Vũ trụ Fandom: Khi người hâm mộ trở thành nhân vật chính

Sự phát triển của các concert và hoạt động biểu diễn trong nước đang góp phần hình thành nhiều cộng đồng người hâm mộ có quy mô và cách tổ chức ngày càng rõ nét. Đây cũng là bối cảnh để Vũ trụ Fandom ra đời, hướng tới việc đưa câu chuyện giữa nghệ sĩ và người hâm mộ lên sóng truyền hình.

Để chuyển một đời sống vốn diễn ra sôi động trên mạng xã hội thành format truyền hình, ê-kíp phải nghiên cứu đặc điểm của từng fandom, lựa chọn những câu chuyện phù hợp và tính toán cách thể hiện để nhiều nhóm khán giả có thể tiếp cận. BTV Hương Anh - đại diện ê-kíp sản xuất chương trình Vũ trụ Fandom đã chia sẻ về quá trình xây dựng chương trình, từ ý tưởng ban đầu đến việc tiếp nhận ý kiến của công chúng.

Đưa văn hóa fandom lên sóng truyền hình

Những năm gần đây, thị trường văn hóa - giải trí Việt Nam ghi nhận sự gia tăng của các concert và hoạt động biểu diễn. Song hành với xu hướng này là sự phát triển của những cộng đồng người hâm mộ, trong đó có các nhóm quy tụ số lượng thành viên lớn và duy trì hoạt động thường xuyên.

Fandom không chỉ là tập hợp những người cùng yêu thích một nghệ sĩ. Mỗi cộng đồng có thể có tên gọi, cách tổ chức, nguyên tắc hoạt động, hệ thống biểu tượng và phương thức tương tác riêng. Nhiều hoạt động được hình thành và lan tỏa chủ yếu trên mạng xã hội trước khi mở rộng ra đời sống thực tế.

Từ bối cảnh đó, VTV3 xây dựng Vũ trụ Fandom như một điểm gặp gỡ giữa nghệ sĩ và người hâm mộ. BTV Hương Anh cho biết chương trình được hình thành khi ngành công nghiệp văn hóa - giải trí Việt Nam có nhiều chuyển động mới, đặc biệt là sự phát triển của các concert và cộng đồng khán giả.

Việc đưa fandom lên truyền hình đặt ra yêu cầu không chỉ tái hiện không khí náo nhiệt của các hoạt động hâm mộ. Nội dung cần được tổ chức thành những câu chuyện có đường dây rõ ràng, đồng thời giúp những khán giả chưa quen với các thuật ngữ hoặc mô hình fandom hiện đại vẫn có thể theo dõi.

Nhìn fandom từ điểm chung giữa các thế hệ

Một trong những câu hỏi đầu tiên được ê-kíp đặt ra khi xây dựng format là làm thế nào tiếp cận những quan niệm khác nhau về cộng đồng người hâm mộ. Fandom đôi khi được nhìn nhận thông qua một số biểu hiện nổi bật trên mạng xã hội, trong khi hoạt động và thành phần của mỗi cộng đồng trên thực tế có nhiều khác biệt.

Từ quá trình nghiên cứu, BTV Hương Anh và ê-kíp nhận thấy việc dành tình cảm cho một nghệ sĩ hoặc loại hình nghệ thuật không phải hiện tượng mới. Ở nhiều thời kỳ, người hâm mộ đã hình thành những cộng đồng xoay quanh âm nhạc giao hưởng, các ban nhạc hoặc nghệ sĩ được công chúng yêu thích. Sự khác biệt chủ yếu nằm ở tên gọi, phương tiện kết nối và cách thể hiện tình cảm.

Trong chương trình, có những fandom của nghệ sĩ trẻ, hoạt động theo mô hình hiện đại và chịu ảnh hưởng từ văn hóa người hâm mộ quốc tế. Bên cạnh đó là những cộng đồng đã tồn tại trong thời gian dài, với thành viên thuộc nhiều nhóm tuổi khác nhau. Đây là chất liệu để ê-kíp phản ánh nhiều hình thức hâm mộ thay vì chỉ tập trung vào một nhóm khán giả nhất định.

Lựa chọn nghệ sĩ dựa trên câu chuyện của cộng đồng

Khi lựa chọn nghệ sĩ và fandom tham gia, ê-kíp không chỉ xem xét mức độ nổi tiếng hoặc số lượng thành viên. BTV Hương Anh nhấn mạnh tiêu chí chung của chương trình là tìm kiếm câu chuyện của từng cộng đồng và xem xét vị trí của họ trong bức tranh tổng thể mà chương trình muốn thể hiện.

Danh sách khách mời vì thế được tính toán theo hướng đa dạng về độ tuổi, phong cách nghệ thuật và thời gian hoạt động. Những cộng đồng đang nhận được sự quan tâm có thể phản ánh xu hướng hiện tại, trong khi các fandom lâu năm mang đến câu chuyện về quá trình đồng hành giữa nghệ sĩ và khán giả.

Sự khác biệt còn nằm ở văn hóa của từng fanclub (FC). Có cộng đồng tổ chức hoạt động theo hệ thống tương đối chặt chẽ, có nhóm chú trọng các dự án xã hội, trong khi một số FC tập trung vào hoạt động cổ vũ hoặc tạo nội dung trên nền tảng số. Những đặc điểm này được ê-kíp tìm hiểu trước khi xác định cách khai thác trên sóng.

Quá trình lựa chọn vì thế không tách rời công việc nghiên cứu hậu trường. Việc hiểu lịch sử hình thành, tính cách và phương thức hoạt động của mỗi cộng đồng giúp ê-kíp xác định nội dung phù hợp, đồng thời hạn chế cách nhìn chung chung về fandom.

Tiếp nhận phản hồi từ khán giả trẻ

Bên cạnh nội dung trên sóng, Vũ trụ Fandom triển khai hoạt động trên những nền tảng có đông người trẻ sử dụng, trong đó có Threads. BTV Hương Anh cho biết ê-kíp theo dõi ý kiến của khán giả trên các nền tảng này và xem phản hồi là một nguồn tham khảo trong quá trình hoàn thiện chương trình.

Việc tiếp nhận ý kiến được áp dụng cả với những yếu tố trực quan như hình ảnh và bộ nhận diện. Khi nhận được phản hồi liên quan đến cách thể hiện, ê-kíp cân nhắc điều chỉnh để chương trình phù hợp hơn với xu hướng thẩm mỹ và thói quen tiếp nhận nội dung của khán giả trẻ.

Phản hồi của khán giả cũng được xem xét ở những yếu tố như hình ảnh và bộ nhận diện. Khi nhận được các ý kiến liên quan đến cách thể hiện, ê-kíp có thể điều chỉnh để nội dung phù hợp hơn với xu hướng thẩm mỹ và thói quen tiếp nhận của nhóm công chúng trẻ.

Cân bằng giữa cách thể hiện trẻ và khả năng tiếp cận rộng

Một chương trình về fandom cần sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh và phương thức tương tác gần với người trẻ. Tuy nhiên, nếu phụ thuộc quá nhiều vào thuật ngữ hoặc những xu hướng ngắn hạn, nội dung có thể trở nên khó tiếp cận với khán giả chưa quen thuộc với văn hóa fandom.

Bài toán của ê-kíp là giữ được đặc điểm riêng của từng cộng đồng nhưng vẫn cung cấp đủ thông tin để nhiều đối tượng có thể theo dõi. Vì vậy, bên cạnh cách thể hiện trẻ trung, chương trình đặt trọng tâm vào những câu chuyện có tính phổ quát như sự yêu mến, đồng hành và kết nối giữa nghệ sĩ với công chúng.

Mục tiêu gắn kết các thế hệ cũng ảnh hưởng đến quá trình xây dựng nội dung. Những fandom trẻ phản ánh cách người hâm mộ sử dụng nền tảng số và tổ chức cộng đồng hiện nay, trong khi các nhóm khán giả lâu năm giúp mở rộng góc nhìn về lịch sử của văn hóa hâm mộ.

Từ ý tưởng ban đầu đến khi lên sóng, Vũ trụ Fandom được xây dựng trên quá trình nghiên cứu từng cộng đồng, lựa chọn câu chuyện và điều chỉnh phương thức thể hiện. Chương trình qua đó cung cấp thêm một góc nhìn về văn hóa fandom trong bối cảnh đời sống giải trí Việt Nam đang có nhiều thay đổi.