AI có thể chăm sóc người già đến đâu?

Robot đồng hành cùng tuổi già

Tại Singapore 19% dân số là người từ 65 tuổi trở lên. Già hóa dân số đang kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ sinh hoạt và kết nối xã hội. Trong bối cảnh đó, nước này đang tìm cách ứng dụng công nghệ để hỗ trợ người cao tuổi sống khỏe mạnh, an toàn và độc lập hơn. Tại một số trung tâm chăm sóc tại quốc gia này, ngoài trò chuyện, robot còn được đưa vào những hoạt động rất đời thường như hướng dẫn tập luyện, múa hát...

Tại trung tâm chăm sóc người cao tuổi Lions Home, robot Dexie đã hướng dẫn bà Tan tập thể dục. Dù đã gần 80 tuổi và không thể đi lại, nhưng từ khi vào sống tại trung tâm này, bà Tan cảm thấy bớt cô đơn hơn.

Bà Tan Lay Hwa - người cao tuổi Singapore cho hay: "Ban đầu tay tôi không cử động được và không thể làm gì cả, nhưng bây giờ tôi có thể tô màu, cầm nắm và cố gắng tự làm mọi thứ. Tôi thấy sống ở đây cũng tốt".

Còn bà Leela biết Kebbi chỉ là một cỗ máy. Nhưng những chuyển động, âm thanh và phản ứng của nó giúp bà cảm thấy vui vẻ.

Bà Leela - người cao tuổi Singapore chia sẻ: "Thỉnh thoảng tôi lại chơi với nó. Chúng tôi cùng nhau múa hát rất vui".

Không chỉ có Dexie và Kebbi, trung tâm hiện có nhiều loại robot thân thiện khác.

Tuy nhiên, robot không thay thế các nhân viên chăm sóc hơn 200 người cao tuổi ở trung tâm này. Chúng tạo hứng thú, hỗ trợ các hoạt động lặp lại, từ đó giúp nhân viên chăm sóc có thêm thời gian để nhận biết những người đang cần được khuyến khích hoặc quan tâm nhiều hơn.

Chị Ariane - Nhân viên chăm sóc y tế, Trung tâm chăm sóc người cao tuổi Lions Home, Singapore cho biết: "Hầu hết người cao tuổi ở đây vẫn cần có người chăm sóc, lắng nghe họ chia sẻ và thấu hiểu cảm xúc của họ và quan trọng hơn là để động viên họ tiếp tục sống có ý nghĩa".

"Nếu sử dụng tốt các công nghệ thì chúng tôi sẽ có nhiều thời gian và cơ hội hơn để tương tác với các cư dân. Từ đó nâng cao hiệu quả công việc và gắn kết nhiều hơn với mọi người", ông Christopher Teo - Phó Giám đốc Trung tâm Chăm sóc người cao tuổi Lions Home, Singapore cho hay.

Đến tháng 5/2026, hơn 21% công dân Singapore có độ tuổi từ 65 tuổi trở lên. Chính phủ dành 350 triệu SGD cho chương trình nghiên cứu tuổi thọ khỏe mạnh và thành công, trong đó AI và y tế số là một hướng triển khai, nhằm giúp người cao tuổi sống khỏe, an toàn và độc lập hơn.

Công nghệ không thể thay thế sự kết nối với người cao tuổi

Rõ ràng, robot và các công nghệ thông minh có thể tạo ra niềm vui, hỗ trợ vận động và giúp nhân viên chăm sóc giảm bớt khối lượng công việc. Tuy nhiên, đây mới chỉ là một phần trong bài toán già hóa dân số. Khi nhu cầu chăm sóc người cao tuổi ngày càng gia tăng, câu hỏi đặt ra là công nghệ có thể thay thế con người đến đâu và đâu là những yếu tố không thể thiếu để bảo đảm một tuổi già có ý nghĩa. Phóng viên Đài Truyền hình Việt Nam tại Singapore đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Kelvin Tan, chuyên gia về lão hóa thuộc Đại học Khoa học Xã hội Singapore (SUSS), về vấn đề này.

Theo Tiến sĩ Kelvin Tan, năm 2026, Singapore trở thành một xã hội siêu già, với khoảng 1/5 công dân từ 65 tuổi trở lên. Già hóa dân số không chỉ tạo áp lực đối với hệ thống y tế mà còn đặt ra yêu cầu thay đổi về nhà ở, giao thông, đường sá và không gian công cộng theo hướng thân thiện hơn với người cao tuổi.

Ông cho rằng nếu người cao tuổi gặp khó khăn trong việc ra ngoài, nguy cơ rơi vào tình trạng cô đơn sẽ gia tăng. Trong khi đó, sự phát triển quá nhanh của công nghệ cũng có thể khiến một bộ phận người cao tuổi bị bỏ lại phía sau. Vì vậy, gia đình và cộng đồng vẫn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hỗ trợ người cao tuổi thích ứng với những thay đổi của xã hội.

Về nhu cầu của người cao tuổi, Tiến sĩ Kelvin Tan nhấn mạnh hai yếu tố quan trọng là sự kết nối và mục đích sống. Theo ông, thiếu giao tiếp không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần mà còn tác động đến hoạt động của não bộ và sức khỏe thể chất. Việc học hỏi, gặp gỡ bạn bè, chăm sóc cháu hoặc chia sẻ kinh nghiệm giúp người cao tuổi cảm nhận rằng họ vẫn có ích và có thể tiếp tục đóng góp cho xã hội.

Trong bối cảnh Singapore đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong chăm sóc người cao tuổi, AI được đánh giá có thể hỗ trợ giải quyết nhiều công việc. Tại các cơ sở chăm sóc, AI có thể giúp quản lý nguồn lực, lập kế hoạch và giảm bớt công việc hồ sơ, qua đó tạo thêm thời gian để nhân viên tập trung vào chăm sóc trực tiếp. Công nghệ cũng có thể theo dõi những thay đổi bất thường trong vận động và dự báo nguy cơ té ngã.

Tuy nhiên, Tiến sĩ Kelvin Tan cho rằng AI không thể thay thế hoàn toàn yếu tố con người trong chăm sóc người cao tuổi. Công nghệ có thể hỗ trợ nhiều mặt, nhưng không thể mang lại sự ấm áp của một cái ôm hay cảm giác kết nối khi con người trực tiếp nhìn vào mắt nhau.

Theo ông, cân bằng giữa công nghệ và kết nối con người vẫn là vấn đề mà Singapore đang tiếp tục tìm cách giải quyết. Không thể đơn giản trao cho người cao tuổi một chiếc điện thoại rồi để họ trò chuyện với máy móc. Họ cần được hướng dẫn để sử dụng công nghệ một cách hiệu quả.

Tiến sĩ Kelvin Tan nhấn mạnh AI cần đóng vai trò bổ trợ thay vì loại bỏ tính nhân văn trong chăm sóc. Công nghệ số, theo ông, cần được sử dụng để đưa con người đến gần nhau hơn, thay vì trở thành yếu tố khiến con người ngày càng xa cách.