Từ vụ bể show “Về đây bốn cánh chim trời”: Siết chặt quản lý tổ chức các chương trình nghệ thuật

Thêm một lần thanh lọc

Năm 2025 đã được nhìn nhận là năm của những concert đình đám, với những thành công rực rỡ, nhưng cũng là năm mà thị trường giải trí Việt Nam trải qua nhiều ồn ào, với những nốt trầm khiến cho diện mạo phát triển chung trở nên xấu xí, ảnh hưởng không ít đến sự lành mạnh, văn minh, định hướng các giá trị chân- thiện- mỹ cho công chúng.

Đến những ngày cuối năm, "back list" những sự kiện không đáng nhớ của nhạc Việt lại bổ sung Về đây những cánh chim trời.

Dư luận lên án, bức xúc. Nhà sản xuất đứng trước nguy cơ đối mặt với khung hình phạt cao bởi hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản.

Ngọc Việt Education là đơn vị tổ chức đêm nhạc Về đây bốn cánh chim trời. Quá trình xác minh cho thấy Công ty Ngọc Việt biết rõ chương trình không đủ điều kiện để tổ chức theo quy định, nhưng Nguyễn Thị Thu Hà vẫn chỉ đạo nhân viên thông báo buổi biểu diễn diễn ra đúng kế hoạch, tiếp tục bán vé và thu tiền của khán giả.

Đến tối 28/12, khi khán giả đã được cho vào khu vực tổ chức và chờ đợi đến khoảng 20h30, Nguyễn Thị Thu Hà đại diện Công ty Ngọc Việt mới thông báo chương trình bị hủy bỏ.

Phân tích của giới luật sư cho biết, cách xử lý này của Ban tổ chức đã đi quá giới hạn của một rủi ro kinh doanh thông thường, chạm đến những vi phạm nghiêm trọng về nghĩa vụ thông tin và nguyên tắc tôn trọng khách hàng được quy định trong Bộ luật Dân sự.

Theo đó, các nghệ sĩ đã thông báo không thể tham gia buổi biểu diễn do Ban tổ chức đã không thực hiện đầy đủ điều khoản trong hợp đồng, khiến các điều kiện cần thiết để chương trình diễn ra đúng tiêu chuẩn chuyên môn và tổ chức không còn được đảm bảo nhưng Ban tổ chức vẫn im lặng và khẳng định chương trình diễn ra, không thông báo cho khán giả.

Đỉnh điểm, việc tuyên bố hủy show ngay tại thời điểm khán giả đã có mặt đông đủ cũng cho thấy hoàn toàn thuộc về lỗi chủ quan trong công tác quản lý của Ban tổ chức. Bức xúc, khán giả cho rằng đây là cách làm chộp giật, bất chấp pháp lý và niềm tin của công chúng để chạy theo lợi nhuận.

Trắng- đen và mức phạt mà nhà sản xuất sẽ phải đối diện còn được cơ quan chức năng làm rõ. Nhưng hệ lụy trước mắt thì đã phơi bày, khi những lỗ hổng về quy trình và sự tuân thủ các quy tắc, quy định pháp luật đã dẫn tới kết quả là hàng ngàn khán giả phải bỏ tiền để chuốc lấy sự bực mình, bị xem thường và mất niềm tin.

Việc chương trình chưa tiến hành buổi tổng duyệt cuối cùng theo quy định nhưng vẫn tiến hành tổ chức là một thiếu sót lớn về mặt pháp lý. Đặc biệt với tình huống Ban Tổ chức đã nhận thức rõ chương trình không thể diễn ra nhưng vẫn che giấu thông tin để thu tiền. Nếu được xác minh, hành vi này có thể bị xem xét là dùng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản.

Bao trùm lên tất cả, các chuyên gia nhận định việc đêm nhạc Về đây bốn cánh chim trời bị hủy ngay giờ diễn được xem là lỗ hổng lớn trong tư duy quản trị và đạo đức làm nghề. Đây là những nguyên tắc cơ bản cho sự tồn tại bền vững của các thương hiệu, tên tuổi nhà sản xuất, đặc biệt trong bối cảnh nền công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí Việt Nam đang có những tín hiệu ngày càng khởi sắc hơn, chuyên nghiệp hơn.

Khi đã bất chấp, đánh đổi uy tín, thương hiệu để chạy theo đồng tiền, kết đắng nhận được là điều tất yếu.

Nhìn ở một khía cạnh khác, đổ vỡ của Về đây bốn cánh chim trời dẫu là một cái kết hoàn toàn không đẹp đẽ của nhạc Việt 2025, nhưng lại là một cơ hội để thị trường tiếp tục thanh lọc.

Loạt nghệ sĩ, người nổi tiếng… từng bị "tuýt còi" trong năm qua, cũng như sự việc lần này cho thấy "màng lọc" của một thị trường dần tiệm cận chuyên nghiệp, đang hướng đến các tiêu chuẩn quốc tế sẽ không có đất chấp nhận những cách làm ăn chộp giật, coi thường khán giả.

Siết chặt quản lý việc tổ chức các chương trình nghệ thuật

Một câu hỏi được đặt ra, các cơ quan quản lý Nhà nước sẽ rút ra điều gì, siết chặt ra sao trong công tác quản lý đối với các chương trình nghệ thuật nói chung, những chương trình được truyền thông, bán vé rầm rộ khi còn thiếu quá nhiều tiêu chí cần và đủ, như Về đây bốn cánh chim trời nói riêng?

Ranh giới giữa nghệ thuật chân chính và đơn thuần kinh doanh dựa trên "mác" nghệ thuật, tư duy chộp giật, xem thường tính "thượng tôn pháp luật", xem thường công chúng… sẽ tiếp tục được sàng lọc ra sao trong thời gian tới?

"Mất bò mới lo làm chuồng", lời cảnh tỉnh ấy vẫn luôn luôn nóng hổi và mang tính thời sự. Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, khi mục tiêu xây dựng và phát triển các ngành công nghiệp văn hóa tại Việt Nam đang được triển khai ráo riết hơn bao giờ hết.

Trong bối cảnh đó, sự chuyên nghiệp và đạo đức nghề nghiệp, tính tối thượng và nghiêm minh của pháp luật cần được quán triệt từ mỗi cá thể nghệ sĩ, nhà sản xuất đến từng tổ chức, cơ quan quản lý và cả hệ sinh thái liên quan.

Bởi, như PGS TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc hội nhận định, vụ việc lần này không đơn thuần là sự cố, mà là phép thử đạo đức và năng lực quản trị của thị trường biểu diễn. Những lỗ hổng đang bộc lộ qua từng vụ việc cụ thể, như trường hợp đêm nhạc Về đây bốn cánh chim trời, cho thấy thị trường biểu diễn Việt Nam cần nâng cấp căn bản - chuyển từ tư duy làm "sự kiện" sang xây dựng một "ngành công nghiệp" thực thụ.

Bên cạnh việc làm tổn thương và mất niềm tin khán giả- tài sản vô hình quý giá nhất của thị trường biểu diễn, các chuyên gia, nhà quản lý cũng cho rằng, cú "giật mình" từ thị trường ở vụ việc lần này cho thấy, rất cấp bách công tác quản lý cần được siết chặt ở mọi quy trình.

Trong đó, vai trò của cơ quan quản lý không chỉ là kiểm soát, mà còn là đồng hành, hướng dẫn và chuyên nghiệp hóa thị trường để những đơn vị làm tốt được bảo vệ, những đơn vị làm ẩu, tư duy bất chấp buộc phải chịu trách nhiệm rõ ràng. Chế tài cũng cần đủ mạnh để răn đe những hành vi vi phạm.

Chuyên gia Bùi Hoài Sơn nhận định, điều quan trọng nhất sau sự cố là cùng nhau nhìn thẳng vào sự thật: chúng ta đang ở đâu trên hành trình chuyên nghiệp hóa hoạt động nghệ thuật, còn thiếu gì và cần làm gì để khán giả luôn cảm thấy được tôn trọng, được bảo vệ.

Bởi, văn hóa và nghệ thuật không chỉ là một ngành kinh tế, mà còn là không gian nuôi dưỡng tâm hồn dân tộc. Trong không gian ấy, niềm tin công chúng chính là thước đo cao nhất của sự văn minh và trách nhiệm.