Việt Nam công bố báo cáo toàn diện đầu tiên về đạo đức Trí tuệ nhân tạo theo khung UNESCO

Ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam công bố Báo cáo RAM.

Trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế tại Ninh Bình, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với UNESCO công bố Báo cáo Đánh giá mức độ sẵn sàng của Việt Nam trong việc thực hiện các khuyến nghị về Đạo đức Trí tuệ Nhân tạo (RAM).

Sự kiện có sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành, các tập đoàn công nghệ trong nước và quốc tế, cùng giới nghiên cứu, doanh nghiệp và đại diện các tổ chức nghề nghiệp, xã hội. Đây được xem là cột mốc quan trọng trong hành trình Việt Nam xây dựng hệ sinh thái AI có trách nhiệm - lấy con người làm trung tâm. Báo cáo dựa trên Khuyến nghị toàn cầu của UNESCO năm 2021 về Đạo đức Trí tuệ nhân tạo, đánh giá toàn diện hệ sinh thái AI của Việt Nam trên 5 khía cạnh: (i) khung pháp lý; (ii) hoà nhập xã hội – văn hóa; (iii) hệ sinh thái khoa học – giáo dục; (iv) kinh tế và nguồn nhân lực; (v) hạ tầng kỹ thuật và đổi mới sáng tạo.

Theo báo cáo, Việt Nam là một trong những quốc gia năng động nhất khu vực về phát triển AI. Trong hơn một thập kỷ, Việt Nam đã tăng hạng từ vị trí 134 lên thứ 26 thế giới về công bố khoa học AI, đồng thời được Liên Hợp Quốc xếp hạng “Rất cao” trong Chỉ số Phát triển Chính phủ điện tử 2024.

Cơ sở hạ tầng số và mạng di động phủ rộng giúp thu hẹp khoảng cách số giữa nông thôn và thành thị. Việt Nam cũng nằm trong nhóm quốc gia có mức độ tin tưởng cao vào công nghệ và dữ liệu của Chính phủ, tạo nền tảng cho phát triển AI có trách nhiệm và đáng tin cậy.

Báo cáo RAM cũng ghi nhận tầm nhìn chiến lược của Việt Nam: phấn đấu lọt top 3 ASEAN và top 50 thế giới về phát triển và ứng dụng AI vào năm 2030, với nhiều chính sách khuyến khích nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và đầu tư hạ tầng dữ liệu.

Dù đạt nhiều thành tựu, báo cáo cũng chỉ ra các thách thức cần được giải quyết, như chênh lệch cơ hội tiếp cận giáo dục STEM giữa nam và nữ, giữa đô thị và vùng sâu, hay thiếu tích hợp nội dung đạo đức AI trong đào tạo giáo viên, công chức và cộng đồng phát triển công nghệ.

UNESCO khuyến nghị Việt Nam xây dựng bộ tiêu chuẩn kỹ thuật - đạo đức cho AI, thành lập Ủy ban Đạo đức AI quốc gia, và triển khai chương trình đào tạo đạo đức AI cho cán bộ, giáo viên và doanh nghiệp. Báo cáo cũng nhấn mạnh cần thúc đẩy chia sẻ dữ liệu có trách nhiệm, đồng thời lồng ghép yếu tố môi trường và văn hóa trong chiến lược phát triển AI, như quản lý năng lượng, xử lý rác thải điện tử và bảo tồn ngôn ngữ bản địa, và thúc đẩy đổi mới sáng tạo có trách nhiệm thông qua các công ty khởi nghiệp về AI.

Sự ra đời của báo cáo RAM không chỉ là một bản đánh giá, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm xã hội của công nghệ. Trong bối cảnh AI đang định hình lại mọi mặt đời sống, Việt Nam đang từng bước kiến tạo một hệ sinh thái AI nhân văn - sáng tạo - bền vững, hướng tới tương lai nơi công nghệ phục vụ con người, chứ không thay thế con người.