Văn hóa học đường tạo nền tảng để kiến tạo trường học hạnh phúc

VTV.vn - Theo các chuyên gia, xây dựng trường học hạnh phúc không dừng lại ở khẩu hiệu mà cần được kiến tạo bởi những giá trị văn hóa tốt đẹp trong ứng xử của con người Việt Nam.

Tọa đàm trực tuyến "Xây dựng văn hóa học đường gắn với kiến tạo trường học hạnh phúc" do Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh tổ chức tối 21/11 là hoạt động thiết thực hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) dưới góc độ của các chuyên gia về giáo dục.

Theo GS.TS. Huỳnh Văn Sơn - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh - có mối quan hệ chặt chẽ giữa những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc với yêu cầu xây dựng văn hóa học đường trong bối cảnh hiện đại. Những giá trị như lòng nhân ái, tinh thần hiếu học, tôn sư trọng đạo, đoàn kết và trách nhiệm cần tiếp tục được gìn giữ, đồng thời được thể hiện phù hợp với những yêu cầu mới của giáo dục, đặc biệt là sự công bằng, tôn trọng khác biệt và quyền được lắng nghe của người học. 

Văn hóa học đường tạo nền tảng để kiến tạo trường học hạnh phúc - Ảnh 1.

GS.TS. Huỳnh Văn Sơn (Ảnh chụp màn hình)

Ở góc độ nhà quản trị giáo dục, theo GS.TS Huỳnh Văn Sơn, văn hóa không thể chỉ được xây dựng bằng văn bản chỉ đạo hay những phong trào mang tính thời điểm, mà cần được hình thành từ sự nêu gương, tính nhất quán và những cơ chế quản trị công bằng. Vấn đề đặt ra cho giáo dục không chỉ là giúp học sinh biết điều đúng, mà còn phải tạo điều kiện để các em thực hành điều đúng, nhất là trong những tình huống có áp lực cảm xúc, xung đột và khác biệt. 

Như vậy, văn hóa học đường cần được nhìn nhận như một quá trình giáo dục và quản trị lâu dài, trong đó mỗi thành viên vừa là người thụ hưởng, vừa là chủ thể kiến tạo môi trường văn hóa. Những giá trị văn hóa ấy như một bộ rễ của một cái cây - càng sâu, càng chắc thì con người có "trụ" để vươn cao.

Văn hóa học đường tạo nền tảng để kiến tạo trường học hạnh phúc - Ảnh 2.

TS. Mai Mỹ Hạnh (Ảnh chụp màn hình)

Từ góc độ tâm lý học giáo dục, TS. Mai Mỹ Hạnh - Phó trưởng khoa Tâm lý học, Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh - đưa ra một cách tiếp cận gần gũi với đời sống sư phạm: Văn hóa của một nhà trường đôi khi được nhận diện rõ nét nhất không phải khi mọi việc đang thuận lợi, mà chính trong những tình huống con người đối diện với sai lầm, mâu thuẫn và bất đồng. Theo cô, giáo dục nhân văn không đồng nghĩa với sự dễ dãi. Thấu hiểu học sinh không có nghĩa là chấp nhận mọi hành vi; tôn trọng người học cũng không có nghĩa là từ bỏ nguyên tắc giáo dục. 

Với TS. Mai Mỹ Hạnh, sự tôn trọng không chỉ dành cho người học mà còn phải hiện diện trong quan hệ đồng nghiệp và quan hệ giữa nhà trường với phụ huynh. Một tập thể có văn hóa không phải là tập thể luôn đồng thuận, mà là nơi các thành viên có thể bất đồng, có khác biệt nhưng vẫn góp ý, trình bày ý kiến trên quan điểm tôn trọng, thấu hiểu và giữ gìn phẩm giá của nhau.

Văn hóa học đường tạo nền tảng để kiến tạo trường học hạnh phúc - Ảnh 3.

TS. Bùi Hồng Quân (Ảnh chụp màn hình)

Và từ đây, cô đặt ra vấn đề về vai trò nêu gương của những người làm sư phạm. Muốn xây dựng văn hóa học đường thì bản thân mỗi thầy cô cần thực hành, nêu gương về văn hóa ứng xử. TS. Bùi Hồng Quân - Trưởng khoa Giáo dục Mầm non, Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh - đồng quan điểm và nhấn mạnh vai trò nêu gương càng có ý nghĩa rất quan trọng đối với các giáo viên ở bậc mầm non, những người mà từng lời nói, hành động, ứng xử văn hóa sẽ có tác động rất lớn và mạnh mẽ đến các học trò tuổi đời còn rất nhỏ.

Thầy Quân cũng chia sẻ quan điểm: khi có gốc rễ, giá trị về văn hóa thì sự khác biệt nhỏ sẽ được dung hòa, khác biệt lớn được giải quyết trên sự lắng nghe, thấu hiểu từ đó góp phần xây dựng nên môi trường thực sự có văn hóa và hạnh phúc.

Văn hóa học đường tạo nền tảng để kiến tạo trường học hạnh phúc - Ảnh 4.

TS. Giang Thiên Vũ (Ảnh chụp màn hình)

Trong khi đó, TS. Giang Thiên Vũ cũng đến từ Khoa Tâm lý tiếp cận vấn đề xây dựng văn hóa học đường từ năng lực cảm xúc – xã hội. Theo hướng tiếp cận này, khoảng cách giữa việc biết điều đúng và thực hiện được điều đúng thường nằm ở khả năng nhận diện cảm xúc, tự điều chỉnh hành vi, thấu hiểu người khác và đưa ra quyết định có trách nhiệm. Những năng lực ấy không thể hình thành chỉ sau một vài buổi giáo dục chuyên đề, mà cần được rèn luyện liên tục thông qua những trải nghiệm, tình huống và tương tác thường ngày.

Thông điệp xuyên suốt tọa đàm cho thấy việc kiến tạo trường học hạnh phúc không có nghĩa là xây dựng một môi trường không bao giờ có mâu thuẫn, sai lầm hay những ý kiến trái chiều. Điều quan trọng hơn là cách nhà trường ứng xử trước những điều chưa hoàn hảo.

Văn hóa học đường tạo nền tảng để kiến tạo trường học hạnh phúc - Ảnh 5.

Văn hóa học đường tạo nền tảng để kiến tạo trường học hạnh phúc - Ảnh 6.

TP Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh xây dựng trường học hạnh phúc tại các cơ sở giáo dục (Ảnh minh họa: Thảo Lê)

Xây dựng văn hóa học đường cần bắt đầu từ những hành động cụ thể mỗi ngày. Đó có thể là một lời nói tử tế hơn, một lần lắng nghe trước khi phán xét, một cách góp ý không làm tổn thương phẩm giá hay một cơ hội giúp người khác sửa chữa sai lầm. Bởi cuối cùng, thành công của một ngôi trường không chỉ nằm ở những thành tích đạt được, mà còn ở những con người được trưởng thành từ nơi ấy và những ký ức tốt đẹp mà họ mang theo suốt cuộc đời.

Một ngôi trường thực sự hạnh phúc không nhất thiết phải là một ngôi trường hoàn hảo. Nhưng đó phải là nơi mỗi người, dù còn những thiếu sót, vẫn có thể cảm nhận rằng mình được tôn trọng, được yêu thương và có cơ hội trở nên tốt đẹp hơn đồng thời văn hóa ứng xử được coi trọng, bồi đắp và thực hành từ nền tảng trau dồi, gìn giữ các giá trị văn hóa, đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bình luận không đăng nhập

Bạn không thể gửi bình luận liên tục.
Xin hãy đợi 60 giây nữa.