Dải giờ mới của VTV2 tập trung vào việc dùng lăng kính khoa học để giải mã bản chất vấn đề, từ đó đưa ra những chỉ dẫn hành xử thiết thực và lan tỏa năng lượng tích cực đến mỗi khán giả, mỗi gia đình trong xã hội. Cùng trò chuyện với nhà báo Thu Hà – Trưởng ban Chuyên đề - Khoa giáo, Đài THVN để hiểu về hành trình kiên trì bồi đắp niềm tin và giá trị nhân văn qua những dải giờ phát sóng đầy tâm huyết…

- VTV2 là một trong những kênh đầu tiên của Đài THVN và cũng đã trở thành người bạn thân thiết với khán giả trong nhiều năm, nhất là với những ai yêu thích khám phá khoa học, tri thức và giáo dục. Tuy nhiên, với sự phát triển của xã hội và đặc biệt là khoa học công nghệ, nhu cầu của khán giả đã thay đổi rất nhiều. Đến lúc VTV2 phải đổi mới nội dung và cách thức truyền tải để tiếp tục đáp ứng và trở thành món ăn tinh thần bổ ích. Ban Chuyên đề - Khoa giáo đổi mới với khẩu hiệu "VTV2 - Tri thức kiến tạo tương lai", tức là nhấn mạnh đến yếu tố tri thức trong tất cả các chương trình. Chúng tôi sẽ đổi mới toàn bộ khung giờ nhưng với phương châm "cuốn chiếu", lan tỏa dần ra toàn bộ kênh. Đó là cách đi của VTV2.

Từ năm 2025, chúng tôi đã thí điểm và thử nghiệm nhiều chương trình mới, bước đầu đã có những kết quả cụ thể như: AI thực chiến, Cảnh giác 247, VTV Sống Khỏe, Hiểu sâu sống chất… Năm nay, việc đổi mới sẽ đồng bộ hơn, bắt đầu ở khung giờ buổi tối. Đó là các chương trình trước bản tin Thời sự - từ 18h30 đến 19h - dành cho gia đình.

Khung giờ này sẽ có format Chuyện nhà thời nay. Chương trình được ekip của VTV2 rất kỳ vọng bởi sẽ đề cập đến những vấn đề trong mỗi gia đình – một tế bào của xã hội. Với sự phát triển của thời đại, các gia đình sẽ có kết cấu, bối cảnh, sinh hoạt và tâm tư tình cảm của mỗi thành viên khác nhau. Nhưng giá trị về tình thân, nhân văn và sự kết nối vẫn luôn ở đó; chúng tôi mong muốn chương trình Chuyện nhà thời nay sẽ mang lại sự gắn kết tình thân trong mỗi gia đình.

Với khung giờ 18h30, đây là những chương trình rất thú vị dành cho thiếu nhi, vừa mang đến niềm vui vừa mang tính giáo dục lành mạnh nhất cho các con.

Khung giờ tiếp theo dự kiến sẽ là phim mới, những bộ phim phù hợp với tiêu chí tri thức của VTV2 vào lúc 19h. Sau đó là khung giờ của Hiểu sâu sống chất cũng rất được kỳ vọng. Đó là chương trình lý giải những vấn đề của thời đại không bằng góc nhìn thời sự mà bằng góc nhìn khoa học. Tức là những vấn đề đang mang tính thời sự hiện nay nhưng được lý giải từ góc độ khoa học. Ví dụ như Camera giám sát giao thông AI – một vấn đề rất thời sự – nhưng chúng tôi sẽ không bàn luận từ góc độ thời sự, bởi đã được các đồng nghiệp bên đó làm rồi. Chúng tôi sẽ lý giải ở góc độ khoa học, phân tích camera AI khác camera thường như thế nào, phản ứng tâm lý của con người khi tham gia giao thông mà có camera AI theo dõi ra sao, hiệu quả của nó và đặc biệt là phần chỉ dẫn.

VTV2 rất chú trọng về báo chí giải thích và chỉ dẫn: Giải thích ngọn nguồn lý do, nguyên nhân về mặt khoa học; và chỉ dẫn cho khán giả biết trong bối cảnh đó chúng ta cần làm gì. Các lĩnh vực khoa học khác nhau được đề đến, bao gồm cả khoa học công nghệ, tin học và khoa học tâm lý… Sau đó, vào khung giờ 20h30, chúng tôi có một điểm hẹn là Sóng công nghệ – chương trình chuyên sâu về công nghệ. Hàng ngày, chương trình sẽ cập nhật những công nghệ mới, giải thích cách sử dụng ứng dụng hiệu quả nhất để đem lại sự kỳ diệu trong cuộc sống, đồng thời chỉ dẫn cho khán giả sử dụng như thế nào, tìm ở đâu và làm sao để an toàn.

Vào cuối tuần, chúng tôi cũng có những chương trình như Cảnh giác 24/7, cập nhật vấn đề chống lừa đảo công nghệ. VTV2 mong muốn khán giả sẽ đón nhận bởi chúng tôi muốn đáp ứng nhu cầu rất lớn: Không chỉ biết thông tin mà còn hiểu được bản chất của vấn đề. VTV2 sẽ làm nhiệm vụ giải thích để khán giả hiểu sâu, hiểu cặn kẽ bản chất của hiện tượng; và tiếp theo đó là báo chí chỉ dẫn, hướng dẫn họ cần hành xử thế nào trong bối cảnh đó. Đồng thời, chúng tôi luôn luôn muốn mang đến một cảm xúc nhân văn. Tức là mở VTV2 ra phải nhận được cảm xúc tích cực để lan tỏa những điều chân - thiện - mỹ, không cảm thấy áp lực hay tiêu cực. Với phương châm như vậy, các chương trình mới trong thời gian tới sẽ đi theo định hướng như vậy.

Ngoài ra, trong tháng 4 tới, chúng tôi cũng mong muốn lên được các dải giờ về tư vấn trực tiếp. Khác với thông thường, đây là chương trình tư vấn trực tiếp trên sóng và trên nền tảng số thông qua VTVgo. Các lĩnh vực được tư vấn bao gồm sức khỏe, pháp luật, tài chính và việc làm.

- Sự thay đổi đến từ việc chúng tôi quan sát khán giả và nhìn thấy cơ hội trong sự phát triển của mạng xã hội. Lúc trước, những người làm báo chí và truyền hình cảm thấy rất lo lắng về tương lai, thấy cơ hội của mình ngày một ít đi bởi khán giả dùng điện thoại di động nhiều và lướt mạng xã hội. Mạng xã hội chi phối ngày càng mạnh mẽ đến thông tin cũng như cảm nhận của công chúng, khiến chúng ta cảm giác đang mất dần khán giả. 

Tuy nhiên, nếu nhìn ở mặt khác, mạng xã hội có những gì mà công chúng cảm thấy không hài lòng hoặc bị khiếm khuyết? Nếu nhìn từ đó thì chúng ta thấy cơ hội của báo chí – trong đó có truyền hình – lại rất lớn. Theo nghiên cứu, công chúng sợ sự không chính xác và sự phân mảnh của mạng xã hội. Mạng xã hội chỉ đưa ra những mảnh vụn, không cho chúng ta toàn cảnh vấn đề. Công chúng sợ sự không thấu đáo. Mạng xã hội rất nhanh, đa chiều nhưng không đi vào chiều sâu; và mạng xã hội nếu có chỉ dẫn thì độ tin cậy thường rất kém, thật giả lẫn lộn.

Nhìn như thế, cơ hội để đáp ứng khán giả của chúng ta vẫn còn lớn. Khán giả rất cần chúng ta ở những thứ mà mạng xã hội không thể đáp ứng được. Đó là thông tin toàn diện, đúng đắn, có chiều sâu và cảm xúc tích cực. Xuất phát từ nhu cầu đó, tôi nghĩ nếu đáp ứng được những điều này thì cơ hội luôn hiện hữu. Chỉ có điều, chúng ta không được làm chậm. Nếu chúng ta nói câu chuyện của năm ngoái thì không ai nghe, dù bạn có chiều sâu hay chỉ dẫn đúng đắn nhưng nói chuyện mà người ta không còn quan tâm hoặc đã quá cũ thì không còn hiệu quả nữa. Điều đó có nghĩa là chúng ta phải rất nhanh và phải có tính tương tác. Chúng ta chỉ cần khắc phục hai yếu tố. Một là nhanh hơn, phải đập cùng nhịp đập của xã hội này; hai là có thể làm live được cả trên sóng và trên số. 

Bù lấp được điểm yếu của mạng xã hội và kết hợp được những tính năng mình lĩnh hội được từ nó, tôi nghĩ về mặt lý luận, con đường đi đã tương đối rõ ràng. Còn việc đi có thành công hay không còn phụ thuộc vào tâm huyết, sự kiên trì và cầu thị trong chuyên môn của từng người làm. Con đường của VTV2 đã sáng rõ, chỉ cần đi đúng và kiên trì để tới đích.

- Những con người của VTV2 vẫn ở đó. Tôi không thể bảo làm một VTV2 mới là đi tìm nhân viên mới, điều đó là bất khả thi. Hơn nữa, giá trị của những người lâu năm kinh nghiệm rất tuyệt vời. Giờ đây câu chuyện là "việc mới - người cũ", nhưng được nhìn nhận và cùng tư duy theo cách mới. Mọi thành viên đang cùng nhau chia sẻ để thấu hiểu và cùng nhau đi.

Quan điểm của chúng tôi là làm việc tốt hoặc làm hay là một chuyện, nhưng đồng thời phải làm chương trình mà mình cảm thấy vui – không phải vui kiểu hoạt náo, mà là niềm vui khi được sáng tạo. Nó giá trị hơn cả lời khen hay nhuận bút. Bởi khi người làm sáng tạo cảm thấy vui, họ sẽ mang lại giá trị lớn cho bản thân và chương trình mới hay được. Nếu làm kiểu bắt buộc hay không thật sự yêu chương trình thì làm sao hay mãi được?

- Thực sự khán giả là ai? Tôi nghĩ họ không xa lạ gì. Tôi đồng ý là phải có bộ phận nghiên cứu khán giả, có những công trình xã hội học... nhưng thực sự việc điều tra xã hội học này đôi khi chỉ đơn giản là qua bữa cơm gia đình thôi. Bạn bè, người thân của bạn có xem và thích chương trình không?

Tất nhiên vẫn phải có những kênh như đường dây nóng, số liệu về lượt xem hay bình luận, nhưng đồng thời cũng phải quan tâm đến phản ứng của những người xung quanh. Như chương trình VTV Sống khỏe, chúng tôi có chuyên mục "Vòng tay y tế" nói về các bệnh nhân cần được giúp đỡ. Chỉ cần đo lượng tiền gửi về cho bệnh nhân qua Quỹ Tấm lòng Việt là biết ngay sự quan tâm của khán giả. Mới đầu là vài triệu, sau lên mấy chục triệu, có bệnh nhân sau một chương trình nhận được 200 triệu; lập tức chúng tôi hiểu rằng chương trình rất có hiệu quả thực tế và khen thưởng cho ekip. Nên nếu luôn tâm niệm hướng tới khán giả thì khán giả ở quanh ta, không phải một chủ thể nào xa lạ để mà quá khó biết họ cần gì.

- Đó là báo chí chiều sâu. Cái gì đào sâu cũng rất thú vị. Báo chí phân tích, chỉ dẫn, giải pháp, dự báo, dữ liệu… những khái niệm này không chỉ nằm trên giấy mà thực sự là nhu cầu của thời đại.

Tôi nghĩ mỗi bộ phận có sứ mệnh riêng. Thời sự cung cấp thông tin nhanh, chọn lọc; chuyên đề khoa giáo đào sâu thông tin từ các góc độ khác nhau. Khoa giáo không nhảy ra khỏi dòng chảy thời đại mà bắt mạch và chẩn trị theo hướng tìm sâu gốc rễ để hướng dẫn và giải thích. Kiến thức và tư duy của thời sự áp dụng được cho khoa giáo rất tốt khi mình chỉ dẫn, cung cấp kiến thức để soi sáng vấn đề đương đại.

- Sự khác biệt ấy đến từ nhiệm vụ lãnh đạo Đài giao cho Ban Chuyên đề - Khoa giáo ngay từ cuối năm 2025: Phải đổi mới được kênh VTV2. Chúng tôi đã khởi động điều đó vào cuối năm 2025 và bắt đầu tăng tốc vào năm 2026. 

Tôi nghĩ ở đâu muốn đổi mới cũng cần nhiệt huyết. Tất nhiên mỗi người có phong cách khác nhau, người làm thời sự thường sôi nổi – đó cũng là ưu điểm của tôi. Nhưng muốn hoàn thành nhiệm vụ nào thì cũng cần có lịch trình làm việc khoa học và khẩn trương, không bỏ phí một ngày giờ nào. 

- Với khẩu hiệu “VTV2 - Tri thức kiến tạo tương lai”, tôi nghĩ chúng tôi có 4 từ khóa quan trọng, cũng là bốn nhu cầu khán giả, gồm Knowing, Understanding, Feeling và Doing. Trong đó, Knowing là để khán giả biết, Understanding là để khán giả hiểu sâu. Feeling là để khán giả cảm nhận tích cực, và cuối cùng Doing là khán giả cần làm gì.