Vì sao tường Hoàng thành Huế sau tu bổ chưa giống nguyên trạng?

Những ngày gần đây, đoạn tường Hoàng thành mặt Bắc, giáp đường Đặng Thái Thân, cách cửa Hòa Bình khoảng 180m về phía Đông thu hút sự quan tâm của dư luận khi phần tường vừa được phục hồi có màu sáng hơn, bề mặt phẳng và "mới" hơn rõ rệt so với các đoạn thành lân cận đã phủ màu thời gian. Không ít ý kiến băn khoăn liệu việc tu bổ có làm mất đi tính nguyên trạng của di tích.

Ông Phùng Văn Hoàng, Giám đốc Ban Quản lý dự án thuộc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho biết, công trình thuộc dự án xử lý tình huống khẩn cấp sập đổ tường Hoàng thành, có tổng mức đầu tư hơn 1,88 tỷ đồng; trong đó riêng chi phí xây dựng hơn 1,25 tỷ đồng.

Hiện công trình vẫn chưa hoàn thiện toàn bộ và chưa được nghiệm thu bàn giao. Nhà thầu đang tiếp tục triển khai công đoạn bả màu hoàn thiện để điều chỉnh sắc độ bề mặt, tạo sự tương đồng với tổng thể hệ thống tường thành hiện hữu. 

Theo ông Hoàng, việc chênh lệch màu sắc ở giai đoạn này là điều thường gặp trong quá trình tu bổ di tích bởi phần tường mới chưa trải qua quá trình phong hóa tự nhiên như các đoạn tường tồn tại hàng trăm năm. Kết quả khảo sát cho thấy cấu trúc nguyên bản của tường Hoàng thành được xây bằng gạch vồ liên kết bằng vữa vôi; bên trong có lớp đất sét, đặt trên nền cát và lớp đá ong theo cấu trúc truyền thống lúc bấy giờ.

Sau hơn 200 năm chịu tác động của thời tiết khắc nghiệt cùng yếu tố con người, nhiều đoạn tường đã xuống cấp nghiêm trọng, xuất hiện tình trạng nứt gãy, nghiêng lún, bong tróc lớp hoàn thiện. Trong đó, phần mũ tường là khu vực hư hỏng nghiêm trọng nhất do thường xuyên chịu tác động trực tiếp của mưa nắng trong thời gian dài. Quá trình phong hóa, bong tróc lớp vữa bảo vệ bề mặt khiến nước thấm sâu vào thân tường, gây ẩm mốc, suy giảm liên kết vật liệu và làm kết cấu bờ tường ngày càng xuống cấp.

Sự cố ban đầu xảy ra trên đoạn tường dài khoảng 14,2m. Tuy nhiên, trong quá trình xử lý, đơn vị thi công phải tháo dỡ mở rộng đến vị trí có kết cấu ổn định với tổng chiều dài 21,3m, tăng thêm 7,1m so với phạm vi sập đổ ban đầu nhằm đảm bảo an toàn lâu dài cho công trình. 

Quá trình tu bổ được thực hiện theo nguyên tắc bảo tồn di tích, ưu tiên tận dụng tối đa vật liệu gốc còn khả năng sử dụng. Phần móng tái sử dụng khoảng 74% đá tổ ong cũ; phần thân tận dụng khoảng 50–60% gạch vồ nguyên trạng kết hợp gạch mới sản xuất theo đúng quy cách truyền thống. Bề mặt tường được tô trát bằng vữa tam hợp đảm bảo tính tương thích với kiến trúc nguyên bản.

Hiện nay, công trình đã hoàn thành các hạng mục xây tường thành, xây mũ tường, tô trát và đang bước vào giai đoạn xử lý màu hoàn thiện. Theo chủ đầu tư, sự khác biệt dễ nhận thấy hiện nay chủ yếu nằm ở lớp hoàn thiện bề mặt, trong khi các đoạn tường cũ đã bị đổi màu theo thời gian, còn phần tường mới vẫn giữ đặc tính vật liệu mới thi công. 

Đại diện Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết đơn vị đang tổ chức hội đồng chuyên môn để lựa chọn phương án màu sắc phù hợp nhất trước khi hoàn thiện công trình. Đồng thời, 12 hệ giàn chống cũng được lắp đặt tại các vị trí xuống cấp nhằm phòng ngừa nguy cơ tiếp tục sụp đổ.

Dự kiến công trình sẽ được nghiệm thu kỹ thuật, bàn giao đưa vào sử dụng trong đầu tháng 6/2026.