Tôn vinh vẻ đẹp dân tộc: Biến tấu nhưng không phải phá nát

Thời gian qua, biến hình trang phục 54 dân tộc Việt Nam là một xu hướng được nhiều bạn trẻ yêu thích trên mạng xã hội. Từ trang phục Tày, Nùng, Thái đến Êđê…, mỗi trang phục đều có vẻ đẹp riêng độc đáo. Những video này các bạn trẻ đã nhận về từ vài chục đến hàng trăm nghìn lượt xem và yêu thích. Trào lưu này khiến các bạn trẻ thích thú và tự hào tìm về vẻ đẹp truyền thống của các bộ trang phục dân tộc của cha ông. Đây là một tín hiệu vui khi ngày càng có nhiều bạn trẻ tìm đến với trang phục dân tộc.

"Chúng ta ở một thế giới về nội dung, ai cũng có thể sản xuất nội dung trên điện thoại, viết dòng trạng thái, làm video rất đơn giản", Tiến sĩ giáo dục, Đại học Arizona, Mỹ chia sẻ về hiện tượng này.

Vào năm 2019, theo số liệu điều tra của Bảo tàng văn hóa các dân tộc Việt Nam, có tới 40/54 dân tộc không mặc trang phục truyền thống. Đồng bào ở các vùng Tây Bắc, Tây Nguyên hay Tây Nam Bộ ngày càng ít mặc trang phục truyền thống của dân tộc mình. Thống kê của một số địa phương như Thái Nguyên, Nghệ An, Gia Lai… cho thấy hiện tượng một số dân tộc ít người không lưu giữ được trang phục truyền thống. Việc các bạn trẻ tìm thấy niềm yêu thích với các trang phục này là điều đáng quý, nhưng một điều lưu ý rằng ngày nay nhiều bài hát, điệu múa truyền thống của cộng đồng các dân tộc được sân khấu hóa, trở thành món ăn tinh thần đối với khán giả. Đáp ứng xu hướng đó, trang phục truyền thống cũng được biến tấu để có thể phù hợp hơn khi biểu diễn trên sân khấu. Các bộ trang phục cũng được biến tấu cho các sự kiện, lễ hội hay các bộ ảnh để chia sẻ trên mạng xã hội.

Tuy nhiên, đã có hiện tượng các bộ trang phục bị biến tấu quá đà làm mất đi nét đẹp vốn có, thậm chí xúc phạm những quan niệm thiêng liêng. Nhiều cuộc thi Hoa hậu đã cho các người đẹp mặc những bộ trang phục bị cắt xẻ, gây phản cảm cho người xem. Một số bộ trang phục còn thiếu yếu tố văn hóa như mặc áo bà ba ở trên không mặc quần truyền thống, hay sự kết hợp giữa áo bà ba và áo yếm gây phản cảm, không mang tính văn hóa… Không chỉ ở Việt Nam mà nhiều nước trên thế giới, việc ứng xử với trang phục truyền thống đòi hỏi sự thận trọng hay tuân thủ nguyên tắc. Điều đó cho thấy sự cách điệu các trang phục truyền thống cũng cần có nghiên cứu, tìm tòi văn hóa, về ý nghĩa của các bộ trang phục để truyền đạt đúng giá trị văn hóa, thẩm mỹ vốn có của mỗi dân tộc.

Là nghệ sĩ trẻ nhưng Hoàng Thùy Linh đã nghiên cứu và cho ra mắt một chuỗi các sản phẩm có sự kết hợp giữa truyền thống và đương đại. Từ Mị nói cho mà nghe, Bánh trôi nước đến Gieo quẻ… đều có sự đầu tư nghiên cứu về trang phục và được chuyên gia văn hóa đánh giá cao.

Dù xuất hiện ở đâu, trong cuộc sống hàng ngày hay trên sân khấu, trang phục truyền thống cũng cần phải được trân trọng. Bởi đó không chỉ là những bộ trang phục để thích ứng với điều kiện tự nhiên mà còn là kết tinh của văn hóa, từ lựa chọn thẩm mỹ đến gửi gắm tâm hồn, quan niệm về thế giới và con người. Nó cũng là niềm tự hào thiêng liêng của mỗi dân tộc.