Bế mạc Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026: Xây dựng nền báo chí Việt Nam chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại

Sau hai ngày làm việc sôi nổi (19–20/6) trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc 2026, Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2025 đã chính thức bế mạc tại tại Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn TP Hải Phòng. Đây là sự kiện lớn trong ngành báo chí, quy tụ gần 70 diễn giả là lãnh đạo, chuyên gia, nhà báo uy tín, cùng hàng trăm đại biểu đến từ các cơ quan báo chí trên cả nước.

Phát biểu tổng kết bế mạc Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026, nhà báo Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhận định với 11 phiên thảo luận - bao gồm phiên khai mạc, bế mạc và đặc biệt là 9 phiên thảo luận chuyên sâu - Diễn đàn đã thực sự trở thành điểm hẹn nghề nghiệp ý nghĩa, thu hút sự quan tâm sâu sắc của giới làm báo cũng như công chúng. Các phiên thảo luận sôi nổi, sự tham gia nhiệt thành của các diễn giả, sự quan tâm theo dõi của đông đảo khách mời đã làm nên thành công của mùa Diễn đàn báo chí toàn quốc lần thứ 3- 2026.

Tái định nghĩa sứ mệnh bằng giá trị cốt lõi: sự tin cậy, tính kiểm chứng và những góc nhìn sâu sắc

Khi mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một cơn bão thông tin khổng lồ, báo chí chính thống không thể chọn cách chạy đua về tốc độ đưa tin mà phải tái định nghĩa sứ mệnh bằng giá trị cốt lõi: sự tin cậy, tính kiểm chứng và những góc nhìn sâu sắc. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, giữ vững chất lượng nội dung và bản lĩnh người làm báo chính là con đường duy nhất để khẳng định vai trò dẫn dắt và phát triển bền vững. Đó cũng là sợi chỉ đỏ xuyên suốt 11 phiên nghị sự của Diễn đàn năm nay, nơi giới làm báo cùng thẳng thắn đối thoại, tìm lời giải cho bài toán tự chủ, tinh gọn bộ máy theo tinh thần các Nghị quyết của Đảng, nhằm kiến tạo một nền báo chí thực sự chuyên nghiệp, hiện đại và nhân văn.

Theo nhà báo Lê Quốc Minh, các phiên thảo luận đã được tổ chức bài bản, khoa học, là những góc nhìn thẳng thắn và quyết liệt trước những vấn đề mà báo chí Việt Nam đang phải đối mặt và buộc phải nỗ lực tìm ra giải pháp.

Với góc nhìn "nguy hiểm nhất không phải tin giả, mà là sự xói mòn niềm tin", phiên thảo luận "Phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng" đã khẳng định, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là cuộc chiến rất cam go bởi báo chí hiện đang đối mặt với ba thách thức lớn. Thứ nhất là môi trường truyền thông thay đổi nhanh chóng dưới tác động của mạng xã hội, các KOL và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, khiến tốc độ lan truyền thông tin ngày càng nhanh hơn và ranh giới thật - giả trở nên khó nhận diện hơn. Thứ hai là các thông tin sai trái, xuyên tạc ngày càng tinh vi hơn khi tận dụng hiệu quả các nền tảng công nghệ mới để gia tăng sức lan tỏa. Thứ ba là yêu cầu xây dựng và duy trì niềm tin của công chúng trong bối cảnh thông tin đa chiều. Báo chí vì thế, cần thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ. Một mặt phải đấu tranh phản bác trực diện các quan điểm sai trái, thù địch; mặt khác phải chủ động xây dựng niềm tin thông qua việc lan tỏa sự thật, các giá trị nhân văn và những thông tin tích cực của đời sống xã hội. Bên cạnh nỗ lực tự thân của các tòa soạn, phiên thảo luận cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc các cơ quan quản lý cần tăng cường chia sẻ, thấu hiểu và đồng hành, tạo điểm tựa vững chắc cho lực lượng tuyến đầu trên mặt trận tư tưởng.

Phiên thứ 2 với chủ đề "Báo chí - Doanh nghiệp đồng hành kiến tạo tương lai" diễn ra vào sáng 20/6/2026 khẳng định mối quan hệ hai bên đã chuyển từ hợp tác truyền thông đơn thuần sang đối tác chiến lược cùng kiến tạo giá trị xã hội, dựa trên chất xúc tác cốt lõi là niềm tin – thứ được coi là "hạ tầng mềm" cho sự phát triển bền vững. Trong thời đại số "thừa thông tin, thiếu niềm tin", các diễn giả thống nhất vai trò của 3 chủ thể: Nhà nước thiết lập pháp lý; Doanh nghiệp chủ động minh bạch, bớt tâm lý e ngại báo chí; Báo chí giữ vai trò giám sát, phản biện và khẳng định lợi thế bằng tính chính danh, sự thật và năng lực kiểm chứng. Để bảo vệ công chúng trước tin giả và lừa đảo trực tuyến, phiên họp đề xuất hai hướng hợp tác trọng tâm: xây dựng cơ chế xác minh phản hồi thông tin nhanh chóng và phối hợp chặt chẽ phòng chống thông tin sai lệch trên không gian mạng, cùng kể những câu chuyện chân thực, có trách nhiệm để củng cố niềm tin xã hội.

Tại phiên thảo luận với chủ đề "Đổi mới, sáng tạo để tiếp cận bạn đọc mới, phát triển kinh tế báo chí" do Báo Nhân Dân phụ trách, các diễn giả đã cùng mổ xẻ hai bài toán sống còn của báo chí hiện đại: làm sao để mở rộng tệp công chúng và làm thế nào để tự chủ, tối ưu hóa nguồn thu tòa soạn. Để tiếp cận hiệu quả thế hệ bạn đọc mới, các tòa soạn cần đột phá về cả tư duy làm báo lẫn phương thức phân phối nội dung đa nền tảng, đa phương tiện. Song song với đó, việc đa dạng hóa các mô hình kinh doanh — từ doanh thu quảng cáo số, tổ chức sự kiện, đến các dịch vụ giá trị gia tăng và mô hình thu phí đọc báo (paywall) — được thảo luận sâu sắc như những giải pháp cốt lõi để giải quyết bài toán kinh tế báo chí bền vững. Một cơ quan báo chí đổi mới sáng tạo đúng hướng sẽ vừa giữ chân được công chúng bằng nội dung nhân văn, cá nhân hóa, vừa tạo ra các giá trị thương mại bền vững để tái đầu tư vào dòng báo chí chất lượng cao trong kỷ nguyên số.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thách thức chưa từng có đối với ngành báo chí trên toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Khi các mô hình ngôn ngữ lớn được huấn luyện từ hàng triệu bài báo mà không có sự cho phép của các cơ quan báo chí, cuộc chiến bảo vệ bản quyền đang bước sang một giai đoạn hoàn toàn mới. Phiên số 4 với chủ đề "Bản quyền báo chí trong kỷ nguyên AI: Bảo vệ giá trị của nghề báo" đã đi đến thống nhất: Trong bối cảnh bùng nổ thông tin nhân tạo, việc quyết liệt bảo vệ bản quyền, giữ vững tính xác thực và năng lực kiểm chứng chính là vũ khí chiến lược để báo chí chính thống bảo toàn giá trị độc quyền và khẳng định lòng tin tuyệt đối nơi độc giả.

Phiên thảo luận "Quảng bá hình ảnh Việt Nam trên hệ sinh thái báo chí số" khẳng định yêu cầu cấp bách phải chuyển từ truyền thông bị động sang chủ động đặt nghị trình, xây dựng thương hiệu quốc gia đồng bộ dựa trên sức mạnh mềm và những câu chuyện truyền cảm hứng. Trong bối cảnh mới, Big Data và AI trở thành động lực cốt lõi để cá thể hóa nội dung cho công chúng toàn cầu, đồng thời báo chí chính thống phải giữ vai trò trung tâm của hạ tầng niềm tin nhằm bảo vệ chủ quyền thông tin trước vấn nạn tin giả. Quảng bá hình ảnh đất nước cần dựa trên báo chí dữ liệu, làm chủ công nghệ và xây dựng hệ sinh thái đa chủ thể — kết hợp sức mạnh của báo chí, ngoại giao, doanh nghiệp và người dân — để chủ động định hình một Việt Nam uy tín, trách nhiệm trên không gian số.

Với vấn đề đang được giới báo chí hết sức quan tâm- tinh gọn, sắp xếp hoạt động của các cơ quan báo chí, tại phiên thảo luận "Sắp xếp hoạt động của các cơ quan báo chí - Góc nhìn người trong cuộc" chiều 20/6, các diễn giả đã làm rõ lộ trình tinh gọn hệ thống theo tinh thần Chỉ thị 05, gắn liền với làn sóng cách mạng sắp xếp bộ máy các cấp và thực tiễn thành lập mô hình cơ quan báo chí – phát thanh truyền hình hợp nhất. Các đại biểu nhận định việc chủ động giảm đầu mối không làm thu hẹp không gian phát triển, mà là bước đi tất yếu để khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, tối ưu hóa nguồn lực nhằm thích ứng với xu thế đa nền tảng. Việc sắp xếp lại hoạt động một cách khoa học, minh bạch chính là cơ sở cốt lõi để xây dựng một nền báo chí cách mạng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số.

Phiên thảo luận AI - Ứng dụng thế nào kiểm soát ra sao tại các tòa soạn Việt Nam, đã thật sự tạo ra một "cuộc cách mạng tri thức" bên trong các cơ quan báo chí. Tại phiên thảo luận, các diễn giả chia sẻ việc các tòa soạn coi đầu tư AI và tự động hóa là một trong những ưu tiên hàng đầu nhắm giải quyết các bài toán về năng suất lao động, chất lượng, sự sáng tạo cho sản phẩm báo chí và chi phí vận hành. Mặc dù, Trí tuệ nhân tạo mang lại nhiều điều tích cực, hỗ trợ cho hoạt động của báo chí nhưng cũng đưa đến nhiều thách thức như: rủi ro về tính chính xác với nguồn thông tin tìm kiếm, sự sáng tạo và bản quyền của các sản phẩm của các cơ quan báo chí, ... Báo chí sáng tạo và sử dụng AI có trách nhiệm mới tạo nên sự thành công cho các tác phẩm báo chí và dành được sự quan tâm của độc giá. Xét cho cùng thì sự chính trực và đạo đức báo chí mới tạo nên sự tin cậy của công chúng và đây chính là tài sản lớn nhất của báo chí chính thống

Phiên thảo luận "Hướng đi nào cho truyền thông chính sách để hỗ trợ địa phương phát triển?" đã tập trung đánh giá toàn diện bức tranh hoạt động của báo chí địa phương sau một năm thực hiện chủ trương hợp nhất tỉnh, thành phố. Tại đây, các diễn giả đã thẳng thắn mổ xẻ những thuận lợi cùng thách thức gay gắt của công tác truyền thông chính sách trong bối cảnh chuyển đổi số bùng nổ. Các đại biểu thống nhất khẳng định truyền thông chính sách không còn là việc đưa tin một chiều mang tính hành chính, mà phải trở thành bộ phận hữu cơ của quản trị và là cầu nối chiến lược tạo dựng niềm tin, sự đồng thuận giữa chính quyền, người dân với doanh nghiệp. Nhiều giải pháp đột phá đã được đề xuất nhằm đổi mới tư duy, ứng dụng công nghệ số và chuyển mạnh sang mô hình đối thoại, tương tác đa chiều nhằm tối ưu hóa dòng thông tin chủ lưu phục vụ quốc kế dân sinh. Việc đổi mới mạnh mẽ này sẽ giúp báo chí địa phương phát huy tối đa lợi thế sát cơ sở, đưa truyền thông chính sách thực sự trở thành động lực và bệ phóng vững chắc đồng hành cùng các địa phương bứt phá mạnh mẽ.

Phiên thảo luận với chủ đề "Tự chủ chiến lược của cơ quan báo chí trong kỷ nguyên số" do Đài Truyền hình Việt Nam phụ trách cũng trở thành tâm điểm thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng và những người làm nghề tại Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026. Tại đây, các đại biểu khẳng định tự chủ toàn diện từ công nghệ, dữ liệu đến hạ tầng phân phối là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ chủ quyền số và lan tỏa thông tin chính thống. Nhằm giảm phụ thuộc vào các nền tảng xuyên biên giới, báo chí cần chủ động xây dựng nền tảng số riêng và làm chủ dữ liệu người dùng để phát triển các mô hình kinh tế mới dựa trên hệ sinh thái đa dịch vụ (thuê bao, thương mại điện tử, tiện ích gia tăng). Đồng thời, nhiều kiến nghị quan trọng đã được đưa ra, tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế cho sản phẩm báo chí số, thúc đẩy hợp tác công - tư, đầu tư hạ tầng dữ liệu và đào tạo nhân lực làm chủ AI.

Công bố 10 quy tắc sử dụng AI trong báo chí

Đặc biệt, trong khuôn khổ Diễn đàn, Hội Nhà báo Việt Nam đã công bố 10 quy tắc sử dụng AI trong báo chí. Bộ khung này chính là lời giải kịp thời cho các bài toán gai góc hiện nay, từ việc kiểm soát chất lượng thông tin, ngăn chặn tin giả, cho đến bảo vệ bản quyền nội dung trước làn sóng khai thác dữ liệu trái phép để huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo. Các quy tắc gồm:

- AI chỉ là công cụ kỹ thuật hỗ trợ, không thay thế nhà báo

- Không xem AI là nguồn tin 

- Không đăng tải nguyên bản nội dung AI tạo ra 

- Tuyệt đối không tạo hoặc phát tán thông tin giả 

- Không sử dụng AI để tạo Deepfake hoặc giả mạo 

- Bảo vệ nguồn tin và dữ liệu cá nhân 

- Tôn trọng bản quyền 

- Minh bạch khi sử dụng AI Nội dung nhạy cảm phải kiểm chứng nhiều lớp 

- Tuân thủ pháp luật và định hướng

Theo đó, nhà báo phải giữ quyền kiểm soát, thẩm định thông tin và đạo đức nghề nghiệp, phán đoán nghề nghiệp và chịu trách nhiệm cuối cùng đối với mọi sản phẩm báo chí. Mọi thông tin, số liệu, trích dẫn, nhận định do AI cung cấp đều phải được kiểm chứng từ nguồn tin xác thực trước khi sử dụng. Nội dung phải được biên tập, hiệu đính, bổ sung ngữ cảnh và phải được người có thẩm quyền phê duyệt trước khi xuất bản.

Cấm sử dụng AI để tạo tin giả, số liệu giả, phát ngôn giả, nhân vật giả hoặc làm sai lệch sự thật. Nghiêm cấm nhân bản giọng nói, khuôn mặt, hình ảnh của người khác khi chưa được phép hoặc nhằm mục đích đánh lừa công chúng. Không đưa lên AI công cộng tài liệu mật, bản thảo chưa công bố, dữ liệu nguồn tin, dữ liệu cá nhân nhạy cảm hoặc thông tin nội bộ. Không dùng AI để sao chép, viết lại hoặc khai thác trái phép tác phẩm của người khác nhằm né tránh nghĩa vụ bản quyền. Những nội dung có sử dụng AI ở mức đáng kể phải được ghi nhãn hoặc phải có thông báo phù hợp để công chúng nhận biết. Đối với các vấn đề chính trị, an ninh, thiên tai, dịch bệnh, trẻ em, vụ án… AI chỉ được hỗ trợ kỹ thuật, không được tự suy luận hoặc kết luận.

Việc sử dụng AI phải tuân thủ nghiêm ngặt Luật Báo chí, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Sở hữu trí tuệ và Quy định đạo đức nghề nghiệp. Mọi hoạt động ứng dụng công nghệ tự động hóa phải bám sát định hướng chính trị, chuẩn mực văn hóa và thống nhất tuyệt đối với chiến lược phát triển "Đa truyền thông" chính thức của cơ quan báo chí.

Khép lại Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026, điều đọng lại không chỉ là những tham luận, những con số hay các mô hình được chia sẻ, mà còn là tinh thần đối thoại cởi mở và khát vọng đổi mới của những người làm báo. Trong bối cảnh thói quen tiếp nhận thông tin thay đổi nhanh chóng, các diễn giả cho rằng báo chí không thể chỉ chờ độc giả tìm đến mình mà cần chủ động hiện diện trên các nền tảng số, đổi mới hình thức thể hiện, ứng dụng công nghệ và kể những câu chuyện hấp dẫn bằng ngôn ngữ của thời đại. Tuy nhiên, đổi mới không đồng nghĩa với chạy theo xu hướng mà phải giữ vững giá trị cốt lõi của báo chí chính thống: chính xác, nhân văn và có trách nhiệm. Trong bối cảnh báo chí đứng trước nhiều cơ hội và thách thức đan xen, Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 một lần nữa khẳng định vai trò là không gian kết nối trí tuệ, nơi hội tụ những sáng kiến và giải pháp nhằm xây dựng nền báo chí Việt Nam chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại.