Xuất khẩu gạo chịu sức ép

Giá gạo xuất khẩu bình quân đạt khoảng hơn 484 USD/tấn, giảm 5% do nhu cầu quốc tế yếu và cạnh tranh từ các nước cung ứng lớn gia tăng. Có thể thấy khó khăn lớn của gạo Việt hiện nay đến từ tương quan cung - cầu thế giới.

Nguồn cung dồi dào, đặc biệt từ Ấn Độ, tiếp tục tạo áp lực lên mặt bằng giá. Trong nửa đầu năm, Ấn Độ xuất khẩu nhiều gạo hơn 5% so với cùng kỳ. Việt Nam cũng đồng thời phải cạnh tranh với cả gạo của Thái Lan, Pakistan và các nguồn cung khác.

Đầu ra hạt gạo chậm, giá giảm không chỉ gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp mà còn tạo sức ép đối với người trồng lúa khi chi phí vật tư, phân bón tăng cao, trong khi giá lúa ở mức thấp.

Xuất khẩu gạo không thể chỉ chạy theo sản lượng

Việt Nam nằm trong nhóm ba nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, với sản lượng xuất khẩu những năm gần đây vào khoảng 8 - 9 triệu tấn/năm. Sức ép về giá cho thấy, yêu cầu chuyển từ chạy theo sản lượng sang nâng cao chất lượng hạt gạo đang trở nên rõ hơn. Tuy nhiên, ngoài những tác động bất lợi từ thị trường, nội tại ngành gạo cũng đang gặp nhiều khó khăn.

177.000 tấn là sản lượng gạo Công ty TNHH Việt Hưng xuất khẩu được trong 9 tháng qua. Doanh thu đạt khoảng 96 triệu USD, tăng 30% so với cùng kỳ. Đầu tư kho lạnh, dự trữ nguồn hàng với số lượng lớn, chất lượng cao và có giá bán tốt… là những yếu tố giúp doanh nghiệp xuất khẩu tăng trưởng.

Ở chiều ngược lại, vẫn có nhiều doanh nghiệp gạo đang khá bị động về khâu thu mua, chế biến, dự trữ hàng hóa. Đặc biệt, từ nhiều tháng qua, khi thị trường biến động, dòng tiền về chậm, lãi vay tăng cao… nhiều nhà máy xuất khẩu gạo đứng ngồi không yên.

9 tháng qua, xuất khẩu gạo nước ta mang về 3,11 tỷ USD, giảm 10,9% so với cùng kỳ năm 2025. Tỷ lệ này cho thấy, ngành gạo phải thay đổi, chủ động và linh hoạt hơn thay vì mãi phụ thuộc thị trường. Ngoài sớm có các gói tín dụng ưu đãi, việc tiếp tục duy trì chất lượng, đảm bảo uy tín với các đối tác… là yếu tố sống còn mà ngành gạo phải đặc biệt quan tâm.

Gạo Việt tiến vào phân khúc giá trị cao

Năm 2026, ngành nông nghiệp đặt mục tiêu xuất khẩu khoảng 7,7 triệu tấn gạo. Sau 9 tháng vừa qua đã đạt 6,4 triệu tấn, nên Việt Nam cần xuất thêm khoảng 1,3 triệu tấn trong quý IV để hoàn thành mục tiêu đề ra.

Trong những tháng cuối năm, một trong những hướng đi được đặt ra là giảm dần sự phụ thuộc vào một số thị trường lớn, đồng thời tìm kiếm các thị trường và phân khúc có khả năng tạo giá trị cao hơn.

Thực tế cho thấy gạo Việt Nam đang từng bước tiếp cận các phân khúc chất lượng cao. Gạo ST25 đã có mặt trên hệ thống bán lẻ tại Đức; các lô "Gạo Việt xanh phát thải thấp" cũng đã được đưa tới một số thị trường như Nhật Bản, Australia, Singapore và Malaysia. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu nâng chất lượng và giá trị sản phẩm, trong bối cảnh gạo thông thường chịu sức ép lớn từ nguồn cung thế giới.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) đến cuối năm, hoạt động xuất khẩu gạo của nước ta có thể được cải thiện khi nhu cầu của các nước nhập khẩu tăng trở lại.

Thêm vào đó với dự báo hiện tượng El Niño có thể đạt đỉnh vào cuối năm nay và đầu năm sau có thể tạo cơ hội cho các quốc gia có những điều chỉnh chính sách nhập khẩu và tăng cường dự trữ gạo nhằm bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.

-