Châu Âu xây dựng loạt "siêu đường hầm" cạnh tranh với hàng không

Châu Âu đã đào loạt "siêu đường hầm" với kỳ vọng tạo ra mạng lưới đường sắt cao tốc đủ nhanh, thuận tiện để cạnh tranh với các chuyến bay ngắn nội khối, thu hút hành khách rời xa các chuyến bay ngắn và chuyển sang di chuyển bằng tàu hỏa giữa các thành phố lớn.

Tuy nhiên, tham vọng này vấp phải một trở ngại tự nhiên khổng lồ, đó là địa hình. Những dãy núi Alps chia cắt lục địa, và biển cả khiến nhiều quốc gia gần như bị tách biệt. Không giống máy bay có thể bay qua mọi chướng ngại, tàu hỏa buộc phải xuyên qua chúng.

Vì vậy, hàng loạt dự án hạ tầng táo bạo nhất thế giới đang được triển khai tại châu Âu - gồm khoan xuyên núi, đào đường hầm dưới biển và xây dựng những tuyến đường sắt tốc độ cao mới nhằm kết nối Bắc Âu với Italy, Đức hay vùng Baltic. Trong thập niên tới, các đường hầm dài kỷ lục tại Áo, Pháp, Italy và Đan Mạch được kỳ vọng sẽ thay đổi hoàn toàn cách người dân di chuyển xuyên châu lục.

Tuy nhiên, đây cũng là các công trình đắt đỏ và phức tạp bậc nhất thế giới. Theo Tòa Kiểm toán châu Âu, chi phí của nhiều dự án thuộc mạng lưới giao thông TEN-T đã tăng trung bình 82% so với dự toán ban đầu, trong khi thời gian chậm tiến độ trung bình lên tới 17 năm. Dù vậy, Liên minh châu Âu vẫn coi đây là khoản đầu tư chiến lược cho tăng trưởng kinh tế, giảm phát thải và kết nối khu vực.

Từ cuối thế kỷ 19, châu Âu bắt đầu xây các đường hầm đường sắt đầu tiên xuyên Alps. Tuy nhiên, do công nghệ hạn chế nên chúng vẫn nằm ở độ cao lớn, khiến tàu phải leo dốc dài và vận hành chậm chạp. Giải pháp hiện đại là các “base tunnel” - đường hầm nền thấp nằm sâu dưới chân núi, giúp tàu chạy nhanh hơn, thẳng hơn và ít tiêu tốn năng lượng hơn.

Không chỉ xuyên núi, châu Âu còn đang mở rộng mạng lưới đường sắt dưới biển. Dự án nổi bật nhất là Fehmarnbelt Tunnel nối Đức với Đan Mạch dưới biển Baltic.

Xa hơn nữa, châu Âu còn đề xuất dự án đầy tham vọng nối Helsinki của Phần Lan với Tallinn của Estonia bằng một đường hầm dài khoảng 80 km dưới vịnh Phần Lan. Nếu thành hiện thực, đây sẽ là một trong những đường hầm dưới biển dài nhất thế giới.

Dù còn nhiều thách thức, Liên minh châu Âu vẫn hướng tới mục tiêu đầy tham vọng là xây dựng mạng lưới đường sắt cao tốc dài khoảng 56.000 km vào năm 2050, kết nối toàn bộ các thủ đô và thành phố lớn của châu Âu. Theo ngành đường sắt châu Âu, kế hoạch này có thể tiêu tốn khoảng 650 tỷ USD, nhưng mang lại lợi ích kinh tế - xã hội lớn hơn trong dài hạn.