Mỹ lan truyền tư tưởng chống vaccine, nguy cơ làm trầm trọng khủng hoảng sởi toàn cầu

Tư tưởng chống vaccine tại Mỹ đang làm dấy lên lo ngại về nguy cơ làm trầm trọng thêm khủng hoảng sởi toàn cầu, trong bối cảnh tỷ lệ tiêm chủng tại nhiều quốc gia có xu hướng giảm.

Tổ chức Y tế Thế giới cho biết vào cuối tháng 1, 6 quốc gia châu Âu gồm Anh, Tây Ban Nha, Áo, Armenia, Azerbaijan và Uzbekistan đã chính thức mất trạng thái loại trừ sởi. Điều này đồng nghĩa virus đã lây truyền liên tục tại các quốc gia này trong hơn 12 tháng. Theo khuyến cáo y tế, ít nhất 95% trẻ em cần được tiêm đầy đủ vaccine sởi để kiểm soát dịch, song tỷ lệ tiêm chủng tại châu Âu đang suy giảm.

Tại Anh, tỷ lệ tiêm đủ 2 liều vaccine sởi, quai bị và rubella (MMR) ở trẻ 5 tuổi chỉ đạt 84% tính đến năm 2024. Đây cũng là lần thứ 2 trong chưa đầy 1 thập kỷ Anh mất trạng thái loại trừ sởi. Bà Jennifer Nuzzo, Giám đốc Trung tâm Đại dịch thuộc Đại học Brown, nhận định Anh là “điểm nóng” của tình trạng do dự vaccine. Trước đây, bác sĩ Andrew Wakefield từng liên hệ vaccine MMR với chứng tự kỷ trong một nghiên cứu năm 1998, nhưng nghiên cứu này đã bị rút lại và ông bị tước quyền hành nghề.

Dù đã hơn 15 năm kể từ khi nghiên cứu bị rút lại, quan điểm liên hệ vaccine với tự kỷ đang được khơi lại tại nhiều nơi, trong đó có Mỹ. Bộ trưởng Y tế Mỹ Robert F Kennedy Jr được biết đến với vai trò trong tổ chức chống vaccine Children’s Health Defense. Báo cáo của Trung tâm Chống Thù ghét Kỹ thuật số cho thấy “ngành công nghiệp chống vaccine” tạo ra ít nhất 36 triệu USD mỗi năm. Trước khi trở thành Bộ trưởng Y tế năm 2024, ông Kennedy nhận hàng triệu USD thu nhập từ Children’s Health Defense và các hãng luật kiện các nhà sản xuất vaccine.

Với thực tế hiện nay, Mỹ cũng đứng trước nguy cơ mất trạng thái loại trừ sởi. Canada đã mất trạng thái này vào tháng 11/2025, trong khi Mexico cũng đang đối mặt nguy cơ tương tự. Sởi thường lây lan qua di chuyển quốc tế, khiến nguy cơ bùng phát gia tăng.

Một trong những tín hiệu đáng chú ý là quyết định rút tài trợ khỏi Mạng lưới Phòng thí nghiệm Sởi và Rubella Toàn cầu (GMRLN) do Tổ chức Y tế Thế giới điều phối. Mạng lưới gần 800 phòng thí nghiệm này đóng vai trò giám sát và phát hiện sớm các ca bệnh sởi trên toàn cầu. Việc cắt giảm tài trợ có thể khiến hệ thống giám sát suy yếu trong bối cảnh số ca mắc gia tăng.

Các chuyên gia cảnh báo virus không có biên giới, do đó phối hợp quốc tế là yếu tố then chốt để kiểm soát những bệnh truyền nhiễm có tốc độ lây lan cao như sởi. Nếu các quốc gia không duy trì tỷ lệ tiêm chủng ở mức khuyến nghị, nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng sẽ tiếp tục gia tăng.