Văn chương TP Hồ Chí Minh trong không gian phát triển mới

Ngày 29/1, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị tổng kết - Trao giải thưởng Văn học năm 2025 và Kết nạp Hội viên mới, đánh dấu mốc đặc biệt khi có sự hiện diện của những người cầm bút đến từ Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu (trước đây), cùng hội tụ dưới một "mái nhà chung".

Bà Trịnh Bích Ngân - Chủ tịch Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh cho biết, sau hợp nhất, Thành phố đang sở hữu những mạch nguồn văn hóa khác nhau: Sự đĩnh đạc sắc nét, tinh tế của một vùng văn hóa làng nghề (Bình Dương trước đây); sự trầm lắng, sâu sắc có sức lan tỏa của vùng văn hóa biển, văn hóa truyền thống, văn hóa tâm linh ( Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây) và văn hóa của một đô thị lớn (TP Hồ Chí Minh) vốn giàu năng lực kết nối với các nguồn lực xã hội, nguồn lực kinh tế… Từ đó, hội đủ các yếu tố sáng tạo, mang tầm vóc quốc gia và quốc tế.

Lần đầu tiên, Hội trân trọng trao Biểu trưng vinh danh đến các nhà văn, nhà thơ có nhiều giải thưởng, nhiều đóng góp nổi bật trong năm qua. Đây không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng cho lao động sáng tạo nghiêm túc, bền bỉ, mà còn là lời tri ân dành cho những người đã âm thầm góp phần làm nên diện mạo sinh động, giàu bản sắc của đời sống văn chương thành phố – trong dòng chảy chung của văn học nước nhà.

Trong số các tác giả nhận biểu trưng có nữ nhà văn - nhà báo - đạo diễn tuổi U100 - Xuân Phượng - người truyền cảm hứng không chỉ cho người viết trẻ, mà cho tất cả mọi người về tinh thần viết và sống tích cực. Tác phẩm hồi ký Gánh gánh... gồng gồng của bà được xuất bản lần đầu tại Việt Nam năm 2020, từ đó đến nay đã nhiều lần tái bản. Tác phẩm đạt giải thưởng của Hội nhà Văn Việt Nam, tiếp theo là Giải thưởng của Hội Nhà Văn TP Hồ Chí Minh, Giải thưởng Văn học nghệ thuật TP Hồ Chí Minh lần thứ ba năm 2024 (giải Nhì).

GS.TS Nhà văn Trình Quang Phú - người được biết đến với các tác phẩm nổi tiếng về Bác Hồ. Truyện ký Theo dấu chân Người của ông chỉ sau hơn 1 năm ra mắt bạn đọc đã được in 10 lần với số lượng 12 ngàn bản in, tại 5 NXB, trong đó có dịch sang cả tiếng Anh và tiếng Nga. Cuốn sách cũng đã giành được nhiều giải thưởng lớn. Ngay đầu năm 2026, nhà văn Trình Quang Phú cho biết vừa cho ra mắt tiếp truyện ký Người đi muôn trùng non nước - cuốn sách thứ 8 viết về Bác Hồ.

Với đội ngũ tác giả nhận được giải thưởng của Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh năm 2025, đáng chú ý có cây viết trẻ sinh năm 2008 - Cao Viết Quỳnh. Tác giả đoạt giải ở hạng mục Văn học thiếu nhi với tiểu thuyết Lục địa rồng.

Danh sách các tác giả nhận giải còn có:

− Văn xuôi: Trùng khơi nghe sóng - Tiểu thuyết của Trương Anh Quốc

− Thơ: Những ngọn gió biên cương - Tập thơ của Trần Mai Hường

− Văn học trẻ: Lân tinh - Truyện dài của tác giả Giai Du

− Văn học dịch: Hoang mạc Tartar - Dịch giả Hương Châu

− Lý luận phê bình: Văn học thiếu nhi Việt Nam đầu thế kỉ 21 - những điều đọng lại trong con mắt nhắm của Văn Thành Lê.

Ngoài 6 giải thưởng kể trên, Hội Nhà văn TP.HCM cũng trao bốn tặng thưởng cho Nguyễn Minh Ngọc với Miền cỏ tranh, hồi ký của tác giả Nguyễn Hoài Nam Những ngày ở Paris, trường ca Tiếng chim rừng và đất lửa Tây Ninh của Châu La Việt, dịch giả Minh Khôi với tiểu thuyết Khi đàn sếu bay về phương Nam (tác giả Lisa Ridzén).

Chia sẻ tại Hội nghị, bên cạnh sự phấn khởi, hào hứng khi mái nhà chung của đội ngũ sáng tác thêm mở rộng với quy mô mới, những thành viên mới, Chủ tịch Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh - Trịnh Bích Ngân - cũng nhấn mạnh: "Sống, làm việc và sáng tạo trong môi trường nhiều thuận lợi và cũng không ít thử thách, đòi hỏi những người cầm bút phải không ngừng trau dồi, nâng cao năng lực cảm thụ, sáng tác...". Bà cho rằng, văn học là nguồn tư liệu gốc của nhiều thể loại nghệ thuật. Kịch bản phim, kịch bản sân khấu để tạo ra các bộ phim, các vở diễn thì hoặc là một dạng của văn học, hoặc là lấy cảm hứng từ văn học. Âm nhạc cũng lấy cảm hứng từ thi ca, hoặc phổ thơ. Thậm chí ngay cả các phương tiện truyền thông mới trên không gian mạng với những người sáng tạo nội dung để thực sự thu hút được công chúng một cách bền lâu cũng cần tư duy như một người kể chuyện, người sáng tác.