Viêm mũi xoang cấp thường gặp khi thời tiết giao mùa, với các triệu chứng như nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau nhức vùng mặt hoặc giảm khứu giác. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng cần sử dụng kháng sinh. Việc nhận biết đúng nguyên nhân và điều trị theo chỉ định của bác sĩ giúp kiểm soát bệnh, hạn chế tình trạng kháng thuốc.
PGS.TS.BS Lê Công Định, Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, viêm mũi xoang cấp là tình trạng viêm niêm mạc mũi xoang khởi phát đột ngột, kéo dài dưới 12 tuần, với ít nhất 2 trong 4 triệu chứng: nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi (bắt buộc có ít nhất một triệu chứng), đau nhức hoặc căng nặng vùng mặt, giảm hoặc mất khứu giác; ở trẻ em, triệu chứng có thể biểu hiện bằng ho.
Bệnh được chia thành 3 nhóm: viêm mũi xoang do virus, viêm mũi xoang cấp sau nhiễm virus và viêm mũi xoang cấp nhiễm khuẩn. Trong đó, phần lớn trường hợp có nguyên nhân do virus. Chỉ khoảng 0,5-2% trường hợp bội nhiễm vi khuẩn sau nhiễm virus đường hô hấp và 2-10% trường hợp nhiễm khuẩn nguyên phát.
Những dấu hiệu cảnh báo viêm mũi xoang cấp nhiễm khuẩn
Theo PGS.TS.BS Lê Công Định, người bệnh cần lưu ý nguy cơ nhiễm khuẩn khi xuất hiện ít nhất 3 trong 5 dấu hiệu sau:
- Dịch mũi đục, đặc, có mùi tanh hôi.
- Đau nhức hoặc căng nặng vùng mặt, thường khu trú một bên.
- Sốt cao trên 38°C.
- Bệnh trở nặng trở lại sau khi triệu chứng ban đầu đã thuyên giảm (còn gọi là hiện tượng "bệnh hai pha").
- Các chỉ số viêm trong máu như CRP hoặc tốc độ máu lắng tăng cao.
Khi xác định viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh để kiểm soát tác nhân gây bệnh, cải thiện triệu chứng và hạn chế nguy cơ biến chứng như nhiễm trùng ổ mắt, nội sọ hoặc tiến triển thành viêm mũi xoang mạn tính.
Ba tác nhân vi khuẩn thường gặp là phế cầu (Streptococcus pneumoniae), Haemophilus influenzae và Moraxella catarrhalis.
Đáng lo ngại, tình trạng kháng kháng sinh đang làm giảm hiệu quả điều trị. Theo các dữ liệu giám sát dịch tễ được chuyên gia dẫn, tại Việt Nam, tỷ lệ phế cầu đề kháng với kháng sinh nhóm penicillin lên tới 71,4%; 67,4% chủng H. influenzae có khả năng tiết men phá hủy kháng sinh.
Thói quen tự ý mua thuốc, sử dụng kháng sinh không đúng liều lượng hoặc thời gian là những nguyên nhân góp phần làm gia tăng tình trạng kháng thuốc, gây khó khăn cho điều trị và tăng gánh nặng cho cộng đồng.
Bốn nguyên tắc sử dụng kháng sinh an toàn
PGS.TS.BS Lê Công Định khuyến cáo người bệnh tuân thủ các nguyên tắc sau:
Không tự ý sử dụng kháng sinh: Kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus trong các trường hợp cảm lạnh thông thường. Chỉ sử dụng khi được bác sĩ thăm khám, xác định nhiễm khuẩn và kê đơn.
Tuân thủ phác đồ điều trị: Theo khuyến cáo của chuyên gia, liệu trình thông thường kéo dài 5-7 ngày, có thể từ 7-10 ngày đối với người có yếu tố nguy cơ kháng thuốc như người trên 65 tuổi, trẻ dưới 2 tuổi đi nhà trẻ, người mắc bệnh mạn tính hoặc đã sử dụng kháng sinh trong tháng trước đó. Người bệnh cần dùng thuốc đúng hướng dẫn, không tự ý ngừng hoặc thay đổi liệu trình.
Thông báo tiền sử dị ứng và tình trạng sức khỏe: Cần báo cho bác sĩ nếu từng dị ứng kháng sinh, đặc biệt nhóm beta-lactam như penicillin, cephalosporin; có tiền sử suy giảm chức năng gan hoặc đang mang thai, cho con bú để được lựa chọn thuốc phù hợp.
Tái khám khi bệnh không cải thiện: Nếu sau 2-3 ngày dùng thuốc, triệu chứng nặng hơn hoặc sau 3-5 ngày không cải thiện, người bệnh cần tái khám để bác sĩ đánh giá nguyên nhân và điều chỉnh điều trị khi cần thiết.
Bên cạnh việc dùng thuốc theo chỉ định, người bệnh có thể vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý, giữ ấm cơ thể, uống đủ nước và duy trì chế độ sinh hoạt phù hợp để hỗ trợ hồi phục.
Sử dụng kháng sinh đúng chỉ định, đúng liều lượng và thời gian không chỉ giúp điều trị hiệu quả mà còn góp phần hạn chế tình trạng kháng kháng sinh trong cộng đồng.
Bạn không thể gửi bình luận liên tục.
Xin hãy đợi 60 giây nữa.