Tỷ lệ béo phì có dấu hiệu chững lại ở một số quốc gia

Tỷ lệ béo phì tại một số quốc gia đang chững lại hoặc có thể giảm, theo một nghiên cứu mới, trong bối cảnh các nhà khoa học cho rằng cần nhìn kỹ hơn vào sự khác biệt giữa các nước, giới tính và nhóm tuổi.

Béo phì là tình trạng tích tụ mỡ quá mức, có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh như tiểu đường và bệnh tim mạch. Giáo sư Majid Ezzati, chuyên gia sức khỏe môi trường toàn cầu tại Imperial College London và là tác giả nghiên cứu, cho biết sự khác biệt về xu hướng béo phì có thể tồn tại ngay cả giữa những quốc gia có điều kiện kinh tế, môi trường và công nghệ tương đồng.

Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature, nhóm chuyên gia quốc tế, với sự tham gia của gần 2.000 nhà nghiên cứu, đã tính toán mức thay đổi hằng năm về tỷ lệ béo phì tại từng quốc gia trong giai đoạn 1980 - 2024. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ 4.050 khảo sát dân số, với 232 triệu người tham gia từ 5 tuổi trở lên.

Kết quả cho thấy tỷ lệ béo phì đã tăng ở hầu hết các quốc gia trong 45 năm. Tuy nhiên, tại phần lớn các nước thu nhập cao, tốc độ tăng nhanh trước đây đã chuyển sang tăng chậm hơn, đi ngang hoặc có khả năng giảm.

Tại Mỹ và Anh, tốc độ gia tăng béo phì ở người trưởng thành đang chậm lại, với tỷ lệ lần lượt khoảng 40 - 43% và 27 - 30% trong năm 2024. Trong khi đó, béo phì tiếp tục tăng ổn định tại Phần Lan, đi ngang tại Đức và có thể đã bắt đầu giảm tại Pháp.

Ở trẻ em và thanh thiếu niên, xu hướng chậm lại thường xuất hiện trước người trưởng thành. Tỷ lệ béo phì ở nhóm này đã ổn định tại nhiều nước thu nhập cao từ giữa thập niên 2000, trong đó có Anh, Mỹ, Đức và Nhật Bản.

Ngược lại, tại nhiều nước thu nhập thấp và trung bình, béo phì ở người trẻ và người trưởng thành vẫn tiếp tục tăng, thậm chí có nơi tăng nhanh hơn. Nhóm nghiên cứu cho rằng cần làm rõ nguyên nhân đứng sau sự khác biệt này, từ khả năng tiếp cận thực phẩm không lành mạnh, mức độ vận động thể chất, đến yếu tố xã hội, kinh tế, chính sách và các chương trình can thiệp như bữa ăn lành mạnh trong trường học.

Giáo sư Naveed Sattar, chuyên gia y học chuyển hóa tại Đại học Glasgow, nhận định xu hướng béo phì đang phân hóa rõ rệt giữa các quốc gia. Ông cho rằng việc hiểu những yếu tố giúp một số nước kiểm soát được tỷ lệ béo phì có thể hỗ trợ xây dựng chiến lược y tế công cộng hiệu quả hơn.