Xăng E10 có 'ăn mòn' xe như nhiều người lo ngại?

Khi thông tin về việc xăng khoáng RON 95 sẽ dần bị thay thế bằng xăng E10 lan tỏa, thuật ngữ "ăn mòn động cơ" bỗng chốc trở thành từ khóa gây ám ảnh đối với nhiều tài xế. Rất nhiều chủ xe làm nghề dịch vụ vận tải, những người phụ thuộc vào phương tiện để mưu sinh, tỏ ra đặc biệt lo lắng. Anh Vũ Văn Phương, một tài xế tại Ninh Bình, giãi bày: "Xăng E10 nếu không ô nhiễm môi trường thì cũng tốt nhưng cũng sợ là xe hỏng máy móc, sửa tốn tiền. Vì nghề chạy xe như chúng tôi không có thu nhập được nhiều". Ở những địa hình đồi núi dốc, khách hàng cũng đặt dấu hỏi lớn về khả năng vận hành và nguy cơ ảnh hưởng linh kiện của nhiên liệu sinh học.

Tuy nhiên, các chuyên gia kỹ thuật ô tô đã nhanh chóng "giải oan" cho xăng E10, chỉ ra rằng khái niệm "ăn mòn" đang bị hiểu sai bản chất. PGS-TS Đàm Hoàng Phúc giải thích chi tiết: Ethanol trong xăng sinh học đóng vai trò như một chất dung môi có tính tẩy rửa. Về mặt hóa học, chất dung môi này hoàn toàn không gây ảnh hưởng hay ăn mòn các chi tiết cơ khí bằng kim loại cứng trong buồng đốt. Thay vào đó, ethanol chủ yếu tác động tới nhóm vật liệu phi kim như gioăng, phớt, ống dẫn nhiên liệu bằng cao su hay nhựa.

Đối với những phương tiện đời cũ (sản xuất trước năm 2005 đối với ô tô, và trước năm 2000 đối với xe máy), hệ thống đường ống và gioăng phớt không được thiết kế bằng vật liệu kháng cồn. Việc tiếp xúc liên tục với cồn tẩy rửa nồng độ 10% có thể khiến cao su bị lão hóa, dẫn đến nguy cơ rò rỉ đường ống nhiên liệu, làm tắc chế hòa khí, hoặc làm hỏng các vòng đệm kín. Đây chính là nguồn gốc của tin đồn "xăng E10 phá xe". Đối với những chiếc xe không có ký hiệu "E" trên nắp bình xăng, thường là xe có tuổi đời hơn 20 năm, việc kiểm tra và thay thế các chi tiết cao su lão hóa là nguyên tắc bắt buộc.

Một đặc tính hóa học khác của ethanol khiến giới kỹ thuật phải lưu tâm chính là khả năng hút ẩm vô cùng mạnh mẽ từ môi trường không khí xung quanh. Theo các nghiên cứu, nếu người dùng đổ xăng E10 nhưng lại cất xe vào kho không sử dụng trong một khoảng thời gian dài (thường là trên 3 tháng), ethanol sẽ âm thầm hấp thụ hơi nước. Khi lượng nước bị hút vào vượt quá ngưỡng hòa tan của hỗn hợp, nó sẽ đạt đến điểm tới hạn gọi là "tách lớp" (phase separation). Lúc này, nước và ethanol sẽ tách hẳn thành một lớp chìm xuống đáy bình chứa, trong khi xăng khoáng nổi lên trên.

Hậu quả của hiện tượng tách lớp này là vô cùng tai hại. Động cơ khi khởi động sẽ hút trực tiếp hỗn hợp giống như nước vào buồng đốt thay vì xăng, khiến xe gặp hiện tượng khó nổ, vận hành chập chờn, rỉ sét bình nhiên liệu và hỏng hệ thống phun điện tử. Do đó, các chuyên gia khuyến cáo mạnh mẽ rằng khi đã đổ xăng E10, phương tiện nên được vận hành thường xuyên và tuyệt đối không để xe quá lâu với lượng xăng ít trong bình.

Sau thời gian triển khai bán thử nghiệm tại TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng và Hải Phòng từ 1/8/2025, trên các diễn đàn về ô tô, xe máy cũng đã có nhiều chủ xe chia sẻ về trải nghiệm đã đổ thử xăng E10 và qua thời gian chạy thử thì thấy xe vận hành ổn, không có vấn đề gì khiến chủ xe phải lăn tăn. Tuy nhiên các chủ xe đời cũ nên cẩn trọng khi lựa chọn đổ xăng E10 bởi loại xăng này đã được khuyến cáo không tương thích với xe đời cũ (sản xuất trước năm 2000), có thể ăn mòn các chi tiết cao su, nhựa, kim loại trên xe. 

Để trấn an người tiêu dùng, Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cam kết sẽ đảm bảo quyền lợi bảo hành cho khách hàng nếu họ sử dụng đúng loại nhiên liệu theo khuyến cáo. Các hư hỏng chỉ bị từ chối bảo hành nếu nguyên nhân xuất phát từ việc dùng xăng giả, xăng kém chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc. Do đó, "chìa khóa" để dùng xăng E10 an toàn không phải là trốn tránh, mà là hiểu đúng về phương tiện của mình, tuân thủ bảo dưỡng định kỳ và mua nhiên liệu tại các trạm bơm uy tín.