Từng bước chuyên nghiệp hóa lực lượng thu gom phế liệu

Cả nước hiện có gần 3 triệu lao động tham gia lực lượng thu gom phế liệu phi chính thức, điển hình là những người thu gom ve chai, đồng nát. Từ lâu, lực lượng này được xem là “mắt xích đầu nguồn” trong chuỗi thu gom, phân loại và tái chế rác thải tại Việt Nam.

Tuy nhiên, phần lớn người thu gom phế liệu vẫn là lao động tự do, không có hợp đồng lao động và không được tham gia bảo hiểm. Điều này tạo ra không ít rào cản trong việc nâng cao hiệu quả phân loại rác tại nguồn, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động.

Trước thực tế đó, nhiều doanh nghiệp tái chế đang tăng cường liên kết với lực lượng thu gom phế liệu tự do, từng bước đưa hoạt động thu gom, phân loại vào quy trình chuyên nghiệp.

Hơn 5 năm gắn bó với nghề thu gom phế liệu, ông Vũ Duy Dưỡng, phường Hải Lĩnh, tỉnh Thanh Hóa, ưu tiên thu gom giấy bởi mặt hàng này nhẹ, sạch và thuận tiện vận chuyển. Khi thu gom đủ khoảng 1 tấn, đại lý sẽ cho xe đến tận nhà vận chuyển. Hàng được xuất đi, ông Dưỡng có tiền ngay để tiếp tục quay vòng vốn mua phế liệu.

Điểm thu gom của ông Dưỡng là một trong hàng trăm “vựa” vệ tinh quanh một trạm thu mua quy mô lớn trong khu vực. Để vận hành hệ thống, trạm thu mua được đầu tư máy móc và phương tiện vận chuyển hiện đại. Đáng chú ý, lực lượng nhân công làm công việc phân loại tại đây cũng được đào tạo từ những người từng thu gom phế liệu tự do.

Ông Trần Văn Luật, chủ xưởng thu mua giấy phế liệu tại phường Hải Lĩnh, cho biết hoạt động của xưởng từng bước đi vào quy củ nhờ được đầu tư công cụ, thiết bị hiện đại. Quyền lợi của công nhân được bảo đảm thông qua hợp đồng lao động và bảo hiểm. Hằng năm, xưởng cũng tạo điều kiện để người lao động yên tâm làm việc và thu gom phế liệu.

Theo các doanh nghiệp tái chế, mỗi doanh nghiệp có thể xây dựng hàng trăm trạm thu gom vệ tinh, qua đó duy trì nguồn nguyên liệu đầu vào ổn định và đa dạng. Mô hình liên kết giữa doanh nghiệp và các điểm thu gom cũng đang được nhân rộng như một hướng phát triển bền vững.

Theo các chuyên gia, về lâu dài, cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về phân loại rác tại nguồn, đồng thời xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp để đưa lực lượng thu gom phi chính thức từng bước tham gia vào hệ thống quản lý chất thải quốc gia.

Việc chuyên nghiệp hóa lực lượng thu gom phế liệu không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả thu gom, phân loại và tái chế rác thải, mà còn hướng tới bảo đảm an sinh, cải thiện điều kiện làm việc và quyền lợi cho hàng triệu lao động đang tham gia vào lĩnh vực này.