Một số trường đại học đã công bố điểm chuẩn. Bên cạnh niềm vui trúng tuyển đúng nguyện vọng, không ít tân sinh viên có thể đứng trước một lựa chọn khác: Nhập học vào ngành "xếp tạm" chỉ để cầm chắc vé đỗ, hay bình tĩnh cân nhắc một hướng đi phù hợp hơn?
Tâm lý "cứ đỗ đại học rồi tính tiếp" có thể khiến một số thí sinh xem nhẹ câu hỏi mình thực sự muốn học gì và ngành học đó dẫn đến công việc nào. Khi nhận ra sự lựa chọn ban đầu không phù hợp sau một vài học kỳ, người học có thể phải đối mặt với chi phí về thời gian, tài chính và cả sức khoẻ.
Khi tấm bằng không còn là tiêu chí duy nhất của nhà tuyển dụng
Việc lựa chọn một ngành đào tạo không phù hợp chỉ để có tên trong danh sách trúng tuyển có thể khiến sinh viên gặp khó khăn trong quá trình học tập. Không phải ai cũng nhận ra sự lệch pha này ngay từ đầu, nhưng sau một vài học kỳ, việc thiếu hứng thú với chuyên ngành hoặc không hình dung được công việc sau tốt nghiệp có thể trở thành nguyên nhân khiến người học muốn thay đổi.
Một trong những lý do khiến nhiều bạn trẻ vẫn cố bám vào lựa chọn ban đầu là quan niệm tấm bằng đại học sẽ đóng vai trò như một "bảo chứng" cho tương lai. Tuy nhiên, dưới góc nhìn tuyển dụng, bà Hạ Phan - CEO Công ty Cổ phần JobUp, Nhà sáng lập dự án HR Companion cho rằng, thị trường lao động hiện đại đang có sự chuyển dịch khi doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến năng lực thực tế bên cạnh bằng cấp.
Chia sẻ tại Talkshow "Chốt nguyện vọng: Chọn ‘lối vào vừa điểm’ hay chọn ‘lối ra có việc’?", nữ diễn giả chỉ ra thực tế phần lớn doanh nghiệp khi xét duyệt hồ sơ ứng viên đều tập trung vào phần trung tâm CV – nơi thể hiện những trải nghiệm thực tế, kỹ năng làm nghề và các dự án từng tham gia. Tên gọi hay thứ hạng của ngôi trường đào tạo dần trở thành yếu tố mang tính tham khảo. Một bảng điểm đẹp nhưng thiếu kỹ năng thực chiến khó có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững khi doanh nghiệp đòi hỏi nhân sự phải đáp ứng ngay yêu cầu công việc.
Từng mất 2 năm để nhận ra mình cần một hướng đi khác
Góc nhìn từ nhà tuyển dụng cũng là lời nhắc để tân sinh viên nhìn rộng hơn về khái niệm "đúng lựa chọn". Ở tuổi 18, không phải ai cũng có thể xác định chính xác nghề nghiệp mình sẽ theo đuổi trong 5-10 năm tới. Nhưng việc tìm hiểu kỹ ngành học, môi trường đào tạo và công việc đầu ra có thể giúp giảm nguy cơ phải thay đổi sau khi đã dành nhiều thời gian và chi phí.
Tô Lương Vinh – Thủ khoa đầu ra khối ngành Kinh tế tại FPT Polytechnic Đà Nẵng từng trải qua chính sự mông lung đó. Trước khi gặt hái thành tích này, Vinh từng dành 2 năm theo học ngành Xây dựng tại một trường đại học nhưng nhận ra bản thân không tìm thấy sự kết nối với các lĩnh vực thuần kỹ thuật. Nhìn lại quyết định dừng lại để chuyển sang ngành Quản trị Khách sạn – Nhà hàng của FPT Polytechnic, nam sinh chia sẻ: "Mình nhận ra nếu tiếp tục theo đuổi một lĩnh vực không phù hợp thì sẽ rất khó phát triển lâu dài. Vì vậy mình quyết định bắt đầu lại".
Tô Lương Vinh – Thủ khoa khối ngành Kinh tế FPT Polytechnic Đà Nẵng 2026 trong ngày lễ tốt nghiệp.
Với Vinh, cái giá của một lựa chọn chưa phù hợp là hai năm trước khi quyết định bắt đầu lại. Hai năm ấy không chỉ là thời gian và chi phí đã bỏ ra, mà còn là quãng thời gian nam sinh phải đối diện với câu hỏi liệu có nên tiếp tục một con đường mình không nhìn thấy tương lai, hay chấp nhận dừng lại để tìm hướng đi khác.
Cuối cùng, Vinh chọn phương án thứ hai. Sau khi chuyển sang ngành Quản trị Khách sạn – Nhà hàng tại FPT Polytechnic, nam sinh tiếp cận chương trình đào tạo thiên về thực hành, bám sát các dự án của doanh nghiệp với thời gian học khoảng 2 năm. Lựa chọn này giúp Vinh không tiếp tục kéo dài một hướng đi không phù hợp, đồng thời có thêm thời gian tích lũy kỹ năng nghề nghiệp và chuẩn bị sớm hơn cho thị trường lao động.
Chọn hướng đi dựa trên sự phù hợp, không chỉ dựa vào điểm chuẩn
Thời điểm các trường đại học công bố điểm chuẩn và xác nhận nhập học là mốc quan trọng đối với mỗi tân sinh viên. Đây cũng là lúc những lựa chọn được đưa ra từ trước kỳ thi bắt đầu trở thành quyết định cụ thể. Với những trường hợp trúng tuyển vào ngành không phải ưu tiên hàng đầu, việc bình tĩnh đánh giá lại mong muốn và mục tiêu nghề nghiệp có thể giúp người học tránh đưa ra quyết định chỉ vì tâm lý "đã đỗ thì phải học".
Thay vì chỉ nhìn vào tên trường hay điểm chuẩn, thí sinh có thể bắt đầu bằng những câu hỏi đơn giản: Mình có thực sự hứng thú với lĩnh vực này không? Công việc sau khi tốt nghiệp sẽ là gì? Chương trình đào tạo có giúp mình hình thành những kỹ năng mà thị trường lao động đang cần? Và nếu sau một thời gian nhận ra không phù hợp, mình có những phương án nào để điều chỉnh?
Bên cạnh con đường đại học truyền thống, các mô hình giáo dục nghề nghiệp chú trọng thực hành như FPT Polytechnic đang mở ra một lựa chọn thực tế cho những bạn trẻ muốn tập trung tích lũy tay nghề và sớm tham gia vào lực lượng lao động.
Cựu sinh viên FPT Polytechnic Lê Quang Vũ - hiện là Giám đốc Công nghệ tại GX Digital, kiêm Quản lý IT tại Vinschool khẳng định chưa từng một lần bị doanh nghiệp từ chối vì tấm bằng cao đẳng
Thay vì cố gượng ép bản thân vào một ngành học "xếp tạm", việc chủ động chọn một chương trình đào tạo bám sát thực tiễn sẽ giúp người học tránh được khoảng thời gian mất định hướng. Điều quan trọng nhất không phải là cái tên tấm bằng, mà là sự tương thích giữa năng lực cá nhân, môi trường học tập và nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Bình luận (0)