Vui - buồn lễ hội đầu năm

Nhiều điểm mới trong công tác tổ chức lễ hội chùa Hương

Những ngày đầu Xuân Bính Ngọ 2026, không khí lễ hội đang diễn ra sôi động tại nhiều địa phương, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương.

Không chỉ giữ gìn những nghi lễ truyền thống trang nghiêm, năm nay, nhiều nơi đã chủ động đổi mới cách tổ chức: từ quản lý dòng người, đảm bảo an ninh trật tự đến giữ gìn vệ sinh môi trường.

Mục tiêu không chỉ là một mùa lễ hội đông vui, mà còn là xây dựng không gian lễ hội an toàn, văn minh, phù hợp với nhịp sống hiện đại. Điều này đang được thể hiện rõ tại chùa Hương, nơi diễn ra một trong những lễ hội truyền thống lớn nhất cả nước.

Trên bờ có loa phát thanh, dưới nước có lực lượng làm nhiệm vụ, nhưng thực hiện nghiêm theo yêu cầu hay không, lại phụ thuộc vào ý thức của các lái đò.

Năm nay, Ban tổ chức quyết tâm nói không với đò chở khách không mặc áo phao. Lái đò nào vi phạm sẽ bị treo thẻ.

Không chỉ được đảm bảo an toàn, du khách vãn cảnh trên dòng suối Yến cũng không còn bị làm phiền bởi những âm thanh từ các loa kéo.

Dãy hàng quán lấn chiếm lối đi lại lên chùa Thiên Trù cũng bị giải tỏa. Năm nay, lần đầu tiên, địa phương tổ chức trông giữ xe miễn phí cho toàn bộ du khách. Còn vé thắng cảnh được miễn phí trong 6 ngày đầu năm.

Nguồn thu ngân sách cho địa phương có thể sụt giảm so với trước đây, nhưng sự thay đổi trong cách thức tổ chức như vậy ít nhiều mang đến ấn tượng đẹp trong lòng du khách.

Thượng tọa Thích Minh Hiền, Trụ trì Chùa Hương, cho biết: "Dự kiến khách năm nay sẽ tăng hơn năm ngoái, khoảng hơn 1 triệu người. Đây là tín hiệu rất đáng mừng cho một thời kỳ mới, một mùa xuân mới".

Cách đó không xa, những ngày đầu Xuân, khu du lịch tâm linh chùa Tam Chúc cũng đón hàng vạn lượt khách.

Hệ thống hạ tầng đồng bộ cùng với công tác đảm bảo an ninh trật tự phân luồng giao thông từ xa, ứng dụng công nghệ trong quản lý điều hành đã tạo điều kiện thuận lợi cho du khách hành hương về chiêm bái lễ Phật.

Nếu chọn một slogan cho mùa lễ hội đầu Xuân năm nay, có lẽ có thể gói gọn trong 3 giá trị: "văn minh - an toàn - thân thiện". Đây cũng là mùa lễ hội đầu tiên vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, với những thay đổi rõ rệt trong cách tổ chức, điều hành. Tại chùa Hương, các vi phạm tồn tại nhiều năm như hàng quán lấn chiếm, đò không đảm bảo an toàn hay tình trạng "chặt chém" du khách đang được xử lý quyết liệt hơn.

Nhiều hình ảnh chưa đẹp tại lễ hội cướp phết đầu năm

Không chỉ riêng chùa Hương, nhiều địa phương đã đưa kiểm tra, giám sát thành một phần bắt buộc trong quy trình tổ chức lễ hội. Tuy nhiên, để lễ hội thực sự văn minh, nỗ lực của chính quyền là chưa đủ, bởi mỗi người dân, mỗi du khách khi tham gia lễ hội đều là một phần tạo nên hình ảnh của lễ hội đó. Thực tế, không phải lúc nào ý thức cộng đồng cũng theo kịp những thay đổi trong công tác quản lý, như những hình ảnh do phóng viên vừa ghi nhận tại lễ hội đả cầu, cướp phết ở Phú Thọ diễn ra vào ngày mùng 7 tháng Giêng vừa qua.

Vật thiêng của lễ hội là quả phết được đẽo từ thân gỗ, có đường kính khoảng 35cm. Theo truyền tụng, việc sờ vào quả phết sẽ gặp may mắn đầu năm. Vì vậy ngay từ sớm, đông đảo người dân và du khách đã đến, tranh thủ chạm tay cầu may.

Trong kịch bản, nhiều năm nay, lễ hội này sẽ chỉ còn diễn ra nghi lễ rước thánh và rước phết. Còn phần hội cướp phết không tổ chức nữa. Tuy nhiên năm nay, khi phần rước kiệu đang diễn ra, nhiều thanh niên đã tự ý giành quả phết từ ban tổ chức khiến màn cướp phết lại tái diễn.

Trong tiếng reo hò, hàng chục thanh niên thay nhau chen lấn. Nhiều người phải nhảy lên vai, leo lên đầu người khác để tìm cách tiếp cận vận may.

Cứ thế, quả phết được đám đông tranh giành, sau đó di chuyển qua nhiều vị trí tại đường giao thông hay bãi đất trống gần đó. Trong quá trình này không tránh khỏi xô xát, nhất là với những cái đầu nóng không giữ được bình tĩnh.

Theo quan niệm của người dân, chạm vào quả phết sẽ mang lại may mắn và mùa màng bội thu. Tuy nhiên, tại lễ hội, việc tranh cướp diễn ra quyết liệt, vượt quá mức cần thiết, thậm chí đã xảy ra một vài vụ ẩu đả. Liệu rằng thông điệp cầu mùa có còn trọn vẹn ý nghĩa?

Từ trước khi lễ hội diễn ra, chính quyền địa phương đã chỉ đạo lực lượng công an triển khai nhiều phương án để đảm bảo an ninh trật tự. Tuy nhiên, lễ hội chỉ thực sự văn minh, an toàn khi ý thức người tham gia được nâng cao.

Lễ hội truyền thống là tài sản văn hóa cộng đồng quý giá cần được gìn giữ, nhưng gìn giữ bằng cách nào để phát huy ý nghĩa tốt đẹp mới là điều thực sự cần thiết, để mỗi mùa lễ hội đi qua là những ngày vui trọn vẹn của người dân và du khách thập phương.

Xử lý nghiêm tình trạng trông giữ xe trái phép đầu năm

Giám sát và tổng kết sau lễ hội hiện không còn là khâu phụ, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị các địa phương báo cáo nhanh, chỉ rõ tồn tại và đề xuất giải pháp, qua đó giúp công tác quản lý lễ hội được hoàn thiện một cách bài bản, lâu dài.

Tuy nhiên, nhiều bất cập lại đến từ các dịch vụ "ăn theo" bên ngoài, như tình trạng trông giữ xe tự phát, thu phí tùy tiện, gây bức xúc cho du khách. Mới đây, Công an tỉnh Bắc Ninh đã vào cuộc, xem xét xử lý hình sự một vụ thu phí trái phép,như một lời cảnh báo đối với những hành vi trục lợi trong mùa lễ hội.

Đoạn clip ghi lại cuộc cãi vã giữa một tài xế xe chở du khách đi lễ với một người phụ nữ tự xưng là người trông giữ xe trái phép tại khu vực đường vào Đền Bà chúa Then thuộc xã Kép, tỉnh Bắc Ninh. Vì không đồng ý trả 80.000 đồng tiền trông xe nên người phụ nữ đã đến lấy chìa khóa của tài xế.

Sự việc xảy ra khiến du khách đi xe có một trải nghiệm đi lễ tồi tệ đầu năm. Theo người dân địa phương, chuyện thu phí vô lý như vậy đã diễn ra từ nhiều năm nay.

Kết quả điều tra ban đầu của cơ quan công an cũng xác định, trong ngày 21/2/2026, đối tượng Mùi đã thu tiền đỗ xe của khoảng 10 người với số tiền là 420.000 đồng.

Hiện Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Bắc Ninh đang tiếp tục điều tra mở rộng, đồng thời tạm giữ hình sự đối tượng này để điều tra về hành vi "Cưỡng đoạt tài sản" quy định tại Điều 170 Bộ luật Hình sự.

Thượng tá Lại Minh Tiến (Trưởng Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh) cho biết: "Ranh giới giữa vi phạm hành chính và pháp luật hình sự trong việc trông giữ xe có thể người dân nhận thức không rõ ràng, bởi trông giữ xe trái phép lấn chiếm lòng đường, vỉa hè là vi phạm trật tự công cộng, vi phạm hành chính, nhưng nếu có hành vi dùng vũ lực, dùng các thủ đoạn khác để buộc người gửi xe phải trả tiền là vi phạm pháp luật hình sự".

Không ở đâu xa, những ngày đầu năm, vỉa hè, lòng đường tại tuyến phố Ngô Gia Tự dẫn vào đền Bà Chúa Kho thuộc phường Vũ Ninh, tỉnh Bắc Ninh cũng được nhiều cá nhân chiếm dụng để thu phí giữ xe. Những tấm biển tạm bợ được treo lên nhằm hợp pháp hóa cho hành vi trái phép của mình.

Vì du khách đi lễ không ai muốn gây sự đầu năm, nên mặc nhiên, từ một câu chuyện bất hợp lý đã trở thành "luật bất thành văn" mà các cá nhân tự vẽ ra và áp đặt thực hiện.

Lợi ích chỉ một số người hưởng, dù không quá lớn, nhưng lại tạo tiền lệ cho cách hành xử vô lý có cơ hội được lên ngôi, cũng từ đó tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự trên địa bàn

Mùa lễ hội năm nào cũng vậy, bên cạnh không khí rộn ràng, vẫn còn đó những "nốt trầm" quen thuộc. Năm nay, khi công tác quản lý đang được siết chặt hơn, từ khâu tổ chức, giám sát, có thể thấy một hướng đi rõ ràng: lễ hội không chỉ đông vui, mà phải văn minh và an toàn. Tuy nhiên quy định dù chặt đến đâu cũng khó đi trọn vẹn nếu thiếu sự đồng hành của mỗi người tham gia. Chỉ khi cả quản lý lẫn ý thức cộng đồng cùng thay đổi, lễ hội mới thực sự trở về đúng giá trị là không gian văn hóa lành mạnh, góp phần đưa các giá trị truyền thống trở về đúng vị trí thiêng liêng vốn có trong đời sống xã hội.