10 sự kiện, vấn đề quốc tế nổi bật năm 2025 do Đài THVN bình chọn

Năm 2025 được ghi nhận là một trong những năm biến động mạnh mẽ trong lịch sử quốc tế hiện đại, khi căng thẳng thuế quan, các cuộc xung đột vũ trang khu vực và cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục định hình lại trật tự thế giới. Năm 2025 cho thấy thế giới đang rời xa các mô hình hợp tác quen thuộc, buộc các quốc gia phải tăng cường tự chủ, đầu tư cho nội lực và thích ứng linh hoạt để thiết lập vị thế trong trật tự mới đang hình thành.

Sau đây là 10 sự kiện, vấn đề quốc tế nổi bật trong năm 2025 do Đài Truyền hình Việt Nam bình chọn:

1. Trật tự thương mại toàn cầu đảo lộn

Ngày 2/4/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố áp thuế nhập khẩu đối với hàng loạt nền kinh tế nhằm tăng thu ngân sách và bảo hộ sản xuất trong nước. Động thái này đã kích hoạt cuộc chiến thuế quan giữa Mỹ và các nền kinh tế lớn, tác động sâu sắc đến trật tự kinh tế - thương mại toàn cầu.

Cuộc chiến thuế quan lên đỉnh điểm khi Mỹ áp mức thuế 145% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Đáp trả, Bắc Kinh siết chặt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm. Giá dầu thô và chứng khoán biến động mạnh, trong khi giá vàng liên tục lập các mức cao lịch sử. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2025 được dự báo giảm xuống còn 3,2%.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia vừa thúc đẩy đàm phán thương mại với Mỹ, vừa điều chỉnh chiến lược ứng phó bằng cách tăng đầu tư vào Mỹ, dịch chuyển sản xuất và tái sắp xếp chuỗi cung ứng.

2. Nga - Ukraine tiến gần hơn đến hòa bình

Cuộc tranh cãi căng thẳng tại Nhà Trắng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Ukraine Zelensky đã mở đầu cho các nỗ lực ngoại giao của Mỹ, không có sự tham gia của châu Âu, nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột Nga - Ukraine.

Cuộc hội đàm giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Alaska đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong quan hệ Mỹ - Nga. Trên cả chiến trường và bàn đàm phán, các bên vẫn ở thế giằng co. Tháng 11, Mỹ công bố bản kế hoạch hòa bình gồm 28 điểm, song chưa thể thu hẹp bất đồng về lãnh thổ, vốn được coi là “giới hạn đỏ” của Ukraine và cũng là điều kiện tiên quyết của Nga.

Tuy nhiên, các cuộc gặp và điện đàm những ngày cuối năm giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Putin về kế hoạch hòa bình mới gồm 20 điểm đã đạt nhiều tiến triển, mở ra cơ hội để Ukraine tiến gần hơn tới hòa bình sau gần 4 năm xung đột.

3. Trung Đông trước ngã rẽ nguy hiểm

Rạng sáng 13/6, Israel khởi động “Chiến dịch Sư tử vươn mình”, tấn công các cơ sở hạt nhân và quân sự của Iran, đánh dấu một trong những cuộc xung đột vũ trang lớn nhất tại Trung Đông trong nhiều năm qua.

Xung đột giữa hai bên leo thang và kéo dài 12 ngày đêm, đỉnh điểm là việc Mỹ triển khai máy bay ném bom tàng hình B-2 cùng tên lửa hành trình Tomahawk tấn công 3 cơ sở hạt nhân trọng yếu của Iran. Dù một lệnh ngừng bắn đã được thiết lập giữa Israel và Iran, chiến sự vẫn tiếp tục lan rộng trong khu vực.

Tại Dải Gaza, vào tháng 10, Israel và Hamas đạt được thỏa thuận ngừng bắn, song thỏa thuận này vẫn được đánh giá là rất mong manh.

4. Mỹ chuyển hướng chính sách an ninh

Ngày 4/12, chính quyền Tổng thống Trump công bố Chiến lược An ninh Quốc gia mới, đánh dấu sự chuyển hướng đáng chú ý trong chính sách an ninh của Mỹ. Theo đó, Washington tập trung nguồn lực nhiều nhất vào Tây Bán cầu, ưu tiên khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, giảm vai trò của châu Âu và dành sự quan tâm thứ yếu cho Trung Đông và châu Phi.

Chiến lược mới coi Trung Quốc là một thách thức kinh tế tiềm tàng hơn là một đối thủ chiến lược, không đề cập Nga như một mối đe dọa trực tiếp, đồng thời nhấn mạnh việc chấm dứt mở rộng NATO. Học thuyết “Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại” chính thức trở thành chính sách, cho thấy Mỹ đang chuyển từ vai trò “gánh vác toàn cầu” sang ưu tiên lợi ích quốc gia, làm thay đổi nền tảng trật tự thế giới hình thành sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

5. Nga - Trung Quốc - Ấn Độ định hình thế giới đa cực

Năm 2025, Nga, Trung Quốc và Ấn Độ xích lại gần nhau trong bối cảnh thế giới ngày càng phân cực, góp phần đưa nhóm BRICS nổi lên như một đối trọng toàn cầu. Hình ảnh Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình xuất hiện bên cạnh Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Lễ kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát xít đã gửi đi thông điệp chiến lược về mối quan hệ đối tác then chốt giữa hai nước.

Các cuộc gặp trực tiếp giữa Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được coi là đỉnh điểm của quá trình “tan băng” trong quan hệ song phương. Ba cường quốc Á - Âu đồng thời thúc đẩy các dự án hình thành trục năng lượng Á - Âu và mở rộng thanh toán bằng nội tệ, nhằm giảm phụ thuộc vào đồng USD và tạo thế đối trọng với Mỹ về thương mại, kinh tế và an ninh.

6. Năm thử thách bản lĩnh và tinh thần ASEAN

Cái bắt tay giữa Bộ trưởng Quốc phòng Thái Lan và Campuchia đánh dấu lệnh ngừng bắn mới vừa đạt được, khép lại giai đoạn xung đột nghiêm trọng nhất giữa hai nước láng giềng ASEAN kể từ tháng 7.

Hai bên đã huy động nhiều loại vũ khí hạng nặng, tấn công vào hàng loạt địa điểm dọc tuyến biên giới, khiến hơn 100 người thiệt mạng và hơn nửa triệu người buộc phải sơ tán. Tuyên bố chung về Thỏa thuận hòa bình được ký vào tháng 10, với nỗ lực trung gian của ASEAN và Tổng thống Mỹ, dù từng bị phá vỡ, vẫn cho thấy vai trò điều phối của khu vực.

Giữa nhiều thách thức, việc Timor Leste trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN được xem là điểm sáng, khẳng định quyết tâm củng cố đoàn kết nội khối và mở rộng không gian hợp tác.

7. Bùng nổ AI và robot hình người

Năm 2025, Trí tuệ nhân tạo trở thành hạ tầng then chốt, làm thay đổi cấu trúc các nền kinh tế và tạo ra sức mạnh chưa từng có. Tuy nhiên, làn sóng đầu tư khổng lồ của các tập đoàn công nghệ vào AI cũng làm dấy lên lo ngại về an ninh năng lượng và tài nguyên nước.

AI được xem là nguyên nhân của làn sóng sa thải toàn cầu, tập trung tại các tập đoàn công nghệ lớn như Amazon, Intel và Microsoft, với hơn 1,2 triệu việc làm bị thay thế. Bên cạnh đó, các công cụ AI bị lợi dụng cho các hoạt động phạm tội, tạo ra những thách thức chưa từng có đối với nhiều quốc gia.

Để ứng phó, gần 40 quốc gia, trong đó có Việt Nam, đã ban hành các luật liên quan trực tiếp đến AI, mở đầu cho kỷ nguyên quản trị AI toàn cầu. Cùng năm, robot hình người chính thức bước ra khỏi phòng thí nghiệm, gia nhập lực lượng lao động và mở ra kỷ nguyên “máy thay người làm việc”.

8. Toàn cầu chống tội phạm mạng

Năm 2025 ghi nhận nhiều chiến dịch toàn cầu nhằm triệt phá các “hang ổ” tội phạm mạng, xóa sổ hàng chục nghìn hệ thống hạ tầng độc hại. Tại Đông Nam Á, nhiều quốc gia đồng loạt triển khai các chiến dịch truy quét quy mô lớn, cắt đứt chuỗi “tuyển dụng - vận chuyển - cưỡng bức lao động”, giải cứu hàng nghìn nạn nhân khỏi các trung tâm lừa đảo xuyên biên giới.

Việc nhiều quốc gia ký Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng được coi là dấu mốc lịch sử, góp phần từng bước hình thành trật tự pháp lý toàn cầu về an ninh mạng.

9. Thiên tai kỷ lục trên thế giới

Năm 2025, thế giới phải đối mặt với hàng loạt hiện tượng thiên tai cực đoan như siêu bão, “bom mưa”, lũ chồng lũ, hạn hán và nắng nóng kỷ lục. Hàng nghìn người thiệt mạng, hàng triệu người buộc phải sơ tán khi những trận mưa lớn nhất lịch sử nhấn chìm nhiều khu vực tại Philippines, Indonesia, Việt Nam, Thái Lan và Sri Lanka.

Các chính phủ đứng trước thách thức chưa từng có trong việc tăng cường quản trị thiên tai, phòng tránh và thích ứng với biến đổi khí hậu, khi hiện tượng “dòng sông khí quyển” đẩy lượng mưa và lũ lụt lên mức kỷ lục.

10. Điện hạt nhân trở lại cuộc đua năng lượng xanh

Năm 2025, điện hạt nhân quay trở lại trung tâm các chiến lược năng lượng của nhiều quốc gia. Khái niệm “năng lượng xanh” được mở rộng sang mô hình “carbon thấp ổn định”, trong đó điện hạt nhân đóng vai trò trụ cột.

Nhu cầu điện tăng mạnh trong kỷ nguyên số và AI đã đẩy công suất các lò phản ứng mới xây lên mức cao nhất trong 3 thập kỷ, làm gia tăng sự quan tâm đối với các lò phản ứng mô-đun nhỏ thế hệ mới. Với hơn 5.000 TWh điện trong nửa đầu năm, sản lượng điện tái tạo toàn cầu lần đầu tiên vượt điện than, đánh dấu bước phát triển mang tính lịch sử của năng lượng sạch.