Sự hiện diện của AI giúp nâng cao hiệu suất công việc nhưng cũng đặt ra thách thức về an toàn thông tin, nguy cơ lạm dụng và đạo đức công nghệ. Việc ứng dụng AI hiệu quả nhưng vẫn giữ vững hàng rào an toàn dữ liệu là bài toán cấp thiết cho cả khối công vụ lẫn môi trường giáo dục hiện nay.

Trong công tác quản lý và tuyên truyền tại địa phương, áp lực công việc luôn ở mức cao trong khi cán bộ kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ. Trên địa bàn Hà Nội, bên cạnh các ứng dụng phục vụ tương tác, tiếp nhận phản ánh của người dân như iHanoi hay Tây Hồ Số, việc chủ động ứng dụng AI vào quy trình nội bộ giúp các cơ quan nâng cao rõ rệt hiệu quả sản xuất nội dung tuyên truyền chính sách.

Trao đổi với phóng viên Thời báo VTV, bà Phùng Thị Ngọc Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao phường Tây Hồ cho biết, với vai trò là đơn vị đầu mối thực hiện nhiệm vụ thông tin, văn hóa và thể thao trên địa bàn, Trung tâm đã chủ động tiếp cận chuyển đổi số một cách bài bản trên 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết là mảng phát triển các nền tảng truyền thông số. Trung tâm tập trung khai thác đồng bộ Trang thông tin điện tử, trang Zalo, hệ thống đài truyền thanh cùng các kênh số của quận để chuyển tải kịp thời thông tin chính thống đến người dân. Nổi bật trong chỉ tiêu chuyển đổi số năm 2026, đơn vị đặt mục tiêu hoàn thành 50 ấn phẩm infographic, 10 video, 100 tin/bài và 100 lượt phát thanh; đồng thời vận hành chuyên mục "Tây Hồ số", hướng tới hình thành mô hình "Phát thanh số Tây Hồ" và "Không gian truyền thông số Tây Hồ".

Các hoạt động nâng cao kỹ năng số như ứng dụng AI còn được đưa trực tiếp về từng tổ dân phố và nhà sinh hoạt cộng đồng, phát huy tối đa vai trò của hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở.

Đánh giá về vai trò của công nghệ mới trong việc giải bài toán áp lực nhân sự, bà Ngọc Anh nhận định: "Chúng tôi xác định AI là công cụ hỗ trợ quan trọng trong quá trình chuyển đổi số, nhất là ở khâu sản xuất nội dung, xử lý thông tin và sáng tạo ấn phẩm truyền thông. AI giúp giảm bớt các thao tác thủ công, tăng năng suất công việc, từ đó giúp cán bộ dành thêm thời gian tập trung nâng cao chất lượng chuyên môn".

Không dừng lại ở khối quản trị công và truyền thông địa phương, việc ứng dụng AI còn lan tỏa mạnh mẽ đến khối giáo dục trên địa bàn, mang lại luồng sinh khí mới cho hoạt động dạy và học. Tại Trường Tiểu học & THCS Chu Văn An, Hà Nội, trí tuệ nhân tạo đã bước đầu được đưa vào hỗ trợ giáo viên và học sinh ở mức độ phù hợp, thực chất.

Dưới góc độ người trực tiếp đứng lớp, cô Nguyễn Thị Hiền Minh, giáo viên nhà trường chia sẻ, việc chủ động khai thác các công cụ như ChatGPT, Gemini hay Canva giúp giáo viên tối ưu hóa thời gian soạn giáo án, thiết kế bài giảng điện tử PowerPoint, xử lý báo cáo và hồ sơ hành chính, từ đó giảm nhẹ đáng kể áp lực sổ sách.

Không dừng lại ở vai trò trợ lý cho người thầy, AI còn trở thành "người bạn đồng hành" kích thích sự sáng tạo của học sinh. Nhờ sự hướng dẫn của giáo viên trong việc đặt câu lệnh (prompt) và sử dụng Canva AI, các em học sinh đã tự tin triển khai các dự án học tập thuộc môn Khoa học, Lịch sử, Địa lý. Các em chủ động tìm kiếm hình ảnh, âm nhạc, thông tin lễ hội và phối hợp làm việc nhóm để tạo ra những sản phẩm học tập sinh động, chất lượng cao.

Đồng quan điểm, cô Bùi Thị Ngọc Diệp, giáo viên lớp 4A2 Trường TH&THCS Chu Văn An cho biết thêm, nhờ sự quan tâm, tạo điều kiện tập huấn công nghệ từ Ban Giám hiệu, giáo viên đã linh hoạt ứng dụng AI để tạo học liệu số và các trò chơi trắc nghiệm tương tác qua Canva AI hay Gemini Canvas.

Các em học sinh chỉ cần quét mã QR để trực tiếp tham gia bài học ngay tại lớp. Đáng chú ý, các cô giáo cũng chủ động xây dựng riêng một trang web lưu trữ kho học liệu số do chính học sinh tạo ra, vừa tôn vinh sản phẩm của các em, vừa truyền cảm hứng và kích thích tinh thần tự chủ học tập trong môi trường số.

Mặc dù mang lại lợi ích rất lớn, quá trình đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào thực tiễn vẫn bộc lộ nhiều rủi ro nếu thiếu sự kiểm soát chặt chẽ và cơ chế quản trị bài bản.

Trong khối hành chính, nguy cơ mất an toàn an ninh thông tin được xem là mối đe dọa hàng đầu. Việc vô tình đưa các văn bản, tài liệu công vụ lên các công cụ AI công cộng tiềm ẩn rủi ro rò rỉ bí mật nhà nước, thông tin nội bộ cũng như dữ liệu cá nhân của người dân.

Bày tỏ quan điểm về vấn đề này, bà Phùng Thị Ngọc Anh nhấn mạnh, AI chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ chứ tuyệt đối không thể thay thế trách nhiệm của cán bộ. Mọi thông tin do AI gợi ý đều phải trải qua quy trình kiểm duyệt, đối chiếu cẩn trọng với văn bản gốc. Đặc biệt đối với tư liệu lịch sử và văn hóa địa phương, AI chỉ được phép hỗ trợ về mặt hình thức thể hiện, hoàn toàn không được làm sai lệch tính xác thực truyền thống.

Song song với khối quản lý nhà nước, tại môi trường giáo dục, mặt trái của AI hiện hữu rõ qua nguy cơ gây phụ thuộc và làm thụ động tư duy. Cô Nguyễn Thị Hiền Minh chỉ ra rằng, việc ứng dụng AI quá nhanh khiến một số giáo viên đứng trước rủi ro bị lệ thuộc, trong khi học sinh lại dễ nảy sinh tâm lý ỷ lại. Nhiều em có thói quen dùng AI lấy đáp án tức thì mà bỏ qua quá trình tự suy nghĩ hay ghi nhớ kiến thức. Do chưa có kỹ năng kiểm chứng nguồn tin, học sinh rất dễ tin vào những câu trả lời sai lệch từ AI, từ đó vô tình lan truyền các nội dung không chuẩn xác.

Bên cạnh đó, bài toán bảo mật thông tin cá nhân của học sinh cũng là mối lo ngại thường trực. 

Cô Bùi Thị Ngọc Diệp cảnh báo, AI là một kho dữ liệu khổng lồ; việc vô tình chia sẻ các thông tin nhạy cảm như họ tên, ngày sinh, số căn cước hay kết quả học tập của các em lên các nền tảng AI công cộng có thể dẫn đến rò rỉ dữ liệu, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của học sinh.

Trước những thách thức đặt ra, việc thiết lập một "hành lang an toàn", cùng với các chỉ đạo, hướng dẫn chi tiết và giáo dục đạo đức công nghệ là điều kiện tiên quyết để ứng dụng AI bền vững.

Để các hoạt động chuyển đổi số năm 2026 đi vào chiều sâu, mang lại hiệu quả thiết thực và bền vững, đồng chí Nguyễn Việt Cường, Phó Chủ tịch UBND phường Tây Hồ đã chính thức phát động đợt hoạt động cao điểm chuyển đổi số năm 2026 trên toàn địa bàn với 03 nhóm nhiệm vụ trọng tâm:

Một là, nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ của chính quyền số: Toàn thể cán bộ, công chức, người lao động UBND phường tiếp tục đổi mới tư duy, chủ động học tập kỹ năng số, ứng dụng AI vào xử lý công việc nhưng phải bảo đảm tuyệt đối an toàn thông tin công vụ. Đồng thời, đẩy mạnh vận hành hệ thống tương tác "Tây Hồ Số", bảo đảm mọi phản ánh, kiến nghị của nhân dân được tiếp nhận và xử lý nhanh chóng, minh bạch.

Hai là, phát huy sức mạnh của Tổ Chuyển đổi số cộng đồng: Lực lượng tại từng tổ dân phố kiên trì phương châm "Đi từng ngõ, gõ từng nhà, cầm tay chỉ việc", hỗ trợ người dân (đặc biệt là người cao tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn) làm chủ các kỹ năng số cơ bản như sử dụng dịch vụ công trực tuyến, cài đặt ứng dụng iHanoi, VNeID, eTax Mobile; đồng thời trang bị kỹ năng tự bảo vệ dữ liệu, phòng chống lừa đảo trực tuyến và nhận biết giả mạo AI (deepfake).

Ba là, thúc đẩy kinh tế số và xã hội số phát triển đồng bộ: Tập trung chuyển đổi số tại các chợ truyền thống, tuyến phố kinh doanh, đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt, hỗ trợ tiểu thương đưa sản phẩm OCOP lên các sàn thương mại điện tử và từng bước xây dựng các "Tổ dân phố số" đi vào thực chất.

Cùng với sự chỉ đạo sát sao từ chính quyền, ngành giáo dục cũng cần chủ động xây dựng "bộ lọc an toàn" cho học sinh. Nhiều giáo viên đề xuất tích hợp nội dung "Đạo đức AI" vào chương trình giảng dạy, hướng dẫn các em học sinh biết cách kiểm chứng nguồn tin, tôn trọng bản quyền và tự bảo vệ dữ liệu cá nhân trong môi trường số.

Việc ứng dụng AI trong công vụ và giáo dục là hành trình tất yếu nhưng cũng đầy thách thức. Công nghệ chỉ phát huy giá trị thực sự khi con người làm chủ bằng sự thấu hiểu và trách nhiệm. Quản trị tốt rủi ro, bảo vệ an toàn dữ liệu và bồi dưỡng đạo đức AI chính là chìa khóa để đưa trí tuệ nhân tạo trở thành động lực thúc đẩy một chính quyền số hiệu quả cùng một nền giáo dục hiện đại, nhân văn.