Sức mạnh của tình người trong nghịch cảnh

Đạo diễn Nguyễn Đức Đệ chia sẻ về quá trình thực hiện VTV Đặc biệt "Khi nước mắt dừng lại".

Sau 5 năm kể từ đại dịch COVID-19, những con người từng ở tâm dịch, những bác sĩ, tình nguyện viên và các gia đình mất đi người thân đã tiếp tục cuộc sống như thế nào? Đó là câu hỏi thôi thúc ê-kíp thực hiện bộ phim tài liệu 3 tập VTV Đặc biệt Khi nước mắt dừng lại. 

Đạo diễn Nguyễn Đức Đệ đã chia sẻ với Thời báo VTV về câu chuyện hậu trường phía sau bộ phim hành trình tìm lại nhân vật, những câu chuyện chưa có cơ hội lắng nghe trọn vẹn và thông điệp nhân văn gửi gắm qua tác phẩm.

Điều gì thôi thúc anh thực hiện 3 tập phim tài liệu VTV Đặc biệt Khi nước mắt dừng lại?

Đạo diễn Nguyễn Đức Đệ: Ý tưởng bộ phim bắt đầu từ một câu hỏi mà tôi luôn mang theo: Những con người đã trải qua biến cố rất lớn của đại dịch COVID-19 cách đây 5 năm, giờ đây đang sống như thế nào?

Trong thời điểm dịch bệnh, tôi đã tham gia thực hiện nhiều phim tài liệu, phóng sự tại tâm dịch TP Hồ Chí Minh và một số tỉnh phía Nam. Khi ấy, chúng tôi chủ yếu ghi lại những câu chuyện đang diễn ra trước mắt, những gì mình chứng kiến ở thời điểm đó.

Sau 5 năm, tôi muốn tìm lại những nhân vật của mình: những bác sĩ, tình nguyện viên, những người từng đứng trước lằn ranh sinh tử rồi trở về, và cả những gia đình đã mất đi người thân vì COVID-19. 

Trong quá trình gặp lại các nhân vật, câu chuyện nào để lại cho anh nhiều suy tư nhất?

Có nhiều câu chuyện khiến tôi day dứt, nhưng có lẽ ám ảnh nhất là những đứa trẻ mồ côi cả cha lẫn mẹ vì đại dịch. Các con vẫn đang lớn lên từng ngày, nhưng có những khoảng trống tình cảm mà không ai có thể bù đắp trọn vẹn. Xã hội và cộng đồng đã quan tâm, chung tay giúp đỡ các con. Tuy nhiên, trong đời sống thường ngày, chúng ta vẫn có thể nhận ra những thiếu thốn mà sự hỗ trợ bên ngoài khó lòng khỏa lấp hoàn toàn.

Có lần, khi tôi đang quay một em bé, em ôm chặt lấy tôi, liên tục gọi tôi là “ba” và không muốn rời ra. Khoảnh khắc ấy khiến tôi gần như bật khóc. Tôi nghĩ các con đang phải lớn lên sau một mất mát quá lớn. Những người đang sống, những người có điều kiện tốt hơn, cần làm nhiều hơn nữa để đồng hành, bù đắp và bảo vệ các con trước những giông bão phía trước.

Bởi điều các con cần không chỉ là sự hỗ trợ về vật chất, mà còn là tình yêu thương, sự quan tâm bền bỉ và một môi trường đủ an toàn để trưởng thành.

Các nhân vật có thoải mái hợp tác với ê-kíp khi phải nhắc lại những ngày tháng khó khăn năm xưa?

Thời gian bấm máy của bộ phim không quá dài, nhưng quá trình tìm lại nhân vật thực sự tốn nhiều công sức. Chúng tôi phải lần lại số điện thoại, các mối liên hệ và những kết nối từ trước. Sau 5 năm, mỗi người đều có một câu chuyện mới, một hoàn cảnh và một cuộc sống khác.

Điều quan trọng là chúng tôi nhận được sự tin tưởng, giúp đỡ từ các nhân vật và những người đã có thời gian dài tiếp xúc với ê-kíp. Chính sự đồng hành ấy giúp chúng tôi có thể hoàn thành bộ phim.

Với tôi, mỗi nhân vật đều giống như một người bạn. Khi lắng nghe những chia sẻ và cảm nhận của họ, tôi không còn cảm thấy mình chỉ là người đứng ngoài ghi nhận câu chuyện. Tôi như được cùng họ chia sẻ cảm xúc, cùng nhìn lại những gì đã trải qua.

Tôi nghĩ các nhân vật cũng có mong muốn được kể lại trải nghiệm của mình. Họ không muốn khơi gợi nỗi đau, nhưng có thể muốn gửi đến khán giả một điều gì đó từ chính hành trình của họ: dù hoàn cảnh khó khăn đến đâu, con người vẫn có thể bước tiếp nhờ tình người, sự gắn bó và những tấm lòng lương thiện.

Khi gặp lại họ, anh có cảm xúc gì?

Năm năm trước, khi tham gia tác nghiệp trong đại dịch, tôi và ê-kíp gần như không có nhiều thời gian để nghĩ sâu về cảm xúc của chính mình. Có quá nhiều điều cần ghi nhận, quá nhiều câu chuyện cần chia sẻ và quá nhiều diễn biến diễn ra liên tục.

Nhưng lần này, khi thực hiện 3 tập VTV Đặc biệt Khi nước mắt dừng lại, tôi cảm nhận mọi thứ rất khác. Chúng tôi trở lại những không gian cũ, gặp lại những con người cũ, nhưng sau 5 năm, tôi có một độ lùi nhất định để lắng nghe. Có những câu chuyện mà vào thời điểm đại dịch, tôi chưa có dịp hoặc chưa đủ điều kiện để nghe thật sâu, thật kỹ.

Vì thế, tôi muốn hiểu nhiều hơn về những gì ẩn sâu phía sau mỗi nhân vật, những cảm xúc chưa thể gọi thành tên, những tổn thương vẫn còn đó, những thay đổi trong cuộc sống và cách mỗi người tự tìm con đường để đi tiếp. Vì thế, bộ phim không đơn thuần kể lại một giai đoạn đã qua. Chúng tôi muốn kể về con người và những điều còn ở lại sau biến cố.

Với 3 tập phim lần này, ê-kíp mong muốn gửi gắm thông điệp gì cho khán giả?

Tôi hy vọng khi xem bộ phim, khán giả không chỉ nhớ lại một quá khứ đau thương, mà còn nhìn thấy cách con người đã sống, đã vượt qua và tiếp tục cuộc đời mình trong 5 năm sau biến cố.

Sau những mất mát, mỗi người có một cách đối diện khác nhau. Có những nỗi đau không thể biến mất hoàn toàn, có những khoảng trống không thể lấp đầy. Nhưng điều đáng quý là con người vẫn tìm cách thích nghi, chăm sóc nhau và xây dựng lại cuộc sống.

Qua 3 tập phim, tôi cũng muốn gửi gắm góc nhìn và cảm xúc của mình sau 5 năm. Khoảng cách thời gian giúp chúng tôi không chỉ nhìn thấy những gì đã xảy ra, mà còn có thể lắng nghe những điều chưa được nói hết.

Với tôi, Khi nước mắt dừng lại không có nghĩa là mọi đau thương đã khép lại. Đó là thời điểm con người học cách sống cùng những gì đã mất, tìm thấy điểm tựa từ những người xung quanh và tiếp tục bước về phía trước.

Cám ơn những chia sẻ của anh!