Mỏ neo gỗ kỳ lạ dưới sông Hồng

Chủ nhân của hai mỏ neo này đặt giả thuyết chúng là hiện vật từ trận chiến Bạch Đằng lịch sử năm xưa. Chưa biết giả thuyết này đúng sai đến đâu, nhưng những đặc tính kỳ lạ của hải chiếc mỏ neo này và những cây chuyện thú vị xung quanh chúng đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà sử học và khảo cổ học trong và ngoài nước.

Dày 12cm, rộng hơn 20cm, dài 6m,... Chiếc mỏ neo bằng gỗ này có 1 ngạnh, đầu bịt sắt. Bên cạnh nó là một mỏ neo khác, cũng bằng gỗ, to hơn, và có 2 ngạnh.

Ông Quách Văn Địch mua được hiện vật này cách đây 12 năm, với mục đích khi đó, đơn thuần chỉ là trang trí cho nhà hàng của gia đình mình. Sau đó một thời gian, theo lời ông kể, có vị khách du lịch Trung Quốc đã xem xét ngắm nhìn kỹ và quyết định trả ông Địch tới 150.000 USD để mua chiếc mỏ neo một ngạnh này. Và sau đó, có những người còn trả giá cao hơn.

Ông Quách Văn Địch, chủ nhân mỏ neo gỗ phát biểu: "Mình nghĩ là một thuyền cổ rất lớn. Nếu là mỏ neo sắt thì thời gian gần đây, còn thuyền gỗ có thể là thuyền buôn thuyền chiến ngày xưa, giá trị lịch sử rất lớn. Nếu mình bán có nghĩa là bán một cổ vật quý của lịch sử, của đất nước nên mình không có ý định bán ra nước ngoài".

Chiếc mỏ neo hai ngạch được trục vớt lên ngay gần chân cầu Chương Dương Hà Nội.Ông Nguyễn Văn Mười sống bằng nghề vớt củi trên khúc sông này hơn 30 năm nay. Công việc thường nhật của gia đình ông là dò tìm gỗ, củi dưới lòng sông, trục vớt lên rồi đem bán.

Năm 1999, trong một lần dò củi, ông đã phát hiện ra một thứ lạ thường. Theo ông Nguyễn Văn Mười, người vớt củi sông Hồng, Hà Nội: "5 bố con tôi chuyên đi dò củi từ năm 1971, phát hiện cái này có cái khác là độ gỗ rắn, nhưng coi là củi, không biết là neo. 5 bố con lôi lên, để trên bờ một thời gian người ta mua thì bán củi".

Năm 2008, một đoàn nghiên cứu của đại học Flinders và Học viện khao cổ hàng hảng Australia INA đã đến Hà Nội tìm hiểu và lấy mẫu hiện vật mỏ neo về nước để phân tích. Anh Jun Kimura - một thành viên trong đoàn - cho biết, có một số điểm giống nhau giữa hai chiếc mỏ neo này với mỏ neo khoảng thế kỷ 17 đang được trưng bày tại Bảo tàng hàng hải Thái Lan.

Còn theo kết quả giám định của Viện khảo cổ học Việt Nam thì chiếc mỏ neo này có hơn 300 năm tuổi. Tiến sĩ Vũ Thế Long, nguyên Trưởng ban nghiên cứu con người và môi trường - Viện khảo cổ học Việt Nam cho biết: "Chúng tôi đã phân tích gỗ của mỏ neo, sợi dây của mỏ neo thì cho đến bây giờ có chỉ có thể kết luận nguyên liệu làm ra là thực vật vùng Đông Nam Á. Chứ nói nó là mỏ neo của tàu Việt Nam hay là tầu của nước nào đến buôn bán ở Việt Nam thì bây giờ chưa có ai chứng minh được".

Nếu đúng theo nhưng những giả định và kết quả xét nghiệm của các nhà khoa học thì hai hiện vật này được làm từ những nguyên liệu rất bền và chắc. Dù bị ngâm trong bùn đất hàng trăm năm nhưng vẫn còn khá nguyên vẹn. Thế nhưng điều mà các nhà khoa học và cả chủ nhân của hai chiếc mỏ neo đang rất lo ngại, đó là, với khí hậu nóng ẩm ở miền Bắc Việt Nam thì hai hiện vật này đang có nguy cơ bị hủy hoại.

Ông Quách Văn Địch, chủ nhân mỏ neo gỗ: "Tôi rất mong muốn có tổ chức nào đó cùng với tôi đặt mỏ neo này vào đúng vị trí của nó. Cổ vật này của Hà Nội thì phải được trưng bày trong một bảo tàng ở Hà Nội".

Tiến sĩ Vũ Thế Long, Nguyên Trưởng ban nghiên cứu con người và môi trường - Viện khảo cổ học Việt Nam: "Theo tôi nghĩ, mỏ neo này là hiện vật rất có ý nghĩa vì chúng ta cứ nói là sông Hồng là trên bến dưới thuyền, rồi những học giả Tây phương đã nói là khi đến sông Hồng thì thấy nhộn nhịp không kém gì Venise. Vậy bằng chứng gì? Rõ ràng là ngay giữa sông Hồng của chúng ta có cả cái mỏ neo lớn như thế, hai cái mỏ neo chứ không phải một".

Theo lời của ông Nguyễn Văn Mười, người trục vớt được chiếc mỏ neo gỗ, thì còn rất nhiều đồ vật kỳ lạ còn nằm dưới sông Hồng. Trong đó, chính mắt ông đã nhìn thấy một chiếc tầu bằng đồng nằm dưới mặt nước 15m.