Việt Nam sẵn sàng tham gia vào chuỗi cung ứng công nghiệp hàng không toàn cầu

Thay vì chỉ đóng vai trò một thị trường tiêu thụ đơn thuần, Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế đối tác sản xuất và cung ứng tiềm năng trong hệ sinh thái hàng không thế giới. Sự sẵn sàng này không chỉ đến từ đà tăng trưởng vận tải, mà được bảo chứng bởi năng lực công nghệ và kỷ luật sản xuất ngày càng hoàn thiện.

Bước chuyển vị thế từ dư địa thị trường nội địa

Thị trường bùng nổ cùng yêu cầu hiện đại hóa hạ tầng đang tạo "cú hích" cho công nghiệp hỗ trợ. Mở rộng đội tàu bay không chỉ phục vụ vận tải, mà quan trọng hơn là kích hoạt chuỗi dịch vụ kỹ thuật phụ trợ - từ chế tạo linh kiện, bảo dưỡng sửa chữa (MRO) đến đào tạo nhân lực. Phân tích về dư địa này, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn nhận định: "Nhu cầu mở rộng đội tàu bay, đầu tư hạ tầng và nâng cao chất lượng dịch vụ đang tạo ra dư địa rất lớn cho ngành công nghiệp hàng không Việt Nam." Các dự án trọng điểm như sân bay Long Thành hay Gia Bình chính là bệ phóng gắn liền với năng lực MRO, cung ứng vật tư và đội ngũ kỹ thuật ngay trong nước.

Sự sẵn sàng của Việt Nam cũng được các tập đoàn toàn cầu ghi nhận nhờ năng lực đáp ứng chuẩn mực kỹ thuật khắt khe để gia nhập chuỗi giá trị quốc tế. Đánh giá cao vị thế đối tác chiến lược của Việt Nam, ông Wouter van Wersch, Chủ tịch Airbus International, khẳng định các nhà sản xuất nội địa đã chứng minh chất lượng vượt trội: "Các nhà cung cấp tại Việt Nam có thế mạnh về chất lượng linh kiện theo tiêu chuẩn của tập đoàn, bảo đảm yêu cầu an toàn trong quá trình lắp ráp, đồng thời đáp ứng tiến độ, giá thành và yêu cầu kỹ thuật."

Ở góc độ quy mô, ông Anand Stanley, Chủ tịch Airbus khu vực châu Á – Thái Bình Dương, cho biết các hãng bay Việt Nam đang vận hành 230 máy bay Airbus và đặt mua thêm 220 chiếc. Đây là bệ phóng lớn cho công nghiệp hỗ trợ, dù Việt Nam cần phát triển song hành cả mạng lưới nhà cung ứng và đội ngũ kỹ thuật.

Ở mảng bảo dưỡng, ông Peter Kraft, Giám đốc kinh doanh toàn cầu AeroParts Manufacturing & Repair (Mỹ), cho biết: "Chúng tôi tiếp nhận những linh kiện đang gặp vấn đề và tìm cách cải tiến chúng... giúp linh kiện trở nên đáng tin cậy hơn, đạt hiệu suất cao hơn và giảm chi phí. Chúng tôi đang làm việc với một hãng hàng không lớn của Việt Nam và hy vọng sẽ mở rộng hợp tác."

Những "sếu đầu đàn" từng bước làm chủ công nghệ

Minh chứng cho sự sẵn sàng này là các cấu kiện công nghệ cao sản xuất trong nước đã xuất hiện trên những dòng máy bay thương mại hiện đại. MHI Việt Nam là ví dụ điển hình khi chế tạo cửa thoát hiểm A321XLR cho Airbus. Từ năm 2024, bộ phận sản xuất tại Việt Nam đã xuất khẩu sang nhà máy Airbus ở Đức và nhận phản hồi tích cực.

Ở khối doanh nghiệp trong nước, Tổng công ty Sản xuất thiết bị Viettel tận dụng hạ tầng công nghệ cao và kỷ luật sản xuất, đầu tư hàng triệu USD vào đúc chân không, gia công cơ khí, kiểm tra NDT và xử lý bề mặt kim loại. Việc đạt hai chứng nhận AS9100D và NADCAP giúp Viettel đưa linh kiện vào chuỗi cung ứng của Boeing và Airbus. 

Giai đoạn 2025–2030, Viettel dự kiến đầu tư 200 triệu USD mở rộng nhà xưởng, nghiên cứu vật liệu composite và hoàn tất chứng nhận Part 21 để tự chủ thiết kế và sản xuất. Về vị thế hội nhập, ông Nguyễn Thế Nghĩa, Tổng Giám đốc Tổng công ty Sản xuất thiết bị Viettel, khẳng định khi phát biểu tại phiên khai mạc Diễn đàn Công nghiệp Hàng không Việt Nam (VAF 2026): "Chúng tôi có mặt tại đây để chứng minh một năng lực đã được kiểm chứng và đang vận hành, chứ không dừng ở việc giới thiệu tiềm năng hay tuyên bố ý định. Viettel không tìm kiếm sự ưu đãi. Chúng tôi ở đây để chứng minh rằng Việt Nam đã sẵn sàng, và chúng tôi đã sẵn sàng cùng tạo ra những giá trị mới cho ngành hàng không toàn cầu bằng trí tuệ, bản lĩnh và năng lực sản xuất của người Việt."

Song song đó, Vietjet xây dựng trung tâm bảo dưỡng tại sân bay Long Thành hướng tới đội bay 600 chiếc. Theo Phó Chủ tịch HĐQT Vietjet Khuất Việt Hùng, máy bay là sự hội tụ của khoa học vật liệu, động cơ, phần mềm và nhân lực cao. Cùng lúc, Vietnam Airlines và FPT hợp tác trên nền tảng Skywise của Airbus để ứng dụng AI quản trị kỹ thuật.

Kết nối tại VAF 2026: Động lực cho hệ sinh thái bền vững

Dấu ấn về sự sẵn sàng này được thể hiện rõ nét tại Diễn đàn Công nghiệp Hàng không Việt Nam (VAF 2026) đang diễn ra tại Hà Nội. Quy tụ hơn 150 doanh nghiệp từ 15 quốc gia, VAF 2026 là điểm kết nối chiến lược giữa doanh nghiệp nội địa và nhà cung ứng quốc tế. Diễn đàn đặt nền móng cho hệ sinh thái hàng không đồng bộ. 

Định hướng tầm nhìn dài hạn, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn nhấn mạnh: "Sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị hàng không toàn cầu vẫn cần được mở rộng cả về quy mô, năng lực công nghệ và giá trị gia tăng. Việt Nam mong muốn hợp tác bình đẳng, cùng có lợi và lâu dài với các đối tác quốc tế nhằm xây dựng ngành công nghiệp hàng không hiện đại, đáp ứng nhu cầu trong nước, từng bước nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị hàng không toàn cầu."

Sự chủ động của doanh nghiệp nội địa, niềm tin từ đối tác quốc tế và định hướng kết nối từ VAF 2026 đang mở ra chương mới: Việt Nam không chỉ cất cánh trên các đường bay thương mại, mà còn khẳng định vị thế trên bản đồ công nghiệp hàng không thế giới.