Nga mở rộng đội tàu phá băng hạt nhân ở Bắc Cực

Là quốc gia duy nhất trên thế giới sở hữu và vận hành hạm đội tàu phá băng hạt nhân, Nga đang tích cực mở rộng và hiện đại hóa đội tàu này thông qua việc đóng các siêu tàu thế hệ mới, đồng thời phát triển nền tảng công nghệ hạt nhân hàng hải có khả năng ứng dụng sâu rộng.

Chiến lược này hướng tới mục tiêu biến Tuyến đường biển phương Bắc thành hành lang vận tải quốc tế hoạt động quanh năm, duy trì ưu thế của Nga tại Bắc Cực.

Từ tàu phá băng hạt nhân thế hệ đầu tiên được hạ thủy vào năm 1957, đến nay thế hệ tàu phá băng hiện đại nhất của Nga thuộc dự án 22220, có thể dẫn đường cho các tàu hàng có trọng tải lớn đến 100.000 tấn qua vùng băng dày của Bắc Cực. Với sự hỗ trợ của đội tàu này, lưu lượng hàng hóa qua Tuyến đường biển phương Bắc của Nga đạt gần 38 triệu tấn vào năm 2025 và dự kiến tăng lên 70 - 100 triệu tấn vào năm 2030. Riêng năm 2025, tập đoàn năng lượng nguyên tử quốc gia của Nga Rosatom ghi nhận lưu lượng hàng hóa trên tuyến đạt 37,02 triệu tấn.

Tổng Giám đốc Atomflot Yakov Antonov cho biết nhiệm vụ của doanh nghiệp không chỉ là hỗ trợ phá băng để vận chuyển các luồng hàng hóa hiện có mà còn gia tăng lưu lượng hàng hóa trong giai đoạn 2030 - 2040. Theo ông, tàu phá băng hạt nhân là chìa khóa quyết định việc mở rộng, duy trì và khai thác Tuyến đường biển phương Bắc quanh năm. Ông Antonov được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc Atomflot vào tháng 7/2025.

Sức mạnh của tàu phá băng thế hệ mới của Nga đến từ 2 lò phản ứng hạt nhân RITM-200 với tổng công suất nhiệt 350 MW, cho phép tàu chạy liên tục trong 7 năm mà không cần tiếp nhiên liệu. Các lò phản ứng này hiện không chỉ được sử dụng cho tàu phá băng mà còn được định hướng cho các nhà máy điện hạt nhân mô-đun nhỏ và các tổ máy nổi trong tương lai.

Ông Oleg Khalimullin, Phó kỹ sư trưởng phụ trách nhiên liệu hạt nhân và quản lý chất thải phóng xạ Atomflot, cho biết trọng tâm hiện nay là thực hiện chu trình nhiên liệu hạt nhân khép kín để vật liệu hạt nhân có thể được tái sử dụng cho sản xuất năng lượng. Quy trình này đòi hỏi các điều kiện nghiêm ngặt khi vận chuyển và lưu trữ nhằm tránh phản ứng phân hạch dây chuyền tự duy trì, bảo đảm an toàn.

Đồng thời với việc hoàn thiện các tàu phá băng thế hệ mới thuộc dự án 22220 - xương sống của hạm đội Bắc Cực, Nga cũng đang triển khai dự án 10510 với siêu tàu phá băng hạt nhân Rossiya, dự kiến hạ thủy vào năm 2028. Rosatom cho biết Rossiya là tàu phá băng hạt nhân dự án 10510 có công suất 120 MW.

Hiện Nga có 8 tàu phá băng hạt nhân đang hoạt động và sẽ có thêm 4 tàu trong tương lai gần. Với các siêu tàu thế hệ mới, Nga tăng cường khai thác tài nguyên năng lượng và vận chuyển hàng hóa quốc tế, qua đó khẳng định vai trò chiến lược tại Bắc Cực.