Tổng thống Nam Sudan cách chức Bộ trưởng Nội vụ

Tổng thống Nam Sudan Salva Kiir ngày 20/1 đã cách chức Bộ trưởng Nội vụ Angelina Teny, một nhân vật đối lập cấp cao và là phu nhân của Phó Tổng thống thứ nhất Riek Machar, trong bối cảnh thỏa thuận hòa bình chấm dứt cuộc nội chiến kéo dài 5 năm đang đứng trước nguy cơ bị xói mòn.

Theo thông báo, ông Kiir không nêu lý do cụ thể cho quyết định cách chức bà Angelina Teny. Người được bổ nhiệm thay thế là ông Aleu Ayieny Aleu, một nhân vật thân cận với Tổng thống Kiir, từng giữ chức Bộ trưởng Nội vụ trong giai đoạn 2013 - 2015.

Động thái này được đánh giá là làm suy yếu thêm thỏa thuận hòa bình ký năm 2018, theo đó Bộ Nội vụ được phân bổ cho phe đối lập trong khuôn khổ cơ chế chia sẻ quyền lực. Phe đối lập cáo buộc Tổng thống Kiir đang phá hoại thỏa thuận này.

Ông Riek Machar, cựu thủ lĩnh phe nổi dậy và là Phó Tổng thống thứ nhất, hiện vẫn bị giam giữ cùng một số trợ lý với cáo buộc phản quốc, liên quan đến các vụ bạo lực tại khu vực Nasir thuộc bang Upper Nile. Ông Machar tham gia chính phủ đoàn kết từ năm 2020 sau khi thỏa thuận hòa bình được ký kết.

Trong thời gian gần đây, các lực lượng trung thành với ông Machar, cùng các tay súng White Army, đã giành được một số lợi thế trước quân chính phủ tại bang Jonglei. Các lực lượng này đã kiểm soát thị trấn Pajut, vị trí chiến lược trên tuyến đường chính dẫn tới Bor, thủ phủ của bang, làm dấy lên lo ngại về khả năng mở rộng giao tranh. Chính phủ Nam Sudan đã triển khai thêm lực lượng nhằm bảo vệ Bor.

Giao tranh cũng bùng phát tại các bang Unity, Upper Nile và một số khu vực thuộc Central Equatoria và Eastern Equatoria, khiến giới quan sát khu vực và quốc tế lo ngại nguy cơ leo thang xung đột. Nhiều điều khoản quan trọng của thỏa thuận hòa bình năm 2018, trong đó có cải cách lực lượng an ninh và thống nhất các nhóm vũ trang, đến nay vẫn chưa được thực hiện.

Bà Angelina Teny được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Nội vụ từ tháng 3/2023, sau khi được điều chuyển từ Bộ Quốc phòng. Tuy nhiên, bà hầu như không xuất hiện tại Bộ Nội vụ kể từ tháng 3/2025, thời điểm ông Machar bị quản thúc tại gia. Tháng 6/2025, các lực lượng an ninh được cho là đã thu giữ điện thoại, máy tính xách tay và thiết bị kết nối Internet của bà.

Người phát ngôn phe đối lập Pal Mai Deng nhận định việc bà Teny bị cách chức là dấu hiệu cho thấy chính quyền đang chịu sức ép lớn trong bối cảnh tình hình an ninh ngày càng xấu đi.