Xuất khẩu thủy sản Việt Nam tăng tốc, hướng tới mốc 12 tỷ USD

6 tháng qua, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã đạt được sự bứt phá ấn tượng. Kim ngạch ước đạt hơn 5,7 tỷ USD, tăng gần 13 % so với cùng kỳ năm ngoái. Kết quả này giúp Việt Nam tiếp tục giữ vững vị thế là 1 trong 3 quốc gia xuất khẩu thủy sản lớn trên thế giới.

Đóng góp vào đà tăng trưởng ấn tượng này là mặt hàng tôm với kim ngạch hơn 2 tỷ USD; xếp sau là cá tra gần 1 tỷ USD. Thị trường xuất khẩu đang cho thấy sự phân hóa rất rõ rệt. Trung Quốc đã vươn lên trở thành thị trường nhập khẩu thuỷ sản số 1 khi khi lượng nhập khẩu tăng vọt tới gần 42%.

Ngược lại, thị trường Mỹ lại ghi nhận mức sụt giảm hơn 8% do chịu ảnh hưởng từ các rào cản phòng vệ thương mại.

Tận dụng đà tăng trưởng, ngành thủy sản Việt Nam hiện đang dồn lực và đặt mục tiêu tiếp tục bứt phá, trong nửa cuối năm nay. Hướng tới việc đạt cột mốc kim ngạch xuất khẩu hơn 12 tỷ USD trong cả năm 2026.

Ngành tôm nỗ lực duy trì thị trường trọng điểm

Có thể thấy ngành hàng tôm có sự tăng trưởng tốt nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản thương mại, buộc các doanh nghiệp phải chủ động thích ứng, để giữ vững thị phần tại các thị trường xuất khẩu chính.

Tai Công ty Cổ phần Thủy sản Sạch Việt Nam, nhịp độ khẩn trương vẫn được duy trì gần 6 tháng qua. Đơn hàng vẫn đều đặn xuất đi các nước. Có được điều này, công ty liên tục điều chỉnh sản phẩm theo thị hiếu của đối tác.

Giải pháp thích ứng từ các doanh nghiệp đã đóng góp trực tiếp vào tổng kim ngạch chung của cả nước. Trong đó, tỉnh Cà Mau là địa phương ghi nhận mức tăng trưởng rõ rệt. 5 tháng đầu năm 2026, sản lượng tôm chế biến của tỉnh tăng gần 15%, đưa kim ngạch xuất khẩu thủy sản toàn tỉnh đạt hơn 900 triệu USD. Động lực tăng trưởng này có phần đóng góp từ công tác xúc tiến thương mại của cơ quan chức năng.

Dù đạt các chỉ số tích cực, hoạt động xuất khẩu tôm vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Tại thị trường Mỹ, nguy cơ áp thuế chống trợ cấp và chống bán phá giá có thể đẩy mức thuế tổng hợp lên tới gần 60%. Để duy trì năng lực cạnh tranh, yêu cầu đổi mới quy trình kỹ thuật và tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu là điều kiện bắt buộc.

Sự cạnh tranh trên thị trường quốc tế đòi hỏi ngành tôm Việt Nam phải chuyển đổi phương thức sản xuất một cách thực chất. Tập trung vào phân khúc chế biến sâu và áp dụng công nghệ để đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật nhập khẩu là giải pháp cốt lõi hiện nay. Đây là cơ sở để các doanh nghiệp giữ vững thị phần xuất khẩu và hoàn thành các mục tiêu kinh tế đã đề ra.

Thay đổi sản xuất đáp ứng nhu cầu cuối năm

6 tháng cuối năm, ngành tôm Việt Nam còn đối mặt với thay đổi nhu cầu tiêu dùng. Thị trường thế giới thắt chặt chi tiêu, tập trung nhiều hơn phân khúc tôm nhỏ, trong khi nông dân vẫn giữ thói quen nuôi tôm cỡ lớn để bán giá cao. Nghịch lý cung cầu này đang buộc người nuôi tôm phải thay đổi tư duy sản xuất.

Với 3 ha tôm công nghiệp, vụ này ông Trần Bạc Su (TP Cần Thơ) quyết định thả nuôi mật độ dày 200 con một m2. Thay vì thu hoạch một lần, ông chọn giải pháp tỉa thưa. Vừa có tiền xoay vòng vốn, vừa nuôi được tôm đạt kích cỡ lớn.

Mô hình tỉa thưa này hiện đã được HTX Quyết Thắng chuẩn hóa trên quy mô 30ha để tối đa hóa lợi nhuận. Khi giá tôm cỡ nhỏ 50 - 100 con/kg chỉ dao động 80.000 - 90.000 đồng/kg, thì tôm cỡ 30 con/kg lại vọt lên 150.000 đồng/kg. Việc thu hoạch gối đầu không chỉ đáp ứng đơn hàng nhỏ cho nhà máy, mà còn giúp giảm thiểu rủi ro dịch bệnh đáng kể cho các ao nuôi công nghệ cao.

Từ những hộ nuôi lẻ đến các mô hình hợp tác xã, tư duy sản xuất tại Cà Mau đang dịch chuyển mạnh mẽ sang hướng phát triển bền vững và giảm phát thải. Hiện nay, địa phương đã nhân rộng mô hình nuôi tôm siêu thâm canh tuần hoàn, ít thay nước lên tới 1.500 ha. Đây là bước tiến quan trọng để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về môi trường của các thị trường xuất khẩu khó tính.

Thay đổi kỹ thuật và tối ưu hóa kích cỡ tôm theo yêu cầu thị trường chính là cách ngành tôm đang tự làm mới mình.

Theo dự báo, hai quý tới, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản bước vào chu kỳ tăng giá mạnh nhờ nhu cầu tiêu thụ dịp lễ hội cuối năm tại các thị trường lớn và nguồn cung hạn chế. Các mặt hàng chủ lực là thủy sản, rau quả và gỗ... tiếp tục dẫn dắt đà tăng trưởng, trong đó thủy sản tăng tốc nhờ nhu cầu cá thịt trắng tại Trung Quốc, Mỹ và EU phục hồi mạnh, giúp đẩy giá xuất khẩu.