Trường hợp nào thì người được hưởng án treo phải chấp hành hình phạt tù?

Ngày 20/3, Công an xã Thạnh Mỹ Tây (tỉnh An Giang) đã tiến hành đưa Hồ Đông Tài (sinh năm 2004, ngụ ấp Long Phước) đi chấp hành hình phạt tù, sau khi đối tượng này liên tục vi phạm các nghĩa vụ bắt buộc trong thời gian được hưởng án treo.

Sự việc này là lời cảnh báo đanh thép đối với những người đang được hưởng sự khoan hồng của pháp luật nhưng thiếu ý thức chấp hành kỷ luật.

Trước đó, Hồ Đông Tài từng bị tuyên án về tội cưỡng đoạt tài sản. Thay vì tận dụng cơ hội tự cải tạo tại địa phương dưới sự giám sát của chính quyền, đối tượng đã cố ý không có mặt theo giấy triệu tập đến 5 lần.

Bên cạnh đó, Tài còn tự ý rời khỏi nơi cư trú mà không báo cáo, gây cản trở cho công tác quản lý và giáo dục. Những hành vi này đã trực tiếp tước đi quyền được hưởng án treo của chính đương sự.

Nghĩa vụ của người được hưởng án treo là gì?

Theo Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP, án treo là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện, được Tòa án áp dụng đối với người phạm tội bị phạt tù không quá 03 năm, căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, xét thấy không cần bắt họ phải chấp hành hình phạt tù, nhằm tạo điều kiện cho người phạm tội được sửa chữa lỗi lầm tại cộng đồng, nhưng kèm theo đó là danh sách các nghĩa vụ bắt buộc.

Người hưởng án treo phải cam kết tuân thủ pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công dân và nội quy tại nơi cư trú hoặc nơi làm việc. Chịu sự giám sát trực tiếp của Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc đơn vị được giao nhiệm vụ.

Hằng tháng, người được hưởng án treo có trách nhiệm báo cáo bằng văn bản về tình hình rèn luyện của bản thân. Mọi sự thay đổi về nơi ở, nơi làm việc hoặc việc vắng mặt tại địa phương đều phải thông qua quy trình xin phép và phê duyệt chặt chẽ.

Việc có mặt theo yêu cầu của cơ quan thi hành án không chỉ là thủ tục hành chính mà là trách nhiệm pháp lý cốt lõi để đánh giá quá trình hoàn lương.

Khi nhận được giấy triệu tập, người được hưởng án treo bắt buộc phải trình diện đúng thời gian và địa điểm quy định.

Người hưởng án treo có phải ngồi tù nếu vi phạm nghĩa vụ không?

Pháp luật quy định rất rõ về các chế tài xử lý khi có vi phạm xảy ra để đảm bảo tính răn đe. Cụ thể, trong thời gian thử thách, người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ 02 lần trở lên thì Tòa án có thể quyết định buộc người được hưởng án treo phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo.

Trường hợp tự ý bỏ đi khỏi nơi cư trú mà không xin phép cũng được tính là một lần vi phạm sau khi cơ quan có thẩm quyền đã lập biên bản nhắc nhở và tổ chức kiểm điểm cho lần vắng mặt trước đó.

Thực tế vụ việc tại An Giang cho thấy sự nghiêm minh trong thực thi pháp luật. Khi các biện pháp nhắc nhở và giáo dục không mang lại kết quả, việc áp dụng hình phạt tù giam là cần thiết.

Qua đó, người được hưởng án treo cần nhận thức sâu sắc rằng sự tự do mà họ đang có là sự tự do có điều kiện, cần trân trọng cơ hội và tuân thủ các quy định về giám sát.

Điều kiện để được rút ngắn thời gian thử thách là gì?

Ngược lại với những trường hợp vi phạm, những người chấp hành tốt nghĩa vụ sẽ có cơ hội được xem xét rút ngắn thời gian thử thách.

Theo Luật Thi hành án hình sự 2019 và hướng dẫn tại Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP, người được hưởng án treo có thể được Tòa án quyết định rút ngắn thời gian thử thách khi hội đủ các điều kiện khắt khe.

Trước hết, người đó phải đã chấp hành được một phần hai thời gian thử thách của án treo. Trong suốt quá trình này, phải có nhiều tiến bộ, thể hiện qua việc thực hiện nghiêm chỉnh các nghĩa vụ của người được hưởng án treo, chấp hành đúng chính sách và pháp luật của Nhà nước.

Đồng thời, việc xem xét này phải dựa trên đề nghị bằng văn bản của cơ quan được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo.

Mỗi năm, người chấp hành án treo chỉ được rút ngắn thời gian thử thách một lần từ 01 tháng đến 01 năm.

Nếu người hưởng án treo lập công hoặc mắc bệnh hiểm nghèo và hội đủ các điều kiện khác, Tòa án có thể rút ngắn thời gian thử thách sớm hơn và với mức cao hơn so với quy định thông thường.

Đây chính là chính sách nhân đạo của Nhà nước nhằm khuyến khích người phạm tội nỗ lực phấn đấu, sớm trở thành công dân có ích cho xã hội.