Việt Nam dẫn đầu ASEAN về nhân sự AI

Ngày 24/6, Microsoft Việt Nam công bố Báo cáo Chỉ số Xu hướng Công việc (Work Trend Index) 2026, được xây dựng từ dữ liệu ẩn danh trên Microsoft 365 và khảo sát 2.000 lao động tri thức tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu cho thấy người lao động Việt Nam đang tiến nhanh hơn chính các tổ chức của mình trong hành trình ứng dụng AI. Họ đã chủ động tận dụng AI để thực hiện những công việc có giá trị và tác động lớn hơn, trong khi không phải tổ chức nào cũng sẵn sàng để khai thác hết tiềm năng này.

Báo cáo Chỉ số Xu hướng Công việc năm nay chỉ ra một sự chuyển dịch mang tính nền tảng: khi các tác nhân AI (AI Agents) đảm nhận nhiều hơn các công việc mang tính thực thi, vai trò không thay thế được của con người ngày càng được mở rộng. Người lao động có thêm thời gian và không gian để định hướng công việc, đưa ra đánh giá và chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng. Rào cản giờ đây không còn nằm ở năng lực của từng cá nhân, mà ở cách các tổ chức thiết kế công việc, đội nhóm và hệ thống vận hành để con người và AI có thể phối hợp hiệu quả.

Ông Dhanawat Suthumpun, Giám đốc điều hành Microsoft Thái Lan và các thị trường mới nổi, bao gồm Việt Nam, nhận định tốc độ ứng dụng AI tại Việt Nam phản ánh tiềm năng lớn của lực lượng lao động và nền kinh tế. Tuy nhiên, để tạo ra sự chuyển đổi thực sự, các doanh nghiệp cần đổi mới hệ thống vận hành và phương thức quản trị nhằm theo kịp khả năng thích ứng ngày càng cao của nhân viên.

Theo báo cáo, Việt Nam hiện có 39% lực lượng lao động thuộc nhóm “Nhân sự Tiên phong về AI” (Frontier Professionals) – những người sử dụng AI thành thạo nhất. Tỷ lệ này cao nhất Đông Nam Á và vượt xa mức trung bình toàn cầu là 16%.

Nhóm nhân sự này không chỉ sử dụng AI cho các tác vụ đơn giản mà còn tích hợp AI vào các công việc như phân tích thông tin, giải quyết vấn đề phức tạp và phát triển ý tưởng sáng tạo.

Có tới 76% người dùng AI tại Việt Nam cho biết họ đang tạo ra những kết quả công việc mà một năm trước đây chưa thể thực hiện được, cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu 58%. Đối với nhóm nhân sự tiên phong về AI, tỷ lệ này lên tới 83%.

Đáng chú ý, 89% người dùng AI tại Việt Nam cho biết họ xem kết quả do AI tạo ra là cơ sở để suy nghĩ sâu hơn thay vì coi đó là câu trả lời cuối cùng. Nhóm nhân sự tiên phong cũng có xu hướng chủ động rèn luyện kỹ năng chuyên môn mà không phụ thuộc hoàn toàn vào AI.

Báo cáo cho thấy tốc độ thích ứng của người lao động đang vượt lên trước sự thay đổi của tổ chức. Trên phạm vi toàn cầu, chỉ 19% doanh nghiệp được xếp vào nhóm “Tổ chức Tiên phong về AI” – vừa có nguồn nhân lực giỏi AI, vừa sẵn sàng khai thác hiệu quả công nghệ này.

Tại Việt Nam, 48% người dùng AI cho biết lãnh đạo doanh nghiệp đã có định hướng rõ ràng và nhất quán về AI, gần gấp đôi mức trung bình toàn cầu (26%). Bên cạnh đó, 32% người được khảo sát cho biết họ được ghi nhận hoặc khuyến khích thử nghiệm các phương thức làm việc mới với AI, ngay cả khi chưa tạo ra kết quả tức thời.

Tuy nhiên, 82% người dùng AI tại Việt Nam lo ngại sẽ bị tụt lại phía sau nếu không nhanh chóng thích nghi với công nghệ này, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu là 65%.

Theo Microsoft, đây là biểu hiện của “nghịch lý chuyển đổi”, khi người lao động chịu áp lực phải ứng dụng AI để duy trì năng lực cạnh tranh, trong khi hệ thống đánh giá, quy trình vận hành và cơ chế khuyến khích của doanh nghiệp chưa theo kịp tốc độ thay đổi.

Microsoft cho rằng khi AI dần trở thành công cụ thực thi công việc, lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về những doanh nghiệp biết tái thiết kế cách thức vận hành, xây dựng môi trường làm việc nơi con người và AI phối hợp hiệu quả, đồng thời tạo điều kiện để nhân viên liên tục học hỏi và thích nghi với sự thay đổi.