Đại hội VI - Đại hội của quyết tâm Đổi Mới

Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh gặp gỡ các đại biểu tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI-Đại hội đổi mới năm 1986. Ảnh Internet

Với tinh thần Đổi Mới, Đại hội đã quyết tâm “Nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật”; công khai những sai lầm; thực hiện đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, dứt khoát xóa bỏ cơ chế quản lý tập trung, quan liêu, bao cấp. Đây cũng là Đại hội khẳng định quyết tâm đổi mới công tác lãnh đạo, dân chủ hóa sinh hoạt chính trị của Đảng; rút ra bài học kinh nghiệm lịch sử “Lấy dân làm gốc”, và đưa ra khẩu hiệu “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”.

Với việc công nhận kinh tế nhiều thành phần, Đại hội VI đã giải phóng hoàn toàn sức dân; và với việc trả lại quyền tự do làm ăn, sinh sống cho nhân dân, Đổi Mới 1986 thực sự là một thành quả dân chủ.

Trước năm 1986, Thị xã Tân An của tỉnh Long An là nơi bùng nổ của “bù giá vào lương”, tức thực hiện việc mua bán bằng giá thị trường, xoá bỏ hoàn toàn tem phiếu. Khái niệm Nhà nước phân phối và lưu thông biến mất. Lần đầu tiên một địa phương bội thu ngân sách, Trung ương thực sự muốn tìm hiểu.

Thành phố Hồ Chí Minh những năm 80. Không còn nguyên vật liệu để sản xuất, tất cả phải trông chờ vào kế hoạch phân phối của Trung ương. Lúc đó, gạo dự trữ của thành phố cũng chỉ còn có vài ngày.

Phải tự xoay sở, Thành uỷ cho phép ra đời các công ty xuất nhập khẩu trực dụng, nghĩa là tìm kiếm nguyên liệu bằng cách đổi hàng sử dụng trực tiếp cho sản xuất.

Ông Phan Chánh Dưỡng, Nguyên giám đốc Công ty Xuất nhập khẩu Cholimex, Nguyên Giám đốc Ban Quản lý khu chế xuất Tân Thuận nhớ lại: “Cả cái cơ chế lớn đè nặng lên chúng tôi, nó không giống cái đang làm nhưng chính cái đang làm lại đem lại hiệu quả giúp chúng tôi tự tin tiến hành”.

Trên báo Nhân Dân lúc đó, những cụm từ mới như “cởi trói, trao quyền tự chủ” đã thay thế cho cụm từ “làm chủ tập thể”. Có người ủng hộ, có người phản đối. Đó là một thời kỳ tranh luận sôi nổi và cũng hết sức gay gắt.

Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, người chứng kiến những bước chuyển động của thời kỳ đó đã cho rằng: Đó là kết quả của sức ép từ bên dưới, và sự nhìn nhận một cách cầu thị từ trên.

Cố Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt: “Nếu như trên mà không tiếp cận được, mà không đánh giá đúng được, không nghe nhiều mặt, nhiều ý kiến mà chỉ nghe một chiều thì có thể là TP.HCM hay các tỉnh khác tháo gỡ cũng chỉ là chừng mực nhất định, chứ không thể là sự thay đổi toàn diện, cái này nó vừa là sức ép sự bức xúc ở dưới cũng là cái sự nhận ra được của bên trên, thì đến Đại hội VI, chuẩn bị Đại hội VI có những quyết định có thể coi đó như bước ngoặt”.

Những ngày cuối năm 1986, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI khai mạc. Nhiều người sửng sốt và kinh ngạc khi đọc những dòng báo cáo chính trị: “Mười năm qua 1975-1985, chúng ta đã phạm nhiều sai lầm trong việc xác định mục tiêu và bước đi về xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật, cải tạo Xã hội Chủ nghĩa và quản lý kinh tế”.

Đồng chí Nguyễn Văn Linh được bầu làm Tổng Bí thư. Đó là Đại hội mà nhân dân gọi bằng cụm từ “Đổi Mới”.

Trong cuốn sách “Đổi mới ở Việt Nam, nhớ lại và suy ngẫm”, Giáo sư Đào Xuân Sâm và các đồng nghiệp đã đúc kết: Đổi Mới là một thành quả dân chủ.

GS Đào Xuân Sâm, nguyên Thành viên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ: “Đại hội VI kết luận bài học nêu ra thấm thía lắm, đấy là bài học số 1 lấy dân làm gốc, giải phóng sức dân thì mới dám làm điều đó. Chẳng hạn như từ bỏ công hữu là nguy hiểm lắm, như là mất chủ nghĩa xã hội rồi… Ta phải nói là thành quả dân chủ của Đổi Mới, cái đáng tự hào nhất là trả lại quyền tự do làm ăn, sinh sống cho nhân dân là thành quả dân chủ cao nhất”.

Đại hội VI mang một ý nghĩa lịch sử. Hơn lúc nào hết, tinh thần Đổi Mới chính là tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, vượt lên chính mình.

Một phần tư thế kỷ đã qua, Đổi Mới thực sự đã giải phóng nguồn lực, tiềm năng, và những khát khao vươn lên của mỗi người dân.

Những bài học từ Đổi Mới, vẫn còn nguyên giá trị.