Ushiku Daibutsu - tìm lại khoảng lặng giữa Nhật Bản

Từ bên ngoài, tượng Phật Ushiku Daibutsu gây ấn tượng bởi vóc dáng khổng lồ giữa đồng quê Ibaraki. Nhưng trải nghiệm đặc biệt nhất lại bắt đầu khi du khách bước qua cánh cửa, đi vào bên trong pho tượng và chậm lại giữa một không gian dành cho ánh sáng, kinh Phật và sự tĩnh lặng.

Một pho tượng khiến con người thấy mình nhỏ lại

Từ Tokyo đi khoảng 100 km về phía đông bắc, thành phố Ushiku của tỉnh Ibaraki hiện ra với nhịp sống yên bình hơn hẳn đô thị. Giữa không gian ấy, Ushiku Daibutsu đứng trên một khuôn viên rộng khoảng 10.000 m², nổi bật từ xa với chiều cao 120 m.

Con số này đủ để gây choáng ngợp: pho tượng nặng khoảng 4.000 tấn, được ghép từ khoảng 6.000 phiến đồng thiếc. Riêng đầu tượng cao 20 m, mắt dài 2,5 m, miệng 4 m, tai dài 10 m và ngón tay trỏ dài tới 7 m. Phần nền móng và đài sen bên dưới cũng cao khoảng 10 m.

Đứng dưới chân tượng, những kích thước ấy không còn là những con số trong sách hướng dẫn. Chúng trở thành cảm giác rất cụ thể: con người bỗng nhỏ bé trước một hình hài vượt khỏi tỷ lệ thông thường của đời sống.

Nhưng Ushiku Daibutsu không được tạo ra chỉ để đứng từ xa ngắm nhìn.

Bước vào bên trong một pho tượng

Khác với nhiều tượng Phật chỉ có thể chiêm bái từ bên ngoài, Ushiku Daibutsu mở ra một hành trình tham quan ngay trong lòng tượng.

Trước khi bước vào, du khách được hướng dẫn thực hiện những nghi thức truyền thống như rung ba hồi chuông, rửa tay... Một số chi tiết tưởng nhỏ nhưng khiến chuyến tham quan thay đổi nhịp điệu: thay vì bước vào như một điểm tham quan thông thường, du khách được nhắc rằng đây trước hết là một không gian tôn giáo.

Sau nghi thức, hành trình tiếp tục bằng thang máy đưa du khách lên độ cao khoảng 85 m, tương đương khu vực bên trong phần ngực tượng. Từ đây, những ô cửa sổ mở ra tầm nhìn xuống khuôn viên và cảnh quan Ibaraki phía xa.

Pho tượng được tổ chức thành năm tầng, mỗi tầng gắn với một không gian trải nghiệm khác nhau.

Tầng đầu tiên là "Thế giới ánh sáng", nơi ánh sáng, màu sắc và âm thanh được sử dụng để tạo nên bầu không khí tĩnh tại. Không gian này đưa du khách từ thế giới bên ngoài vào một trạng thái chậm hơn, yên hơn.

Lên tầng hai là "Thế giới đền ơn đáp nghĩa", nơi có 77 bàn dành cho shakyo - hình thức chép kinh Phật. Ở đây, trải nghiệm không nằm ở việc nhìn ngắm mà ở hành động lặp lại từng nét bút. Trong sự im lặng của căn phòng, việc chép kinh trở thành một cách tập trung tâm trí, dù người tham gia là người thực hành lâu năm hay chỉ lần đầu thử sức.

Đó cũng là lúc chuyến tham quan trở nên riêng tư hơn. Sau những con số về chiều cao, trọng lượng hay kiến trúc, du khách không còn đứng trước một công trình khổng lồ mà ngồi xuống trước một trang giấy, tự mình điều chỉnh hơi thở và nhịp tay.

Những bức tường vàng và hàng nghìn tượng Phật

Tầng ba mang tên "Thế giới đài hoa sen", đồng thời là một trong những không gian gây ấn tượng mạnh nhất bên trong Ushiku Daibutsu.

Khoảng 3.400 tượng Phật bằng vàng được bố trí trên các bức tường, tạo nên một không gian điện thờ đặc biệt. Khi tiếng tụng kinh vang lên vào buổi sáng hoặc chiều tối, cảm giác về quy mô của pho tượng bên ngoài dường như chuyển thành một trải nghiệm hoàn toàn khác: sâu, tĩnh và có phần choáng ngợp bởi mật độ của những hình tượng Phật.

Hai tầng còn lại cho phép du khách quan sát cảnh vật bên ngoài qua những ô cửa ở độ cao lớn.

Điểm đáng chú ý là toàn bộ công trình không chỉ vận hành như một điểm ngắm cảnh. Bên trong còn có không gian giảng dạy, trưng bày và những khu vực phục vụ việc thực hành, giúp du khách tiếp cận Phật giáo thông qua nhiều hình thức thay vì chỉ quan sát một pho tượng.

Rời khỏi lòng tượng, trở về với khu vườn

Sau khi đi qua không gian nội thất, trải nghiệm Ushiku Daibutsu lại chuyển hướng khi du khách trở ra khuôn viên.

Dưới chân pho tượng là khu vườn rộng khoảng 10.000 m², được thiết kế như một phần của cảnh quan tịnh độ. Nếu bên trong tượng là không gian của ánh sáng, âm thanh và sự chiêm bái, bên ngoài lại là thế giới của cây cỏ và những mùa hoa.

Vào mùa xuân, sắc hồng của hoa anh đào phủ quanh khuôn viên. Những mùa khác lần lượt được nối tiếp bằng tử đằng, cẩm tú cầu, mẫu đơn và nhiều loài hoa theo mùa. Sự thay đổi ấy khiến cùng một Ushiku Daibutsu có thể mang một diện mạo khác khi du khách trở lại vào thời điểm khác trong năm.

Khuôn viên còn có hồ cá, khu vườn truyền thống Nhật Bản và khu vực dành cho trẻ em tương tác với những con vật nhỏ. Nhờ đó, chuyến đi không bị giới hạn trong trải nghiệm tâm linh mà mở rộng thành một ngày khám phá phù hợp với nhiều lứa tuổi.

Điều còn lại sau 120 m

Ushiku Daibutsu có thể được nhớ đến trước hết bởi chiều cao 120 m. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó, du khách mới chỉ nhìn thấy phần dễ nhận biết nhất của điểm đến.

Giá trị của chuyến đi nằm ở sự chuyển đổi rất rõ ràng: từ một pho tượng khổng lồ khiến người ta ngước nhìn, đến những căn phòng buộc người ta cúi xuống, từ khoảng cách hàng trăm mét của một công trình kiến trúc, đến vài centimet giữa đầu bút và trang kinh, từ sự choáng ngợp trước quy mô, đến khoảng lặng của một khu vườn.

Có lẽ đó cũng là cách Ushiku Daibutsu kể câu chuyện về Phật giáo bằng kiến trúc. Pho tượng càng lớn ở bên ngoài, trải nghiệm bên trong lại càng hướng con người về sự tĩnh lặng.

Và khi rời khỏi khuôn viên, điều dễ nhớ nhất có thể không còn là pho tượng cao bao nhiêu mét, mà là khoảnh khắc đứng dưới một hình hài khổng lồ rồi bất chợt nhận ra: giữa một điểm đến được xây dựng để gây ấn tượng bằng quy mô, điều giữ chân con người lâu nhất lại là sự bình yên.