Tuần tra bảo vệ biên giới sức mạnh từ thế trận toàn dân

Quản lý hơn 333km đường biên giới trong điều kiện địa hình hiểm trở, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng không chỉ duy trì tuần tra thường xuyên mà còn huy động sự tham gia của chính quyền, các lực lượng và người dân khu vực biên giới. Thực tiễn cho thấy, sức mạnh từ cơ sở đang trở thành yếu tố quan trọng nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và an ninh biên giới quốc gia.

Từ yêu cầu giữ vững hơn 333km đường biên

Hơn 333km đường biên giới tiếp giáp Trung Quốc với 634 cột mốc quốc giới khiến Cao Bằng trở thành một trong những địa bàn trọng điểm trong quản lý, bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia. Địa hình núi cao, rừng sâu, chia cắt mạnh cùng nhiều cột mốc nằm xa khu dân cư khiến việc duy trì tuần tra, kiểm soát thường xuyên luôn là yêu cầu đặt ra đối với lực lượng Bộ đội Biên phòng.

Trong khi đó, hoạt động giao thương, đi lại qua biên giới ngày càng phát triển kéo theo nguy cơ buôn lậu, xuất nhập cảnh trái phép, mua bán người và nhiều loại tội phạm xuyên biên giới. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ duy trì các cuộc tuần tra thường xuyên mà còn phải bảo đảm khả năng hiện diện trên toàn tuyến biên giới, kịp thời phát hiện và xử lý các vụ việc ngay từ cơ sở.

Thực tiễn cho thấy, nếu chỉ dựa vào lực lượng chuyên trách, việc duy trì sự hiện diện thường xuyên trên toàn bộ tuyến biên giới sẽ gặp nhiều khó khăn. Từ yêu cầu đó, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng từng bước xây dựng cơ chế phối hợp với chính quyền địa phương, công an, dân quân và người dân, hình thành sức mạnh tổng hợp trong quản lý, bảo vệ chủ quyền.

Mở rộng năng lực tuần tra từ cơ sở

Một trong những điểm nổi bật trong công tác bảo vệ biên giới ở Cao Bằng là phát huy vai trò của người dân. Không chỉ là đối tượng được tuyên truyền, cư dân khu vực biên giới từng bước trở thành lực lượng trực tiếp phối hợp cùng Bộ đội Biên phòng nắm tình hình địa bàn, bảo vệ đường biên, cột mốc.

Cách làm này xuất phát từ lợi thế của người dân địa phương - những người am hiểu địa hình, nắm chắc các tuyến đường mòn, lối mở và những biến động diễn ra hằng ngày trên địa bàn. Khi được tổ chức, hướng dẫn và phối hợp chặt chẽ, họ trở thành nguồn thông tin quan trọng, giúp lực lượng chức năng phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm ngay từ cơ sở.

Từ mô hình được triển khai tại Đồn Biên phòng Tà Lùng năm 1995, phong trào toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia từng bước được hình thành và phát triển. Sau nhiều năm triển khai hiệu quả, thực tiễn của Cao Bằng trở thành một trong những cơ sở để Chính phủ ban hành Chỉ thị số 01/CT-TTg năm 2015, phát động phong trào trên phạm vi cả nước.

Điều quan trọng là phong trào không thay thế vai trò nòng cốt của lực lượng chuyên trách mà mở rộng khả năng quản lý địa bàn. Bên cạnh những cán bộ, chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ, lực lượng biên phòng có thêm mạng lưới phối hợp rộng khắp từ cơ sở, góp phần nâng cao khả năng phát hiện từ sớm, từ xa các vụ việc phát sinh.

Khi mỗi cuộc tuần tra là sức mạnh của nhiều lực lượng

Hiệu quả của cách làm được thể hiện qua những con số cụ thể. Giai đoạn 2015-2025, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng đã phối hợp tổ chức 19.445 cuộc tuần tra bảo vệ biên giới với hơn 120.900 lượt người tham gia. Ngoài hơn 60.000 lượt cán bộ, chiến sĩ biên phòng còn có gần 17.700 lượt công an, dân quân và hơn 43.000 lượt cán bộ, Nhân dân địa phương trực tiếp phối hợp thực hiện nhiệm vụ.

Đối với địa phương có địa hình chia cắt mạnh như Cao Bằng, sự tham gia của lực lượng tại chỗ không chỉ giúp tăng mật độ hiện diện trên toàn tuyến biên giới mà còn rút ngắn thời gian tiếp cận hiện trường khi phát sinh vụ việc, nhất là tại các khu vực xa trung tâm hoặc có nhiều đường mòn, lối mở.

Song song với hoạt động tuần tra, người dân còn trực tiếp tham gia phát quang đường tuần tra, mở rộng tầm nhìn biên giới và sửa chữa các tuyến đường phục vụ nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới. Trong 10 năm qua, đã có hơn 266.700 lượt người tham gia phát quang tuyến biên giới và gần 1.900 lượt người tham gia duy tu, sửa chữa các tuyến đường tuần tra, góp phần bảo đảm khả năng cơ động và nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của lực lượng làm nhiệm vụ trên biên giới.

Cùng với lực lượng tuần tra, Cao Bằng từng bước xây dựng mạng lưới tự quản ngay tại cơ sở, tạo thêm một "vòng bảo vệ" trên toàn tuyến biên giới. Hiện toàn tỉnh có 170 tổ tự quản đường biên, mốc quốc giới với hơn 8.100 hộ dân và trên 12.100 thành viên tham gia; 393 tổ tự quản an ninh trật tự với hơn 7.000 thành viên thường xuyên phối hợp cùng lực lượng chức năng nắm tình hình địa bàn.

Nếu các cuộc tuần tra bảo đảm sự hiện diện trực tiếp của lực lượng chức năng thì các tổ tự quản duy trì khả năng theo dõi thường xuyên tại từng khu vực dân cư. Sự kết hợp này giúp mở rộng phạm vi quản lý, nâng cao khả năng phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm quy chế biên giới, hoạt động của các loại tội phạm và những diễn biến bất thường trên khu vực ngoại biên.

Trong điều kiện địa bàn rộng, nhiều khu vực xa trung tâm, việc phát hiện sớm các vụ việc ngay từ cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp lực lượng chức năng xử lý kịp thời và hạn chế nguy cơ phát sinh các vụ việc phức tạp.

Xây dựng "thế trận lòng dân" cho nhiệm vụ tuần tra

Hiệu quả của công tác tuần tra ở Cao Bằng không chỉ đến từ lực lượng hay phương tiện mà còn được tạo dựng từ sự đồng hành của người dân khu vực biên giới.

Cùng với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới, Bộ đội Biên phòng tỉnh triển khai nhiều chương trình như "Nâng bước em tới trường", "Con nuôi đồn Biên phòng", "Đồng hành cùng phụ nữ biên cương"; phân công đảng viên tham gia sinh hoạt tại các chi bộ xóm, bản; hỗ trợ người dân phát triển sản xuất và củng cố hệ thống chính trị cơ sở.

Các hoạt động này góp phần xây dựng niềm tin, củng cố mối quan hệ gắn bó giữa lực lượng biên phòng với người dân. Từ nền tảng đó, người dân chủ động phối hợp, cung cấp thông tin và đồng hành cùng lực lượng chức năng trong quản lý, bảo vệ biên giới. Thực tế cho thấy, nhiều nguồn tin có giá trị phục vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm và xử lý các vụ việc trên biên giới đều xuất phát từ chính cơ sở.

Trong bối cảnh các thách thức về an ninh biên giới ngày càng đa dạng, thực tiễn tại Cao Bằng cho thấy duy trì tuần tra thường xuyên là điều kiện cần, nhưng để nâng cao hiệu quả lâu dài phải xây dựng được cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng chuyên trách với chính quyền địa phương và người dân.

Các cuộc tuần tra trên thực địa vẫn giữ vai trò nòng cốt trong quản lý đường biên, cột mốc và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Tuy nhiên, giá trị nổi bật từ thực tiễn của Cao Bằng là đã mở rộng năng lực quản lý từ cơ sở, tạo nên sự gắn kết giữa Bộ đội Biên phòng với cộng đồng trong thực hiện nhiệm vụ.

Đó không chỉ là giải pháp phù hợp với điều kiện địa hình của địa phương mà còn là kinh nghiệm có giá trị trong xây dựng thế trận biên phòng toàn dân. Khi sức mạnh của lực lượng chuyên trách được kết nối với sức dân, mỗi cuộc tuần tra không chỉ góp phần giữ vững từng cột mốc, từng đoạn biên giới mà còn tạo nền tảng bền vững để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và an ninh biên giới quốc gia.