Vũ trụ Đồng tiền: Cú “đóng băng” 90 giây giúp sinh viên Đại học Công nghệ Đông Á lội ngược dòng

Tập 8 Vũ trụ Đồng tiền đưa ba đội thi đến với "Tinh vân dấu vết", nơi những dữ liệu tưởng như vô hình có thể trở thành chìa khóa giúp công nghệ nhận diện, tiếp cận và tác động đến mỗi cá nhân. Ba đội tham gia gồm Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp, Trường Đại học Công nghệ Đông Á và Học viện Cảnh sát Nhân dân.

Không chỉ kiểm tra kiến thức về dữ liệu sinh trắc học và an ninh mạng, tập thi còn đặt sinh viên trước bài toán bảo vệ người lớn tuổi trên không gian số. Cao trào xuất hiện tại Hố đen vũ trụ khi Nguyễn Đình Hòa, người bước vào vòng đấu với ngân sách thấp nhất, liên tục đưa ra những quyết định mạo hiểm để giành chiến thắng.

Bài toán bảo vệ dấu vết số của người lớn tuổi

Tại vòng Data Hunter, ba đội có nhiệm vụ giải thích khái niệm "dữ liệu sinh trắc học" cho nhân vật trải nghiệm là bé Trường Huy. Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp được lựa chọn, qua đó nhận tám lượt bắn; Học viện Cảnh sát Nhân dân có sáu lượt và Trường Đại học Công nghệ Đông Á nhận năm lượt.

Ở phần Săn dữ liệu chiến lược, Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp tiếp tục tạo được lợi thế với 12 điểm, qua đó sở hữu ngân sách 400 triệu money. Trường Đại học Công nghệ Đông Á nhận 300 triệu money, trong khi Học viện Cảnh sát Nhân dân bước vào vòng tiếp theo với 200 triệu money.

Khoảng cách ban đầu nhanh chóng thay đổi khi ba đội phải giải quyết một tình huống gần gũi với đời sống. Nhân vật khách mời là cô Ngô Thị Hường, mẹ của diễn viên Nghĩa Bùi, đại diện cho nhóm người lớn tuổi chưa có nhiều kiến thức và kỹ năng sử dụng thiết bị số an toàn.

Cô Hường có những thói quen phổ biến như đặt mật khẩu điện thoại đơn giản, dễ dàng cho người khác mượn thiết bị và chưa chú ý đúng mức đến việc bảo vệ ứng dụng VNeID hay tài khoản mạng xã hội. Những thói quen này có thể tạo ra khoảng trống để kẻ xấu đánh cắp thông tin, xâm nhập tài khoản hoặc sử dụng hình ảnh và giọng nói nhằm thực hiện hành vi giả mạo bằng công nghệ AI, deepfake.

Ba đội phải đấu giá các gói tư vấn để xây dựng phương án bảo vệ nhân vật. Học viện Cảnh sát Nhân dân lựa chọn gói "Nhận diện rủi ro" với giá 85 triệu money; Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp chi 100 triệu money cho gói "Khắc phục hậu quả"; còn Trường Đại học Công nghệ Đông Á mua gói "Ví bảo mật" với mức giá 70 triệu money. Không đội nào lựa chọn bỏ thêm ngân sách để có năm phút trao đổi riêng với khách mời.

Lợi thế liên tục đổi chủ tại vòng Big Bang

Sau khi nhận gói tư vấn, ba đội phải xây dựng giải pháp phù hợp với một người dùng lớn tuổi, thay vì chỉ trình bày những kiến thức mang tính kỹ thuật. Đây là thử thách quan trọng bởi một phương án bảo mật chỉ có hiệu quả khi người sử dụng hiểu, ghi nhớ và có khả năng thực hiện trong đời sống hàng ngày.

Tình huống tiếp tục được đẩy lên cao khi Ban Giám khảo đưa ra biến cố thiết bị số bị nhiễm mã độc. Các đội không chỉ phải nhận diện nguy cơ mà còn cần đề xuất những bước xử lý nhằm hạn chế thiệt hại, bảo vệ tài khoản và tránh để thông tin cá nhân tiếp tục bị khai thác.

Cô Hường lựa chọn giải pháp của Học viện Cảnh sát Nhân dân, giúp đội nhận thêm 100 triệu money. Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp được đánh giá có phần xử lý biến cố tốt nhất và cũng giành thêm 100 triệu money.

Kết thúc Big Bang, Học viện Cảnh sát Nhân dân được Ban Giám khảo xếp thứ nhất và nhận 200 triệu money. Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp đứng thứ hai với 100 triệu money, còn Trường Đại học Công nghệ Đông Á không có thêm ngân sách. Kết quả này khiến đại diện Đông Á bước vào Hố đen vũ trụ với số tiền thấp nhất trong ba người chơi.

Quyết định mạo hiểm của người có ít tiền nhất

Ba đại diện tham gia Black Hole gồm Bùi Thị Ngọc của Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp với 500 triệu money, Lê Nhật Anh của Học viện Cảnh sát Nhân dân với 415 triệu money và Nguyễn Đình Hòa của Trường Đại học Công nghệ Đông Á với 230 triệu money.

Dù sở hữu ngân sách ít nhất, Nguyễn Đình Hòa vẫn quyết định chi 50 triệu money để đấu giá "Ngôi sao trách nhiệm". Lựa chọn này khiến tài khoản của anh chỉ còn 180 triệu money, nhưng đổi lại là một công cụ chiến thuật có khả năng làm thay đổi cục diện vòng đấu.

Mã khóa đầu tiên yêu cầu người chơi xác định thứ mỗi cá nhân để lại trên môi trường số, qua đó giúp trí tuệ nhân tạo đọc vị họ. Đình Hòa giải được đáp án "Dấu chân số" ngay từ phút thứ 11, trở thành thí sinh đầu tiên mở khóa và nắm lợi thế về thông tin.

Lê Nhật Anh ban đầu đưa ra đáp án bằng tiếng Anh nhưng chưa được công nhận. Đại diện Học viện Cảnh sát Nhân dân sau đó mua lại manh mối từ Đình Hòa với giá 200 triệu money để mở khóa thành công. Bùi Thị Ngọc tiếp tục mua thông tin từ Nhật Anh với mức giá 50 triệu money, tạo nên chuỗi giao dịch chiến thuật giữa ba thí sinh.

Ở mã khóa thứ hai, Đình Hòa và Nhật Anh cùng tìm ra đáp án "Lập trình viên" - người hiện thực hóa và áp dụng những công cụ công nghệ số vào thực tế. Cuộc đua sau đó được quyết định tại mã khóa cuối cùng, liên quan đến bộ quy tắc giúp AI và các nền tảng phân tích dữ liệu, đưa ra quyết định tự động và có khả năng tiếp cận người dùng.

Cú "đóng băng" quyết định tại Hố đen vũ trụ

Trước câu hỏi cuối, Đình Hòa kích hoạt "Ngôi sao trách nhiệm" để lấy 100 triệu money từ tài khoản của Bùi Thị Ngọc. Anh cũng chấp nhận đổi 10% tiền thưởng cá nhân trong tương lai để mua thêm năm phút thi đấu, cho thấy quyết tâm theo đuổi chiến thắng dù phải liên tục đánh đổi nguồn lực.

Khoảnh khắc quyết định xuất hiện khi Lê Nhật Anh đang cân nhắc giữa hai phương án cho mã khóa thứ ba. Đình Hòa sử dụng đặc quyền đóng băng đối thủ trong 90 giây, tận dụng khoảng thời gian này để tiếp tục phân tích dữ kiện và bấm chuông đưa ra đáp án "Thuật toán".

Câu trả lời chính xác giúp đại diện Trường Đại học Công nghệ Đông Á trở thành người duy nhất giải được cả ba tầng mã khóa. Từ vị trí có ngân sách thấp nhất, Đình Hòa lội ngược dòng nhờ kết hợp khả năng giải mã, trao đổi thông tin và sử dụng đặc quyền đúng thời điểm.

Chiến thắng của Đình Hòa mang về cho Trường Đại học Công nghệ Đông Á gói học bổng trị giá 200 triệu đồng từ BIDV. Nam sinh cũng chính thức giành quyền bước tiếp vào vòng sau của Vũ trụ Đồng tiền.

Khi mỗi thao tác đều để lại dấu vết

Bên cạnh diễn biến cạnh tranh, "Tinh vân dấu vết" đặt ra cảnh báo về lượng thông tin mỗi người để lại trong quá trình sử dụng thiết bị và nền tảng số. Từ khuôn mặt, vân tay, giọng nói đến lịch sử tìm kiếm, thói quen truy cập và tương tác, các dữ liệu đều có thể được thu thập, phân tích để hình thành một hồ sơ tương đối chi tiết về người dùng.

Người lớn tuổi là nhóm dễ gặp rủi ro khi sử dụng mật khẩu đơn giản, chia sẻ thiết bị hoặc phản hồi những yêu cầu cung cấp thông tin chưa được kiểm chứng. Sự phát triển của AI và deepfake càng khiến các hình thức giả mạo trở nên khó nhận biết nếu người dùng chỉ dựa vào hình ảnh hay giọng nói quen thuộc.

Tập 8 Vũ trụ Đồng tiền vì thế không chỉ tìm ra người chiến thắng tại Hố đen vũ trụ. Thông qua các thử thách, chương trình nhấn mạnh rằng bảo vệ dữ liệu cá nhân cần bắt đầu từ những thói quen cơ bản: sử dụng mật khẩu đủ mạnh, hạn chế chia sẻ thiết bị, kiểm soát quyền truy cập và xác minh thông tin trước khi thực hiện giao dịch.

Trong môi trường số, mỗi thao tác đều có thể để lại dấu vết. Hiểu được giá trị của những dấu vết ấy là bước đầu tiên để mỗi người bảo vệ danh tính, tài sản và sự an toàn của chính mình.