Trữ nước và điều tiết thời vụ để ứng phó với El Nino

Đợt El Nino có thể là mạnh nhất trong hơn 70 năm qua được dự báo sẽ xuất hiện từ cuối năm nay đến đầu năm sau. Rút kinh nghiệm sâu sắc từ đợt hạn hán, xâm nhập mặn lịch sử cách đây mười năm, các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long đang tích cực, chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp ứng phó từ sớm, từ xa nhằm giảm thiểu thấp nhất thiệt hại cho sản xuất và đời sống dân sinh.

Theo số liệu từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, diện tích có khả năng bị tác động bởi đợt hạn hán, xâm nhập mặn giai đoạn 2026 - 2027 trên địa bàn tỉnh ước tính vào khoảng 95.000 ha, tập trung chủ yếu ở các diện tích sản xuất vụ lúa - tôm và vụ lúa đông xuân. 

Đây là những khu vực đặc thù chỉ sử dụng nguồn nước mưa tự nhiên để phục vụ canh tác, hoàn toàn không có nguồn nước ngọt bổ sung từ sông Hậu, do đó chính quyền các xã ven biển như xã Đá Bạc, tỉnh Cà Mau đang khẩn trương chuẩn bị và thực thi các phương án ứng phó trọng tâm của địa phương để bảo vệ sản xuất. 

Trong khi đó, tại thành phố Cần Thơ, ngành nông nghiệp địa phương đã sớm ban hành khung lịch thời vụ vụ đông xuân 2026 - 2027 với yêu cầu nghiêm ngặt là tuyệt đối không xuống giống muộn nhằm phòng tránh nguy cơ thiếu nước tưới vào giai đoạn cuối vụ. 

Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ cho biết, giải pháp căn cơ hiện nay là chủ động tích trữ nước, điều tiết nguồn nước linh hoạt, phù hợp với từng tiểu vùng và theo sát thời vụ sản xuất của bà con nông dân; đồng thời, các đơn vị chuyên môn tăng cường công tác đo đạc, quan trắc độ mặn thường xuyên để kịp thời khuyến cáo, giúp người dân chủ động các biện pháp ứng phó trong sản xuất nông nghiệp.

Cùng chung tinh thần chủ động phòng ngừa, người dân tại nhiều địa phương trong vùng đã sớm có những giải pháp tự thích ứng. 

Để bảo vệ hơn hai công vườn sầu riêng của gia đình, ông Đặng Văn Dũng tại xã Chợ Lách, tỉnh Vĩnh Long đã tích cực nạo vét hệ thống mương vườn để trữ nước ngọt phục vụ tưới tiêu. 

Đối với ông Dũng cũng như nhiều nhà vườn, những tổn thất nặng nề từ đợt thiên tai mùa khô 2015 - 2016 là bài học xương máu; việc nạo vét vừa giúp lấy lớp bùn màu mỡ bồi đắp cho gốc cây sinh trưởng tốt, vừa làm sạch và đào sâu lòng mương nhằm tối đa hóa dung tích trữ nước ngọt, sẵn sàng ứng phó trong trường hợp xâm nhập mặn kéo dài gây cạn kiệt nguồn nước tưới. 

Mùa khô 2015 - 2016, hiện tượng El Nino đã khiến khoảng 405.000 ha đất nông nghiệp ở Đồng bằng sông Cửu Long bị ảnh hưởng nặng nề và hơn 200.000 hộ dân rơi vào cảnh thiếu nước sinh hoạt trầm trọng. 

Bài học thực tiễn này đang được các cấp chính quyền và nhân dân toàn vùng đúc rút, quán triệt sâu sắc, quyết tâm hành động từ sớm, từ xa và lấy phương châm phòng ngừa chủ động làm kim chỉ nam bảo vệ mùa màng.