Liệu có chuyện "bắt cóc bỏ đĩa" khi dẹp lò mổ không phép? (Kỳ 2)

Thói quen cũ trong khu mới?

Dù đã vào khu giết mổ tập trung, một số cơ sở vẫn không thực hiện đúng như cam kết. Lợn vẫn được xử lý dưới sàn bẩn, lẫn chất thải, nước thải. Dụng cụ giết mổ không bảo đảm vệ sinh. Người lao động không đeo găng, không mặc đồ bảo hộ, kéo lê thịt trên nền bẩn dính tiết, phân.

Theo quy định, động vật trước khi giết mổ phải được kiểm tra; quá trình giết mổ, sơ chế phải được giám sát; sản phẩm trước khi rời điểm mổ phải có dấu kiểm soát. Thế nhưng, tại thời điểm phóng viên ghi nhận, ở các cơ sở hoạt động ngay trong khu giết mổ tập trung, những quy định đó dường như vẫn nằm trên giấy.

Bên cạnh việc giết mổ không đúng cam kết, phóng viên Thời báo VTV còn ghi nhận 2 con lợn nằm bất động. Sạp thịt sau giết mổ đặt ở nơi không bảo đảm vệ sinh, không đúng tiêu chuẩn, chạm nền xi măng lẫn tạp chất ngả màu, theo ghi nhận tại hiện trường có mùi lạ, bị kiến bâu kín. Ngay sau đó, phóng viên đã thông tin để chính quyền xã Trần Phú thành lập đoàn vào kiểm tra, xác minh.

Khi phóng viên cùng đại diện chính quyền xã quay lại khu vực này, sạp thịt bị kiến bâu trước đó đã không còn tại vị trí cũ. Hai con lợn nằm bất động cũng không thấy ở hiện trường. Những câu hỏi về nguồn gốc, tình trạng sức khỏe của lợn trước khi giết mổ, cũng như việc kiểm soát, lưu trữ và tiêu thụ tại đây trở thành nội dung cần quan tâm, làm sáng tỏ.

Làm việc với phóng viên, chị Lê Thị Hiên, chủ cơ sở giết mổ động vật tại xã Trần Phú, cho biết từ khi quản lý đến nay chưa có trường hợp lợn ốm, lợn bệnh vào lò. Khi phóng viên đặt câu hỏi lợn như thế nào thì sẽ được nhập về giết mổ để mang đi tiêu thụ, chị Hiên cho biết lợn khỏe phải đi lại được, nhanh nhẹn, hồng hào, không có nốt bất thường trên da; đồng thời phải có giấy tờ chứng minh nguồn gốc và giấy kiểm dịch.

Khi xem những hình ảnh phóng viên cung cấp, chị Hiên cho rằng đó là những con lợn không đạt, không bảo đảm chất lượng và sức khỏe nên sẽ không được dùng để giết mổ. Tuy nhiên, khi phóng viên khẳng định hình ảnh chị Hiên vừa xem được ghi nhận tại chính cơ sở của gia đình chị, đồng thời tiếp tục đưa ra những hình ảnh khác với khuôn hình rộng hơn để đối chiếu bối cảnh, hiện trạng và thời gian ghi nhận, lúc này chị Hiên thừa nhận 2 cơ sở đó của gia đình chưa được cấp phép hoạt động trong khu giết mổ tập trung và sắp phá dỡ, hiện đang giết mổ tạm.

Để bảo đảm tính khách quan, phóng viên đề nghị được truy xuất camera giám sát để so sánh, đối chiếu với hình ảnh đã ghi nhận. Ban đầu, phía cơ sở khẳng định cả khu được lắp đặt nhiều camera giám sát, tất cả đều hoạt động bình thường nên có thể trích xuất bất kỳ camera nào.

Người được chị Hiên giới thiệu là trực tiếp vận hành lò mổ cho biết kiểm tra hệ thống không hiển thị dữ liệu, dù trên màn hình thiết bị vẫn có lịch sử ghi nhận khớp với khung thời gian phóng viên cần đối chiếu. Người này cho rằng camera vừa bị hỏng, nhưng thực tế thẻ nhớ đã không còn trong thiết bị tại thời điểm phóng viên cùng đối chiếu.

Tại khu vực này không chỉ có một camera. Nhưng ở thời điểm cần kiểm tra, đối chiếu với hình ảnh phóng viên cung cấp về sạp thịt bị kiến bâu, có mùi lạ và 2 con lợn nằm bất động, cơ sở không trích xuất được dữ liệu như đã khẳng định trước đó.

Người vận hành cơ sở cho biết, trong quá trình vận chuyển lợn hơi, có lúc lợn bị chết trên xe. Về đến nơi, những con lợn này sẽ bị đưa xuống sông làm thức ăn cho cá. Theo lời người này, hễ lợn chết thì đưa xuống sông cho cá ăn.

Nhưng lợn chết có thể do nhiều nguyên nhân: ngạt, bỏ đói, sốc vận chuyển; cũng có thể do mắc bệnh hoặc đã chết từ trước. Khi chưa xác định nguyên nhân, việc tự ý xử lý xác lợn theo cách này tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường, thậm chí phát tán nguồn bệnh nếu đó là lợn chết do bệnh.

Khi phóng viên đề nghị người vận hành dẫn ra khu vực sông để cán bộ thú y kiểm tra, lấy mẫu xét nghiệm xác lợn, người này lại dẫn đoàn ra một chiếc ao gần đó. Tại thời điểm kiểm tra, không phát hiện vật thể nào giống xác lợn như mô tả.

Cùng thời điểm, cán bộ thú y xã đã lấy mẫu thịt lợn tại cơ sở hoạt động không phép trong khu giết mổ tập trung để kiểm tra các chỉ tiêu liên quan.  Tuy nhiên, đến ngày 08/5/2026, khi phóng viên liên hệ lại với ông Nguyễn Mạnh Hà - Phó Chủ tịch UBND xã Trần Phú, kết quả vẫn chưa được cung cấp; ông Hà cho biết sẽ kiểm tra lại.

Dẹp chưa xong, kiểm soát thế nào?

Tiếp tục đặt câu hỏi với người khác được chính quyền xã giới thiệu là chủ cơ sở giết mổ tại khu giết mổ tập trung tạm thời. Người này cho biết những con lợn yếu, chậm sẽ vẫn được mổ bình thường, vì cho rằng đó chỉ là lợn yếu, mệt chứ không phải lợn chết bệnh.

Khi phóng viên ngỏ ý muốn biết làm sao để phân biệt lợn yếu, lợn mệt với lợn bị bệnh, câu trả lời là lợn về lò mổ đều là hàng công ty, có đủ giấy tờ, nên cơ sở khẳng định lợn mệt chứ không bị bệnh. Tuy nhiên, khi được hỏi có giấy kiểm dịch hay không, cơ sở lại cho biết nhân viên đi nhập hàng một mình nên chưa xin giấy.

Theo quy định, động vật đưa vào giết mổ phải có nguồn gốc rõ ràng; trước khi giết mổ phải được kiểm tra hồ sơ, sổ sách ghi chép nguồn gốc và giấy chứng nhận kiểm dịch vận chuyển. Đây là những căn cứ ban đầu để kiểm soát nguồn gốc, tình trạng vật nuôi trước khi giết mổ. Giấy tờ kiểm dịch phải đi trước ca mổ. Tại thời điểm phóng viên cùng đại diện xã ghi nhận, cơ sở chưa xuất trình được các giấy tờ có liên quan. Nhưng ca mổ đã diễn ra, còn giấy tờ lại được giải thích là sẽ xin bổ sung sau.

Cùng phóng viên Thời báo VTV làm việc tại 2 cơ sở hoạt động không phép trong khu giết mổ tập trung, nơi ghi nhận nhiều biểu hiện bất thường và dấu hiệu chưa tuân thủ đúng trình tự theo quy định trong giết mổ gia súc, ông Nguyễn Mạnh Hà, Phó Chủ tịch UBND xã Trần Phú, khẳng định địa phương không dung túng cho sai phạm.

Ông Hà cho biết sẽ chỉ đạo ngay các phòng, ban chuyên môn và Công an xã vào cuộc xác minh nguồn gốc đầu vào vật nuôi tại các cơ sở đang hoạt động giết mổ ở khu vực này; đặc biệt là đối với 2 con lợn có biểu hiện nghi vấn và sẽ dừng hoạt động 2 cơ sở không phép tự ý giết mổ trong khu tập trung.

Tình trạng lò giết mổ không phép lén lút hoạt động khi vắng bóng lực lượng chức năng không chỉ xảy ra ở xã Trần Phú. Tại phường Sơn Tây, theo ghi nhận của phóng viên trong các ngày 18, 20 và 21/4/2026, hoạt động giết mổ trái phép gia súc vẫn diễn ra tại một cơ sở trên địa bàn. Khi phát hiện ống kính máy quay, cơ sở này lập tức đóng cửa, tắt điện và dừng mọi hoạt động.

Trả lời báo chí, đại diện lãnh đạo UBND phường Sơn Tây cho biết địa phương đã nhiều lần tuyên truyền, vận động cơ sở dừng hoạt động trái phép, thậm chí đã xử phạt. Tuy nhiên, vì lợi nhuận, họ vẫn lén lút giết mổ. Hiện, chính quyền đã yêu cầu cơ sở không phép dừng hoạt động theo chỉ đạo chung của thành phố.

Theo lộ trình, Hà Nội sẽ xóa bỏ gần 600 lò mổ không phép trước ngày 30/6/2026, đồng thời đưa các cơ sở cam kết chuyển đổi vào khu giết mổ tập trung. Nhưng từ nay đến thời điểm đó, ngoài việc đẩy nhanh tiến độ dừng các cơ sở hoạt động trong khu dân cư, việc cần làm là dẹp đến đâu, kiểm soát chặt đến đó. Nếu không, nguy cơ "bắt cóc bỏ đĩa" có thể sẽ xảy ra.