Từ sức hút concert đến cơ hội phát triển công nghiệp văn hóa

Sự bùng nổ của các concert với hàng chục nghìn khán giả không chỉ cho thấy nhu cầu thưởng thức nghệ thuật ngày càng lớn mà còn mở ra cơ hội phát triển một thị trường biểu diễn chuyên nghiệp, có khả năng tạo giá trị kinh tế và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, để những đêm nhạc không chỉ dừng lại ở hiệu ứng nhất thời, cần một hệ sinh thái đồng bộ từ sáng tạo, tổ chức, bản quyền đến các dịch vụ kinh tế đi kèm.

Từ hiện tượng giải trí đến thị trường văn hóa

Những năm gần đây, concert trở thành một hiện tượng nổi bật trong đời sống văn hóa, nghệ thuật Việt Nam. Năm 2025, cả nước có hơn 810 sự kiện âm nhạc. Nhiều chương trình quy mô lớn như "Tổ quốc trong tim", "Anh trai vượt ngàn chông gai", "Anh trai say hi", "Chị đẹp đạp gió rẽ sóng" hay các live concert của Mỹ Tâm, Hà Anh Tuấn, Hoàng Thùy Linh thu hút đông đảo khán giả. Đáng chú ý, giữa tháng 10/2026, TP Hồ Chí Minh có một dịp cuối tuần diễn ra tới 8 concert. Tại Thái Nguyên, hai chương trình "Tự hào là người Việt Nam" và Rock concert hồi đầu tháng 11 thu hút khoảng 58.000 lượt khán giả.

Những con số này phản ánh sự thay đổi trong nhu cầu thụ hưởng văn hóa, đặc biệt ở giới trẻ. Khán giả không còn chỉ nghe nhạc qua các nền tảng mà muốn trực tiếp tham gia sự kiện, giao lưu, chia sẻ cảm xúc và kết nối với cộng đồng. Concert vì thế không đơn thuần là một chương trình biểu diễn mà dần trở thành một trải nghiệm văn hóa.

Tại tọa đàm "Từ concert - Tới con tim" do Báo Thể thao và Văn hóa tổ chức ngày 12/11 tại Hà Nội, bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), nhận định sự phát triển của concert là tín hiệu tích cực, cho thấy đời sống văn hóa Việt Nam đang chuyển sang những hoạt động có quy mô lớn hơn, gắn với mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa.

Theo bà Kim Oanh, cần nhìn nhận concert trong mối liên hệ với toàn bộ hệ sinh thái kinh tế, văn hóa, thay vì chỉ xem đây là hoạt động biểu diễn tại một địa điểm. Ngoài doanh thu bán vé, những chương trình có sức hút lớn còn có thể thu hút du khách trong nước và quốc tế, thúc đẩy nhu cầu lưu trú, ăn uống, đi lại, du lịch, quảng cáo và dịch vụ tổ chức sự kiện. Đây là cơ hội để âm nhạc tạo ra giá trị vượt ra ngoài không gian sân khấu.

Bản sắc văn hóa là yếu tố tạo nên sức sống

Tuy nhiên, quy mô và công nghệ không phải yếu tố duy nhất quyết định thành công của một concert. Theo NSND Trần Ly Ly, Chủ tịch Hội đồng trường Học viện Múa Việt Nam, giá trị cốt lõi của chương trình nghệ thuật lớn trước hết phải xuất phát từ tư tưởng và thông điệp xuyên suốt. Chẳng hạn, "Tổ quốc trong tim" tạo được sự kết nối với công chúng nhờ khơi dậy niềm tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết và giúp thế hệ trẻ tiếp cận lịch sử qua ngôn ngữ nghệ thuật.

Để hình thành dấu ấn riêng, một chương trình cần được đầu tư bài bản, có sự phối hợp của nhà sản xuất, nhà sáng tạo và nghệ sĩ phù hợp với định hướng nghệ thuật. Khi concert phát triển thành chuỗi sự kiện và xây dựng được thương hiệu, yêu cầu đặt ra cũng cao hơn: mỗi chương trình phải có chất lượng tốt hơn, tạo được sự khác biệt và sức hấp dẫn riêng.

Nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc Nguyễn Hữu Vượng cho rằng Việt Nam có nguồn chất liệu phong phú từ âm nhạc dân gian, lịch sử, văn hóa và những câu chuyện của dân tộc. Đây là nền tảng để các nhà sản xuất xây dựng ngôn ngữ biểu diễn mang bản sắc riêng. Công nghệ có thể tạo nên sân khấu hoành tráng, nhưng chính chất liệu văn hóa và câu chuyện mới làm nên dấu ấn của chương trình.

Việc làm mới những ca khúc về quê hương, đất nước bằng hòa âm, phối khí và cách dàn dựng hiện đại có thể giúp tác phẩm đến gần hơn với khán giả trẻ. Tuy nhiên, quá trình sáng tạo cần có giới hạn, tránh lạm dụng kỹ thuật hoặc chạy theo thị hiếu khiến tác phẩm đánh mất tinh thần vốn có. 

Ở góc nhìn của nghệ sĩ Đen, chất liệu văn hóa cũng không nhất thiết phải bắt đầu từ những đề tài lớn lao. Những câu chuyện gần gũi về con người, công việc, tình cảm và đời sống thường nhật hoàn toàn có thể tạo nên sự đồng cảm với công chúng.

Chuyên nghiệp hóa để hình thành hệ sinh thái bền vững

Một trong những thách thức của thị trường concert hiện nay là nâng cao năng lực tổ chức và vận hành. Theo nhạc sĩ Nguyễn Hữu Vượng, phía sau một đêm diễn kéo dài vài giờ là quá trình chuẩn bị nhiều tháng, từ xây dựng kịch bản, sản xuất âm nhạc đến kỹ thuật và điều phối. Khi lượng khán giả tăng lên, áp lực đối với ê-kíp càng lớn. Các đơn vị tổ chức cần cải thiện tính kỷ luật, khả năng phối hợp và tuân thủ lịch trình, từ khâu đón khách, kiểm tra vé đến vận hành sân khấu.

Bên cạnh năng lực tổ chức, bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan cũng là điều kiện quan trọng để thị trường phát triển. Bà Phạm Thị Kim Oanh cho rằng cần có hệ thống chính sách và hành lang pháp lý rõ ràng, bảo đảm quyền lợi chính đáng của tác giả, nghệ sĩ biểu diễn, nhà sản xuất và nhà đầu tư. Đây là cơ sở khuyến khích sáng tạo, tạo môi trường an toàn để các đơn vị mạnh dạn đầu tư dài hạn thay vì chỉ tổ chức những sự kiện nhỏ lẻ.

Theo bà Oanh, dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang được Quốc hội xem xét cùng kế hoạch xây dựng Luật Bản quyền tác giả độc lập trình Quốc hội vào năm tới được kỳ vọng tạo thêm cơ sở pháp lý cho lĩnh vực này. Bên cạnh đó, cần đầu tư hạ tầng biểu diễn, phát triển các sản phẩm phái sinh, mở rộng không gian lan tỏa trên môi trường số và kết nối concert với những ngành dịch vụ liên quan.

Sự phát triển của thị trường biểu diễn đang mở ra cơ hội để âm nhạc trở thành một ngành kinh tế có sức lan tỏa rộng hơn. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tiềm năng đó, concert cần được nhìn nhận như một sản phẩm văn hóa có giá trị sáng tạo, có thương hiệu và khả năng tạo ra chuỗi giá trị kinh tế.

Khi chất lượng nghệ thuật được đặt song hành với bản sắc văn hóa, năng lực tổ chức chuyên nghiệp và cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, những concert đông khán giả mới có thể chuyển hóa sức hút thành động lực phát triển lâu dài. Đó cũng là hướng đi để công nghiệp âm nhạc Việt Nam từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận thị trường quốc tế và đóng góp vào mục tiêu phát triển các ngành công nghiệp văn hóa.