Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam: Đi nhanh nhưng phải kiểm soát chặt rủi ro

Với mô hình đa chức năng, cơ chế vượt trội và định hướng hội nhập sâu rộng, Việt Nam đang đứng trước cơ hội tạo cú hích mới cho thị trường tài chính và nền kinh tế. Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, hiện không có lý do để chần chừ, cần khẩn trương đưa hai trung tâm vào vận hành theo tinh thần “có đi thì mới có đến”, song phải bảo đảm kiểm soát chặt rủi ro và an toàn hệ thống tài chính quốc gia.

Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam đã chính thức được thành lập ngày 21/12/2025. Đây được xem là dấu mốc quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - tài chính quốc gia, thể hiện quyết tâm hội nhập sâu rộng của Việt Nam với nền kinh tế toàn cầu. Ngay sau đó, các Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng (VIFC-DN) và Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) cũng lần lượt được ra mắt vào ngày 9/1/2026 và 11/2/2026.

Theo định hướng của Chính phủ, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh không được thiết kế như một trung tâm tài chính đơn thuần mà hướng tới vai trò trung tâm tài chính quốc tế đa chức năng. Mô hình này được kỳ vọng trở thành “cửa ngõ” kết nối dòng vốn đầu tư quốc tế với nền kinh tế Việt Nam.

Chiến lược phát triển trung tâm tài chính quốc tế đa chức năng được xây dựng trên 5 trụ cột, bao gồm: Phát triển toàn diện thị trường vốn và dịch vụ tài chính; hình thành trung tâm quản lý tài sản; thúc đẩy fintech và tài chính đổi mới thông qua cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox); phát triển các sàn giao dịch chuyên biệt cùng công cụ tài chính hiện đại; mở rộng tài chính xanh phục vụ tăng trưởng bền vững.

Chia sẻ mới đây, ông Bạch Quốc An - Vụ trưởng Vụ Luật pháp quốc tế (Bộ Tư pháp) cho rằng: Quốc hội đã ban hành các cơ chế đặc thù cho Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam và Chính phủ ban hành Nghị định số 328/2025/NĐ-CP về Trung tâm Trọng tài quốc tế thuộc Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam. Đây có thể xem là một bước tiến đột phá trong tư duy hoàn thiện thể chế của Việt Nam trong lĩnh vực tài chính quốc tế.

Đặc biệt, cơ chế cho phép các bên tranh chấp có quyền thỏa thuận hoặc từ bỏ quyền yêu cầu Tòa án hủy phán quyết trọng tài cho thấy, Việt Nam đang từng bước tiếp cận tư duy của các trung tâm tài chính quốc tế hiện đại, mở ra cơ hội rất lớn để Việt Nam thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ngày càng gay gắt.

Thực tế cho thấy, chỉ sau thời gian ngắn đi vào hoạt động, các trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam đã ghi nhận sự quan tâm lớn từ nhà đầu tư và các tổ chức tài chính quốc tế. Cụ thể, Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh sau hơn 3 tháng ra mắt đã trao chứng nhận cam kết thành viên cho 15 nhà đầu tư; đồng thời, phối hợp với các đối tác chiến lược xây dựng nhiều đề án quan trọng như: sàn giao dịch hàng hóa tập trung, trung tâm tài chính hàng hải, trung tâm tài chính hàng không, quỹ đầu tư mạo hiểm, chương trình tài chính xanh, trung tâm thanh toán chuyển mạch quốc tế, trung tâm thanh toán bù trừ và mô hình thử nghiệm số hóa tài sản thực.

Trong khi đó, Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng đã ký kết 20 biên bản ghi nhớ (MOU) với các tổ chức, doanh nghiệp và nhà đầu tư; tiếp tục đàm phán thêm 4 biên bản ghi nhớ với các tổ chức quốc tế. Thành phố cũng đã cấp giấy chứng nhận đăng ký thành viên cho 12 nhà đầu tư, trao giấy chấp thuận quan tâm cho 11 nhà đầu tư khác, cùng với 9 nhà đầu tư đang hoàn thiện hồ sơ đăng ký thành viên.

Một trong những điểm đáng chú ý của Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam là mô hình phát triển “hai trung tâm, một cấu trúc”, đây là mô hình được nhiều chuyên gia quốc tế đánh giá cao. Cụ thể, Tiến sĩ Kishore Nuthalapati - chuyên gia tài chính doanh nghiệp của Ấn Độ nhận định: Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam là một trong những mô hình hiệu quả nhất hiện nay, bởi thành lập tại hai địa điểm là TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, tuy tách biệt về địa lý nhưng được vận hành như một cấu trúc thống nhất, qua đó giúp phân bổ linh hoạt sản phẩm và dòng vốn nhằm tối ưu nguồn lực.

TS. Lương Thanh Hà, giảng viên Học viện Ngân hàng cho biết, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh đóng vai trò đầu tàu về ngân hàng và thị trường vốn quy mô lớn, còn Đà Nẵng được định vị là trung tâm chuyên biệt về fintech, công nghệ số và tài chính xanh. Dù tách biệt về địa lý, hai trung tâm này được kết nối trong cùng cơ chế điều phối nhằm phân bổ linh hoạt các sản phẩm và hoạt động tài chính.

Đặc biệt, vị chuyên gia Ấn Độ đánh giá cao các yếu tố thể chế như cơ chế sandbox để thử nghiệm công nghệ tài chính mới; tòa án chuyên trách IFC giải quyết tranh chấp theo chuẩn quốc tế; thị thực dài hạn tới 10 năm cho chuyên gia nước ngoài và gia đình; cho phép sở hữu nước ngoài 100% với cơ chế kiểm soát vốn phù hợp.

Chính những yếu tố này sẽ giúp IFC thu hút nguồn vốn ổn định, giảm chi phí vay mượn, củng cố đồng nội tệ, tạo việc làm và thúc đẩy các hoạt động tri thức có giá trị gia tăng cao.

Ngoài ra, các Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam cũng được kỳ vọng góp phần hỗ trợ huy động vốn cho năng lượng sạch, thúc đẩy tài chính xanh và tăng cường liên kết chuỗi cung ứng giữa doanh nghiệp nội địa với thị trường quốc tế.

Dù được kỳ vọng lớn, song quá trình vận hành IFC vẫn đang đặt ra nhiều yêu cầu về hoàn thiện thể chế và cơ chế chính sách. Tại cuộc họp triển khai hoạt động Trung tâm Tài chính quốc tế mới đây, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc cho biết, khung pháp lý nền tảng cho IFC đã cơ bản hình thành và quy chế hoạt động đang được hoàn thiện ở giai đoạn cuối.

Có thể nói, trong bối cảnh dòng vốn quốc tế đang dịch chuyển mạnh và cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng quyết liệt, việc hình thành IFC với mô hình đa chức năng được kỳ vọng sẽ mở thêm dư địa mới cho Việt Nam trong thu hút vốn ngoại, phát triển thị trường tài chính hiện đại và nâng cao vị thế trong chuỗi tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, một trong những vấn đề đang được quan tâm hiện nay là điều kiện tham gia của các định chế tài chính quốc tế vẫn chưa thực sự thuận lợi.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, hiện nhiều ngân hàng lớn như: JPMorgan, Bank of America, Bank of China, Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG) đã chuẩn bị kế hoạch hiện diện tại VIFC nhưng chưa thể tham gia do vướng điều kiện pháp lý, đặc biệt là tiêu chí xếp hạng tín nhiệm. Theo đó, việc xem xét điều chỉnh tiêu chí phù hợp hơn trong giai đoạn đầu sẽ góp phần mở rộng quy mô thị trường, tăng thanh khoản và nâng tính quốc tế cho Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam…