5 cường quốc châu Âu nhóm họp trước thềm Hội nghị thượng đỉnh NATO

Lãnh đạo 5 cường quốc châu Âu gồm Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer, Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk và Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã nhóm họp tại Berlin hôm 24/6 trước thềm Hội nghị thượng đỉnh NATO.

Định dạng E5 được thành lập vào năm 2024 nhằm quy tụ Bộ trưởng Quốc phòng của các cường quốc quân sự lớn nhất và những nước chi tiêu quốc phòng nhiều nhất châu Âu, phối hợp hỗ trợ cho Ukraine. E5 cũng hướng đến mục tiêu ứng phó với việc Mỹ dần giảm hiện diện tại châu Âu và thúc đẩy các dự án quốc phòng chung.

Cuộc họp của các thành viên châu Âu có ảnh hưởng nhất trong NATO diễn ra trước thềm Hội nghị thượng đỉnh NATO vào ngày 7/7 đến ngày 8/7 tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ.

Hội nghị E5 cũng nhằm mục đích tiếp nối "khoảnh khắc Évian", theo cách gọi của ông Macron. Theo đó, các lãnh đạo G7, bao gồm cả Tổng thống Mỹ Donald Trump, thể hiện sự thống nhất trong việc nỗ lực ủng hộ Ukraine và gia tăng áp lực để Nga tham gia nghiêm túc vào các cuộc đàm phán hòa bình.

Berlin vẫn tiếp tục tiến hành Hội nghị thượng đỉnh E5 bất chấp sự hỗn loạn chính trị bao trùm London (Anh) hôm 22/6, sau khi Thủ tướng Starmer tuyên bố từ chức dưới áp lực từ chính đảng Lao động của ông, sau các kết quả bầu cử địa phương tồi tệ.

Thủ tướng Starmer là nhân vật trung tâm trong các cuộc thảo luận an ninh châu Âu, cùng với Tổng thống Macron đồng lãnh đạo "liên minh các nước sẵn sàng". Liên minh này nhằm mục đích cung cấp các đảm bảo an ninh và cam kết quân sự như một phần của thỏa thuận hòa bình trong tương lai với Ukraine.

Mức độ cam kết từ người kế nhiệm tiềm năng của Thủ tướng Starmer - ông Andy Burnham - đối với chi tiêu quốc phòng và tiến trình hòa bình của Ukraine vẫn là một câu hỏi còn bỏ ngỏ. Thủ tướng Merz đã định vị Đức là đồng chủ tịch của liên minh - một vai trò có thể mở rộng hơn nữa nếu cuộc khủng hoảng chính trị tại Anh trở nên trầm trọng hơn hoặc đường lối chính sách của nước này thay đổi.

Ông Merz cho biết các cường quốc E5 đã nhất trí phối hợp chặt chẽ để giải quyết những thách thức quốc phòng lớn như vũ khí tầm xa, phòng không và trí tuệ nhân tạo.

Đầu tháng 6 này, Tổng thống Pháp Macron, Thủ tướng Anh Starmer và Thủ tướng Đức Merz đã gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy trong khuôn khổ E3. Mục đích là nhằm thảo luận về các đảm bảo an ninh và hỗ trợ quân sự, đặc biệt xung quanh khả năng chống tên lửa đạn đạo và tấn công tầm xa.

Hội nghị thượng đỉnh E5 tại Ankara diễn ra vào thời điểm nhạy cảm đối với NATO, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích các đồng minh châu Âu vì họ thiếu ủng hộ đối với cuộc chiến của Mỹ ở Iran. Tổng Thư ký NATO Mark Rutte đã gặp Tổng thống Mỹ nhằm nỗ lực hòa giải.