WHO cảnh báo nguy cơ thiếu lựa chọn điều trị do vi khuẩn kháng kháng sinh gia tăng

VTV.vn - Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo tình trạng vi khuẩn kháng kháng sinh đang gia tăng tại nhiều quốc gia.

Một nhà khoa học ở Venezuela đang nghiên cứu về tình trạng kháng thuốc kháng sinh (AMR) (Ảnh: WHO)

Một nhà khoa học ở Venezuela đang nghiên cứu về tình trạng kháng thuốc kháng sinh (AMR) (Ảnh: WHO)

Ngày 18/11, WHO và Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu (ECDC) công bố những số liệu mới cho thấy tình trạng kháng kháng sinh tại khu vực châu Âu đang diễn biến đáng lo ngại, với một số loại vi khuẩn phổ biến trong bệnh viện ngày càng khó điều trị. Theo phân tích của hai cơ quan này, số ca nhiễm vi khuẩn Klebsiella pneumoniae kháng thuốc đã tăng khoảng 72% trong giai đoạn 2019-2025, trái ngược với mục tiêu giảm 5% được đặt ra trước đó. Đối với vi khuẩn Escherichia coli (E. coli) kháng nhóm kháng sinh cephalosporin, số ca nhiễm tăng hơn 16%, trong khi mục tiêu ban đầu là giảm 10%. Đây đều là những vi khuẩn có thể gây nhiễm trùng nghiêm trọng, đặc biệt ở bệnh nhân đang điều trị tại các cơ sở y tế. Khi khả năng kháng thuốc gia tăng, việc lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp trở nên khó khăn hơn.

WHO cho biết tại khoảng một nửa số quốc gia châu Âu được đánh giá, ít nhất 50% mẫu vi khuẩn Klebsiella pneumoniae và Acinetobacter có biểu hiện kháng những loại kháng sinh quan trọng. Tiến sĩ Marc-Alain Widdowson, phụ trách an ninh y tế của WHO khu vực châu Âu, cho biết tại nhiều quốc gia, những kháng sinh thường được bác sĩ lựa chọn đầu tiên không còn phát huy hiệu quả đối với một số bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng trong bệnh viện.

Khi các thuốc điều trị thông thường không còn tác dụng, bác sĩ phải chuyển sang những kháng sinh mạnh hơn, trong đó có nhóm carbapenem, vốn thường được dành cho các trường hợp nhiễm khuẩn nặng. Tuy nhiên, nếu vi khuẩn tiếp tục kháng cả nhóm thuốc này, lựa chọn điều trị sẽ bị thu hẹp xuống một số ít kháng sinh dự phòng cuối cùng, thường có giá thành cao và không phải quốc gia nào cũng có khả năng tiếp cận.

Bên cạnh sự gia tăng của các vi khuẩn kháng thuốc, WHO cảnh báo những hạn chế trong hệ thống xét nghiệm và giám sát đang cản trở nỗ lực kiểm soát tình trạng này. Trong số 51 quốc gia được phân tích tại khu vực châu Âu, có 16 nước vẫn thiếu phương pháp tiếp cận thống nhất và cơ chế điều phối quốc gia nhằm ứng phó với tình trạng kháng thuốc. Tại những bệnh viện chưa thực hiện đầy đủ xét nghiệm mẫu máu để xác định tác nhân gây nhiễm trùng, bác sĩ có thể phải lựa chọn kháng sinh khi chưa biết chính xác loại thuốc nào có hiệu quả. Điều này làm tăng nguy cơ người bệnh được sử dụng thuốc không phù hợp, khiến quá trình điều trị kéo dài hoặc không đạt kết quả mong muốn.

Dù vậy, báo cáo cũng ghi nhận một số tín hiệu tích cực. Tỷ lệ ước tính các ca nhiễm khuẩn huyết do vi khuẩn Acinetobacter kháng thuốc đã giảm gần một nửa so với mức cao được ghi nhận năm 2021, trong thời kỳ đại dịch COVID-19.

Trước đó, ngày 16/11, WHO công bố kết quả khảo sát mới về tình hình triển khai các kế hoạch quốc gia phòng, chống kháng thuốc kháng vi sinh vật trên toàn cầu. Theo WHO, năm 2023, khoảng 1 trong 6 ca nhiễm khuẩn được xác nhận bằng xét nghiệm trên thế giới có biểu hiện kháng kháng sinh. Tình trạng này khiến những bệnh nhiễm trùng thông thường trở nên khó điều trị hơn, đồng thời làm gia tăng rủi ro đối với các thủ thuật y tế như phẫu thuật, sinh nở và điều trị ung thư.

Kết quả Khảo sát tự đánh giá quốc gia về theo dõi tình trạng kháng thuốc kháng vi sinh vật (TrACSS) năm 2026, với sự tham gia của 183 quốc gia, tương đương 94% số nước thành viên WHO, cho thấy 173 quốc gia đã xây dựng kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống kháng thuốc. Con số này tăng hơn gấp đôi so với 79 quốc gia được ghi nhận năm 2017, phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn đối với vấn đề y tế công cộng này.

Tuy nhiên, WHO lưu ý việc xây dựng kế hoạch không đồng nghĩa với khả năng triển khai hiệu quả trên thực tế. Chỉ 22% số quốc gia cho biết đã bảo đảm nguồn kinh phí cần thiết và thực hiện đầy đủ kế hoạch hành động quốc gia. Ngoài ra, chỉ 63% số quốc gia có hướng dẫn sử dụng thuốc kháng vi sinh vật phù hợp, trong khi hơn một nửa đã thiết lập hệ thống giám sát việc sử dụng kháng sinh và theo dõi tình trạng kháng thuốc trên phạm vi quốc gia.

Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đánh giá việc phần lớn các quốc gia đã xây dựng kế hoạch hành động là bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh những kế hoạch không được triển khai sẽ không mang lại lợi ích thiết thực cho người bệnh.

WHO kêu gọi các nước tăng đầu tư cho phòng ngừa nhiễm khuẩn, giám sát tình trạng kháng thuốc, bảo đảm khả năng tiếp cận công bằng với các thuốc kháng vi sinh vật thiết yếu và nâng cao chất lượng xét nghiệm chẩn đoán.

Những cảnh báo trên được đưa ra nhân Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc kháng vi sinh vật, diễn ra từ ngày 18-24/11. Với chủ đề năm 2026 là "Một sức khỏe, một hành động: Ngăn chặn kháng thuốc ngay từ bây giờ", chiến dịch nhấn mạnh mối liên hệ giữa sức khỏe con người, động vật, thực vật và môi trường, đồng thời kêu gọi sự tham gia của chính phủ, ngành y tế, nông nghiệp và cộng đồng.


Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bình luận không đăng nhập

Bạn không thể gửi bình luận liên tục.
Xin hãy đợi 60 giây nữa.