Từ đồng cỏ 5 thế hệ Ireland đến bàn ăn Việt: Sức hút của những giọt sữa “thuần tự nhiên”

Tầm nhìn về tiêu chuẩn sữa xanh và bền vững của Liên minh Châu Âu

Liên minh Châu Âu (EU) hiện duy trì vị thế là nhà sản xuất sữa lớn nhất thế giới, với sản lượng sữa thô đạt mức 160 triệu tấn vào năm 2023. Để bảo toàn vị thế này, EU thiết lập hệ thống kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt nhất hành tinh về an toàn thực phẩm, phúc lợi động vật và bảo vệ môi trường, nhằm đảm bảo nguồn dinh dưỡng đầu ra có chất lượng ổn định nhất. Các tiêu chuẩn này bắt buộc các quốc gia thành viên phải liên tục cải tiến quy trình chăn nuôi theo hướng bảo vệ đa dạng sinh học và nguồn đất.

Trong bối cảnh đó, chiến dịch hợp tác quốc tế mang tên "Sản phẩm sữa Châu Âu – Ireland, nơi thiên nhiên giao thao cùng khoa học" được triển khai với tổng vốn đầu tư đồng tài trợ 3,2 triệu eur từ EU trong thời gian 3 năm, do Ủy ban Thực phẩm Ireland (Bord Bia) điều hành. Chiến dịch này tập trung quảng bá các giải pháp nguyên liệu sữa chất lượng cao, từ sữa bột nguyên chất đến các dòng đạm chuyên biệt, tại ba thị trường trọng điểm châu Á là Trung Quốc, Singapore và Việt Nam. Thông qua xúc tiến thương mại và trao đổi kỹ thuật, EU hướng tới việc củng cố chuỗi cung ứng dinh dưỡng xanh và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của các nhà sản xuất thực phẩm trong khu vực.

Ireland: Khi di sản gia đình kết hợp cùng khoa học dinh dưỡng lâm sàng

Tại Ireland, nền tảng của ngành sữa được xây dựng bởi hơn 16.000 trang trại gia đình, với quy mô trung bình đạt 93 con bò sữa và diện tích chăn thả khoảng 34,7 ha mỗi trang trại. Điển hình cho mô hình này là Orchard Farm, một trang trại chăn nuôi quy mô gia đình đã có 5 thế hệ liên tục gắn bó với nghề nuôi bò sữa. Hiện trang trại này là nhà cung cấp sữa thô trực tiếp cho quy trình sản xuất dòng rượu kem nổi tiếng Baileys Irish Cream.

Ông Joe Hayden - Chủ trang trại Orchard Farm cho biết: "Đàn bò sữa của gia đình tôi được chăn thả ngoài trời trung bình 240 ngày mỗi năm trên những đồng cỏ ôn đới ôn hòa, tươi tốt nhờ lượng mưa dồi dào của Ireland. Khẩu phần ăn thực tế của đàn bò đạt tối thiểu 95% là cỏ tươi tự nhiên." Ông Joe Hayden cũng cho biết, lối chăn nuôi ăn cỏ tự nhiên mang lại lợi ích kinh tế thực tế rất lớn: "Khối lượng công việc của những nông dân như chúng tôi giảm đáng kể do bò tự di chuyển ra đồng cỏ ăn trực tiếp, thay vì nông dân phải thu hoạch và vận chuyển thức ăn vào chuồng. Sống ngoài trời tự nhiên giúp đàn bò khỏe mạnh hơn, ít mắc bệnh, từ đó sản sinh ra dòng sữa có hàm lượng dinh dưỡng và độ béo vượt trội, giúp trang trại bán được sữa với mức giá cao hơn".

Tại Cơ quan phát triển Nông nghiệp và Thực phẩm Ireland (Teagasc) - trung tâm nghiên cứu sữa hàng đầu của chính phủ Ireland, các nhà khoa học vận hành một đàn bò nghiên cứu riêng biệt quy mô 700 con để thực hiện các cuộc khảo sát thực nghiệm chuyên sâu. Quy trình nghiên cứu bắt đầu rất tỉ mỉ từ việc kiểm tra đặc tính của từng loại cây cỏ, mẫu đất, sinh khối và môi trường chăn thả, sau đó liên kết chặt chẽ với quá trình xử lý sinh học và hóa học thực phẩm.

Đặc biệt, các nhà khoa học tại Teagasc đã phân tích cơ chế ăn uống kết hợp với bản đồ di truyền học phức tạp của bò sữa với hơn 100.000 thành phần sinh học khác nhau. Ông Mark Fenelon - Giám đốc nghiên cứu Thực phẩm, Teagasc cho biết: "Chúng tôi đi sâu vào nghiên cứu 56 gen chuyên biệt chịu trách nhiệm trực tiếp quyết định lượng protein trong sữa bò thô. Mục tiêu cuối cùng của công trình này là chọn lọc và nhân giống những cá thể bò sở hữu đặc điểm protein ưu việt cho sức khỏe con người, từ đó tạo ra nguồn nguyên liệu sữa tự nhiên tốt nhất". Nghiên cứu thực nghiệm do Viện Teagasc và tổ chức Food for Health Ireland (FHI) công bố trên tạp chí Journal of Dairy Science cho thấy sữa ăn cỏ tự nhiên chứa lượng Omega-3 cao hơn 83% và lượng Axit Linoleic Liên hợp (CLA) cao hơn 141% so với sữa bò nuôi nhốt công nghiệp.

Chất lượng sữa vượt trội luôn đi liền với nỗ lực bảo vệ hệ sinh thái. Các trang trại gia đình tuân thủ chương trình bền vững quốc gia Origin Green cam kết bảo vệ không gian tự nhiên khi tỷ lệ "Không gian dành cho Thiên nhiên" (Space for Nature) tại các nông trại Ireland đạt trung bình gần 13% diện tích đất nông nghiệp, cao gấp ba lần tiêu chuẩn ban đầu của EU (4%). Quay lại với Orchard Farm, ông Joe đã triển khai hệ thống điện mặt trời giúp giảm 79% năng lượng tiêu thụ, cắt giảm 20% phân bón hóa học và áp dụng công nghệ phun phân lỏng LESS giảm khí thải ammonia. Nhờ đó, lượng phát thải carbon trung bình của sữa Ireland đạt mức thấp kỷ lục chỉ 0,88 kg CO₂ tương đương trên mỗi kg sữa, đồng hành cùng định hướng trung hòa carbon quốc gia.

Sự tương thích và tiềm năng phát triển tại thị trường Việt Nam

Nguồn sữa từ bò ăn cỏ tự nhiên của châu Âu đang tìm thấy một thị trường đầy tiềm năng tại Việt Nam. Với dân số trẻ có độ tuổi trung bình khoảng 30, tầng lớp trung lưu đang mở rộng mạnh mẽ và dự kiến sẽ tăng thêm khoảng 10 triệu người trong 25 năm tới, nhu cầu về các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chủ động tại Việt Nam đang tăng trưởng vô cùng mạnh mẽ. Thị trường thực phẩm và đồ uống (F&B) của Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định từ 10-12% mỗi năm, phản ánh xu hướng rõ rệt của người tiêu dùng trẻ trong việc tìm kiếm các giải pháp dinh dưỡng tự nhiên có nguồn gốc minh bạch để nâng cao chất lượng cuộc sống.

Đáp ứng xu hướng này, các nhà sản xuất sữa châu Âu tại Ireland đang giới thiệu các giải pháp thành phần sữa chuyên biệt như đạm whey (whey protein), casein, protein cô đặc và protein thủy phân. Đây là nguồn nguyên liệu chất lượng cao phục vụ trực tiếp cho mảng dinh dưỡng thể thao và thực phẩm chức năng đang phát triển nóng tại Việt Nam.

Các sản phẩm sữa có hàm lượng protein cao này được các nhà nghiên cứu tạo ra với đa dạng mùi vị như latte, socola hay caramel muối, kết hợp cùng cà-phê, vani, socola bạc hà hoặc vị hoa quả; giúp người tiêu dùng có thêm nhiều lựa chọn.

Sự kết hợp giữa nguồn sữa ăn cỏ tự nhiên ưu việt của Ireland và năng lực chế biến, thấu hiểu khẩu vị bản địa, các sản phẩm sữa và chế biến từ sữa Châu Âu từ Ireland hứa hẹn sẽ mang đến những giải pháp dinh dưỡng tối ưu cho người tiêu dùng Việt, đồng thời thắt chặt quan hệ thương mại song phương giữa hai quốc gia.

*Nội dung này được tài trợ bởi Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, các quan điểm và ý kiến được nêu hoàn toàn là của riêng tác giả, không phản ánh lập trường của EU hay Cơ quan Điều hành Nghiên cứu châu Âu (REA). Liên minh châu Âu và cơ quan cấp vốn không chịu trách nhiệm về các nội dung này.