Xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh, nhân văn

Trung bình mỗi người Việt dành khoảng 7 giờ đồng hồ mỗi ngày để sử dụng Internet, trong đó mạng xã hội chiếm một phần đáng kể. Không còn là "thế giới ảo", những nội dung trên mạng xã hội đang tác động trực tiếp đến nhận thức và đời sống của mỗi người. Vì vậy, xây dựng một không gian mạng an toàn, lành mạnh và nhân văn không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà cần bắt đầu từ chính mỗi người dùng, mỗi nhà sáng tạo nội dung, qua từng lượt thích, bình luận và chia sẻ.

Mới đây tại Hà Nội, một người bị phạt 7,5 triệu đồng vì bình luận xuyên tạc, xúc phạm ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI trên không gian mạng.

Tại Phú Thọ, một cô gái bị xử phạt sau khi đăng video sai lệch về lễ hội Trò Trám trên TikTok, thu hút hơn 200.000 lượt xem, gây hiểu lầm về di sản.

Một không gian mạng nhân văn cần bắt đầu từ những ứng xử chuẩn mực. Mọi hành vi đưa thông tin sai sự thật, xuyên tạc, bóp méo, xúc phạm tổ chức và cá nhân đều bị xử lý nghiêm minh theo đúng quy định của pháp luật.

Đại tá Nguyễn Đức Dũng (Trưởng Phòng 7, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an) cho biết: "Chỉ cần có hình ảnh một ai đó hoặc một đoạn ghi âm giọng nói của ai đó, khi sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo ra những video, clip giả mạo. Nếu người dùng không nhận diện một cách đúng đắn, rất dễ bị lừa".

Cùng với việc xử lý nghiêm các vi phạm, để xây dựng một không gian mạng lành mạnh, điều quan trọng hơn là hình thành thói quen tiếp nhận, kiểm chứng và chia sẻ thông tin có trách nhiệm. 

Ở tuổi gần 70, bà Nguyễn Thị Tuyết (TP Hà Nội) vẫn thường xuyên sử dụng mạng xã hội để cập nhật thông tin về sức khỏe, an toàn thực phẩm và đời sống. Tuy nhiên, không phải nội dung nào bà cũng chia sẻ.

Bà Nguyễn Thị Tuyết (TP Hà Nội) cho hay: "Tất cả thông tin, cứ hiện lên là cô đọc hết. Cô phải xem xét, theo dõi, nếu cảm thấy tin tưởng thì mới chia sẻ cho mọi người cùng đọc".

Khi người dùng thận trọng hơn, trách nhiệm của người sáng tạo nội dung cũng lớn hơn. Bởi phía sau mỗi video, bài viết có thể là hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu người tiếp cận. Như kênh sáng tạo nội dung 1977 Vlog, những tác phẩm văn học quen thuộc được làm mới bằng ngôn ngữ hài hước, qua đó phản ánh các vấn đề của đời sống hiện đại. Tuy nhiên dù là giải trí, giới hạn về trách nhiệm xã hội vẫn luôn được đặt ra.

Anh Nguyễn Việt Anh (thành viên nhóm 1977 Vlog) chia sẻ: "Bản thân tôi hay là các bạn sáng tạo nội dung khác, vai trò và trách nhiệm lớn gần như tương đương, bởi vì mỗi một người sáng tạo nội dung có đến hàng trăm nghìn người theo dõi, thậm chí là hàng triệu người theo dõi".

"Việc lan tỏa những thông tin tích cực có vai trò ý nghĩa rất quan trọng đối với việc định hình về nhận thức cũng như lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng", Thượng tá, Tiến sĩ Bùi Thị Liên (giảng viên Học viện An ninh nhân dân) nhận định.

Mỗi lượt thích, lượt chia sẻ hay bình luận đều góp phần tạo nên sức mạnh cho một nội dung trên mạng xã hội.

Khi người dùng dành sự quan tâm cho những câu chuyện có ích; người sáng tạo cân nhắc trách nhiệm trong từng sản phẩm; các nền tảng và cơ quan chức năng cùng tăng cường bảo vệ cộng đồng, không gian mạng sẽ không chỉ là nơi kết nối thông tin, mà còn là nơi những giá trị tốt đẹp được nuôi dưỡng và lan xa.