Từ kỹ thuật ép đồng vân Synchronized/EIR đến công nghệ V Số: Giá trị gia tăng cho vật liệu từ Gỗ Minh Long

Từ nguyên lý ép đồng vân Synchronized/EIR, Gỗ Minh Long đã dành mười năm nghiên cứu để làm chủ và bản địa hóa, phát triển thành công nghệ V Số. Đây là nền tảng giúp vật liệu gỗ nội thất giữ trọn vẻ đẹp tự nhiên của gỗ, đồng thời mang dấu ấn chất xám và bàn tay người Việt.

Công nghệ ép đồng vân Synchronized/EIR và những thách thức khi sản xuất tại Việt Nam

Bề mặt gỗ nội thất được tạo thành từ lớp giấy trang trí in hình vân gỗ, tẩm keo melamine và được ép phủ lên cốt gỗ công nghiệp. Trong quá trình này, tấm khuôn hiệu ứng bằng thép quyết định cấu trúc rãnh vân trên bề mặt của tấm ván. Ở phương pháp phổ thông, khuôn hiệu ứng chỉ tạo ra một lớp rãnh vân ngẫu nhiên mô phỏng thớ gỗ, hoàn toàn độc lập với hình vân in trên giấy trang trí. Vì vậy, khi đưa tay lướt trên bề mặt, người dùng cảm nhận được độ nhám nhưng các rãnh lõm không nằm đúng vị trí của đường vân hay mắt gỗ mà mắt đang nhìn thấy. Sự lệch nhau giữa hình ảnh và cảm giác chạm khiến vật liệu dễ bị nhận ra là hàng công nghiệp mô phỏng.

Công nghệ ép đồng vân, có tên quốc tế là Synchronized hoặc EIR (Embossed In Register), khắc phục hạn chế này bằng cách đồng bộ cấu trúc khuôn ép với hình vân in trên giấy trang trí. Mỗi đường vân, mắt gỗ trên bản in đều có một vị trí tương ứng trên khuôn. Khi đưa vào máy ép, giấy trang trí phải được định vị chính xác để hình ảnh và cấu trúc bề mặt trùng khít với nhau. Chỉ một sai lệch nhỏ trong quá trình căn chỉnh cũng có thể khiến hai lớp vân mất đi sự đồng bộ.

Khi đạt độ chính xác cần thiết, bề mặt gỗ nội thất có chiều sâu rõ rệt hơn. Đầu ngón tay lần theo đường vân sẽ chạm đúng chỗ rãnh vân trũng xuống. Khi thị giác và xúc giác cùng xác nhận một thông tin, cảm nhận về chất liệu trở nên thuyết phục hơn hẳn. Nhờ đó, melamine đồng vân dần thoát khỏi định kiến về một bề mặt phẳng, bóng và thiếu sức sống để bước vào phân khúc nội thất cao cấp vốn dành cho veneer và gỗ tự nhiên.

Tuy nhiên, độ chính xác ấy cũng là điểm khó nhất của công nghệ. Giấy tẩm keo là vật liệu nhạy cảm, có thể co giãn theo nhiệt độ và độ ẩm môi trường. Một giãn nở nhỏ trong kích thước tờ giấy trước khi vào máy ép cũng đủ phá vỡ sự đồng bộ. Ở những nước có khí hậu ôn hòa, khô ráo, biến số này dễ kiểm soát hơn. Với Việt Nam, bài toán đòi hỏi một lời giải khác.

V Số và hành trình bản địa hóa công nghệ đồng vân

Gỗ Minh Long bắt đầu nghiên cứu công nghệ V Số từ năm 2016, xuất phát từ chính nguyên lý ép đồng vân. Thách thức đầu tiên đến từ khí hậu nóng ẩm. Độ ẩm cao cùng nhiệt độ thay đổi theo mùa khiến giấy trang trí hút ẩm và giãn nở không đồng đều, làm cho vân in khó trùng khít với rãnh vân trên khuôn ép. Những thông số vận hành chuẩn của một công nghệ nhập khẩu vốn được thiết lập cho điều kiện sản xuất ở các nước khác, nên không thể áp dụng nguyên vẹn vào nhà máy tại Việt Nam.

Để giải quyết bài toán đó, thay vì vận hành máy móc theo công thức có sẵn, Gỗ Minh Long từng bước làm chủ nguyên lý, rồi điều chỉnh toàn bộ quá trình sản xuất dựa trên sự thấu hiểu điều kiện thực tế trong nước, bao gồm cả môi trường sản xuất tại nhà xưởng lẫn môi trường sử dụng.

Bên cạnh nền tảng thiết bị hiện đại, kinh nghiệm của những người thợ lành nghề đóng vai trò quyết định. Họ là người quan sát, phán đoán và tinh chỉnh từng chi tiết nhỏ mà máy móc không tự nhận biết được. Sự kết hợp giữa công nghệ, sự thấu hiểu bản địa và bàn tay nghệ nhân giúp Gỗ Minh Long kiểm soát chặt chẽ quá trình sản xuất, đưa độ chân thực của vân gỗ lên một chuẩn mực riêng. Trên bề mặt gỗ V Số, mắt nhìn thấy đường vân hay mắt gỗ ở đâu thì tay cũng chạm được đúng chỗ lõm tương ứng ở đó. Bí quyết này được Gỗ Minh Long tích lũy và gìn giữ qua nhiều năm, trở thành công nghệ bí truyền của riêng doanh nghiệp.

Trả lời phỏng vấn tại một sự kiện của ngành gỗ nội thất, GS.TS.NGND Trần Văn Chứ – nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Lâm nghiệp – cho biết công nghệ ép đồng vân tại châu Âu đòi hỏi kiểm soát nghiêm ngặt nhiệt độ và độ ẩm, điều kiện mà các cơ sở sản xuất trong nước khó đáp ứng. Vì vậy, việc một doanh nghiệp Việt Nam làm chủ và bản địa hóa được công nghệ này cho thấy tiềm năng phát triển các giải pháp vật liệu phù hợp với nguồn gỗ hợp pháp, góp phần nâng cao giá trị và thúc đẩy ngành gỗ trong nước phát triển bền vững.

Giá trị gia tăng từ chất xám Việt cho không gian nội thất

Với Gỗ Minh Long, V Số là nền tảng công nghệ cốt lõi để phát triển sản phẩm. Từ năm 2019 đến nay, doanh nghiệp đã ra mắt 5 bộ sưu tập, mỗi bộ sưu tập mang một cách diễn giải riêng về vẻ đẹp của gỗ. Nếu BST V Số (2019) đặt nền móng cho khả năng tái hiện vân và chất cảm gỗ tự nhiên, BST Son (2024) khai thác vẻ đẹp của những loại gỗ quý gắn với văn hóa Việt như Hoàng đàn, Cẩm lai, thì BST Pha (2025) gây ấn tượng với cảm giác thô mộc của những tom gỗ nguyên bản. Năm 2026, BST Huyền ghi dấu bằng hiệu ứng vân chuyển sắc theo ánh sáng, còn BST Đôi Mắt tiếp tục Việt hóa màu sắc và dáng vân gỗ óc chó, phù hợp hơn với thẩm mỹ và không gian sống của người Việt.

Với kiến trúc sư, nhà thiết kế và gia chủ, giá trị của gỗ V Số trước hết nằm ở trải nghiệm vật liệu. Những đường vân có chiều sâu, sự tương ứng giữa hình ảnh và cảm giác chạm giúp bề mặt nội thất giữ được nét tự nhiên, gần gũi của gỗ. Đây cũng là cơ sở để các nhà thiết kế có thêm lựa chọn khi muốn đưa chất cảm gỗ vào không gian mà vẫn khai thác được những ưu thế của vật liệu gỗ công nghiệp.

Ở góc độ rộng hơn, V Số còn cho thấy một hướng đi trong phát triển công nghiệp vật liệu nội thất Việt Nam. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu, lợi thế cạnh tranh không thể chỉ dựa vào năng lực sản xuất hay giá thành. Đầu tư cho nghiên cứu, làm chủ công nghệ và phát triển sản phẩm bằng năng lực sáng tạo trong nước là con đường cần nhiều thời gian, nhưng có ý nghĩa lâu dài đối với vị thế của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị ngành.

Sau 10 năm, V Số đã vượt ra khỏi phạm vi một công nghệ đơn thuần. Mỗi tấm ván mang theo câu chuyện về khả năng làm chủ tri thức, sự am hiểu văn hóa bản địa và đôi tay tài hoa của người Việt, góp thêm một lựa chọn đáng tin cậy cho những không gian sống mang bản sắc Việt.