Venezuela giữa hy vọng và lo ngại sau thay đổi chính quyền do Mỹ áp đặt

Gần 30 ngày sau cuộc đột kích của Mỹ bắt giữ Tổng thống khi đó là ông Nicolás Maduro, bầu không khí tại Venezuela vẫn bao trùm sự hoang mang, xen lẫn hy vọng và lo sợ. Nhiều người dân cho biết họ chưa rõ đất nước sẽ đi về đâu, trong bối cảnh chính quyền tự nhận là xã hội chủ nghĩa đang thay đổi với tốc độ khó lường.

Tại thủ đô Caracas, các khẩu hiệu yêu cầu Mỹ trả tự do cho ông Maduro xuất hiện khắp nơi. Người dân đặt câu hỏi liệu Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez có thực sự nắm quyền tự chủ hay đang phải đáp ứng các yêu cầu từ Nhà Trắng, cũng như liệu cam kết tăng lương của bà có trở thành hiện thực. Trong khi đó, nhiều lãnh đạo đối lập vốn im tiếng lâu nay đã bắt đầu xuất hiện trở lại trước công chúng.

“Đó là một thay đổi quan trọng, nhưng rốt cuộc mọi thứ vẫn như cũ”, ông Julio Castillo, 74 tuổi, nói và cho rằng việc ông Maduro rời cương vị chưa tạo ra khác biệt rõ rệt trong đời sống hàng ngày.

Chính phủ Venezuela coi việc Mỹ bắt giữ ông Maduro và phu nhân Cilia Flores là hành động “bắt cóc”. Từ sau thông báo của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào rạng sáng ngày 3/1, bà Rodríguez và các quan chức cấp cao tuyên bố sẽ đấu tranh để giành tự do cho hai người. Đảng cầm quyền đã tổ chức các cuộc biểu tình thể hiện lòng trung thành, đồng thời điều chỉnh thông điệp từ đối đầu quân sự sang thừa nhận bất lợi và cần thay đổi quan hệ với Mỹ.

Một số người ủng hộ cho rằng bà Rodríguez thiếu toàn quyền nhưng vẫn có thể dẫn dắt phong trào Chavismo vượt qua giai đoạn khó khăn. Ông José Vivens, một người trung thành với ông Maduro, cho biết Venezuela đang “hành động dưới sự cưỡng ép” khi chấp nhận để Mỹ kiểm soát nguồn thu dầu mỏ - trụ cột kinh tế của quốc gia.

Trong nỗ lực trấn an dư luận, bà Rodríguez khẳng định Venezuela vẫn do người Venezuela điều hành. Luật năng lượng mới do bà ký ban hành đã mở cửa lĩnh vực dầu mỏ cho tư nhân, chấm dứt một trụ cột lâu nay của Chavismo và mở đường thu hút đầu tư nước ngoài.

Giới đối lập bày tỏ thất vọng khi Mỹ lựa chọn hợp tác với bà Rodríguez thay vì các lãnh đạo đối lập. Tuy nhiên, họ cũng bắt đầu “thử phản ứng” của chính quyền mới bằng các hoạt động đòi trả tự do cho những người bị cho là tù nhân chính trị. Một số kênh truyền hình tư nhân lần đầu phát sóng hình ảnh các lãnh đạo đối lập trong nhiều năm qua, dù tâm lý tự kiểm duyệt vẫn phổ biến vì lo ngại đàn áp.

Nỗi sợ chưa tan, nhưng hy vọng về cải thiện kinh tế đang manh nha. Nhiều lao động khu vực công hiện chỉ sống với khoảng 160 USD mỗi tháng, trong khi mức lương tối thiểu 130 Bolivar, tương đương 0,35 USD, không thay đổi từ năm 2022 và thấp hơn chuẩn nghèo cùng cực của Liên hợp quốc. “Một thời điểm tiêu cực có thể mang lại những điều tích cực”, bà Margaret García, một giáo viên, nói khi đặt kỳ vọng vào những thay đổi kinh tế có thể đến từ chính quyền mới.