Chính từ chỗ đó, tôi đã nhìn ra giá trị cốt lõi của những người làm báo chúng tôi. Khi ai cũng có thể đưa tin, điều khiến một tờ báo còn đáng giá không phải là đưa tin nhanh - mạng xã hội bao giờ chẳng nhanh hơn ta. Điều còn lại, sau cùng, là niềm tin. Mà niềm tin thì không mua được, không vay được; nó được bồi đắp từng ngày và có thể đổ vỡ chỉ sau một tíc tắc. Nhân Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam năm nay, Tổng Bí thư - Chủ tịch nước Tô Lâm nhắc một điều giản dị mà thấm thía: báo chí không chỉ cần nhanh hơn, mà trước hết phải đúng hơn, sâu hơn, có ích hơn. Với Thời báo VTV chúng tôi - tờ báo của Đài Truyền hình Việt Nam, sản xuất hai loại hình báo chí - báo điện tử VTV Online, báo in VTV On Air và các nền tảng số - câu nói ấy không nằm trên khẩu hiệu. Nó nằm trong từng việc nhỏ mỗi ngày, trên từng nền tảng.

Tôi vẫn nghĩ về một căn bệnh rất dễ mắc của thời hội tụ: ta nắn nót trên trang chủ nhưng buông tay với một clip ngắn; chặt chẽ với trang báo in mà dễ dãi với một dòng trạng thái. Bạn đọc không tách bạch như thế. Một thông tin sai trên Facebook làm mình mất uy tín y hệt một lỗi trên trang nhất - có khi còn nhanh hơn, đau hơn. Cho nên ở Thời báo VTV, dù là một bài chính luận trên VTV Online, một trang VTV On Air, hay một video 30s trên Facebook, TikTok, YouTube, tất cả đều phải đi qua cùng một thước đo: đúng, có kiểm chứng, tử tế và có trách nhiệm. Càng nhiều nền tảng, thước đo ấy càng phải được giữ vững. Tôi tin sự nhất quán ấy chính là phẩm giá của một tòa soạn.

Nhưng giữ chuẩn thôi chưa đủ. Cái mà mạng xã hội khó lấy được của báo chí là chiều sâu. Một tài khoản cá nhân có thể nhanh, nhưng khó ngồi lại làm một tuyến bài dữ liệu tử tế về an sinh, về những con sóng kinh tế thế giới đang lặng lẽ chạm tới bữa cơm mỗi nhà. Đây lại đúng là thế mạnh của chúng tôi. Dựa vào kho tư liệu và năng lực sản xuất hình ảnh, video của cả hệ sinh thái VTV, Thời báo VTV có thể làm ra những sản phẩm dày dữ liệu, sâu phân tích - thứ bạn đọc không dễ tìm thấy ở nơi khác. Và với lợi thế song ngữ Việt - Anh, đó còn là một cánh cửa: kể câu chuyện Việt Nam ra với thế giới bằng ngôn ngữ của thời đại mà vẫn giữ nguyên cốt cách của mình. Tôi nghĩ đó không chỉ là cơ hội, mà còn là trách nhiệm.

Còn một điều nữa, có lẽ là khó nhất, và cũng là điều khiến tôi trăn trở nhiều nhất: giữ cho được quyền chủ động. Chúng tôi buộc phải có mặt ở nơi có bạn đọc - trên Facebook, trên TikTok, trên YouTube. Nhưng có mặt không có nghĩa là phó mặc số phận mình cho thuật toán của người khác. Cứ mải chạy theo lượt xem, theo những thuật toán đề xuất vô hình, đến một ngày nhìn lại thì toà soạn đã mất dữ liệu bạn đọc, mất quyền phân phối, mất luôn cả bản sắc riêng mà bao thế hệ gây dựng. Làm chủ không gian số, với tôi, là vừa biết dùng các nền tảng toàn cầu, vừa kiên nhẫn dựng kênh riêng, cộng đồng bạn đọc riêng, dữ liệu riêng trên VTV Online. Đi liền với đó là giữ cho được bản quyền - nhất là bản quyền video, tài sản lớn nhất và cũng mong manh nhất của một cơ quan báo chí giữa thời trí tuệ nhân tạo. Còn AI ư? Nó giúp được nhiều, và tôi không ngại dùng nó. Nhưng dù nó giỏi đến đâu, sau cùng vẫn phải có một nhà báo bằng xương bằng thịt đọc lại, và lặng lẽ đặt tên mình vào phần chịu trách nhiệm. Bởi máy móc không biết xấu hổ, chỉ con người mới biết.

Hẳn sẽ có người bảo: cẩn thận quá, kiểm chứng kỹ quá thì chậm, rồi để tuột mất bạn đọc trẻ vào tay các nền tảng. Tôi không phủ nhận sức ép ấy - nó có thật, và có những lúc nó nặng trĩu trên vai những người "cầm trịch" như chúng tôi. Nhưng đem độ tin cậy ra đổi lấy tốc độ và lượt xem thì chẳng khác nào tự bỏ đi lý do mình tồn tại. Chúng ta hoàn toàn có thể đổi cách kể, đổi ngôn ngữ, đổi định dạng để đến gần người trẻ hơn - và phải đổi. Đến với họ theo cách của họ, điều đó là đúng. Nhưng hạ chuẩn của mình để chiều theo thì không bao giờ.

Từ ngày 1/7 tới đây, Luật Báo chí mới có hiệu lực, mở đường rộng hơn cho tòa soạn số, cho kinh tế báo chí số, cho việc dùng trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm. Đó cũng là lúc để mỗi chúng ta soi lại mình. Làm chủ không gian số không bắt đầu từ một câu khẩu hiệu, mà từ từng quy trình kiểm chứng, từng kho dữ liệu chịu khó gây dựng, từng sản phẩm tử tế, và từng con người dám chịu trách nhiệm.

Ở Thời báo VTV, trước khi đưa một thông tin đến với bạn đọc, chúng tôi tự hỏi mình ba câu mà Tổng Bí thư - Chủ tịch nước đã nhắc: Có đúng không? Có cần thiết không? Có ích cho xã hội không? Ba câu hỏi giản dị ấy, tôi mong sẽ theo những người làm báo chúng tôi đi suốt chặng đường phía trước - như một lời nhắc, và cũng như một lời tự răn. Bởi tôi vẫn tin, sau tất cả những đổi thay chóng mặt của công nghệ, điều bạn đọc cần ở báo chí vẫn không hề đổi: một nơi để tìm về, không phải vì nó nhanh nhất, mà vì nó còn đáng tin.