Tại Đại hội Tim mạch Toàn quốc lần thứ 20 vừa diễn ra, GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng - Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam cho biết Hội vừa xây dựng "Đồng thuận của Hội Tim mạch học Việt Nam năm 2026 về béo phì và bệnh tim mạch".
Béo phì là một bệnh mạn tính, đa hệ thống và có xu hướng tái phát. Trong tim mạch y học hiện đại, đánh giá và điều trị béo phì không nên giới hạn ở BMI hay mục tiêu giảm cân đơn thuần mà cần hướng đến giảm dư thừa mô mỡ, cải thiện chức năng cơ quan, kiểm soát các bệnh đồng mắc và giảm nguy cơ biến cố tim mạch.
Đồng thuận tiếp cận thừa cân, béo phì theo mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe, thay vì chỉ dựa vào một con số trên cân. Thừa cân, béo phì cần được nhìn nhận là một điểm đích điều trị quan trọng trong dự phòng tim mạch, thay vì chỉ là yếu tố nguy cơ đi kèm.
Thừa cân, béo phì không chỉ thúc đẩy các yếu tố nguy cơ tim mạch như đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu, bệnh thận mạn, gan nhiễm mỡ chuyển hóa và ngưng thở khi ngủ mà cón trực tiếp góp phần gây ra bệnh tim mạch (suy tim, rung nhĩ, huyết khối tĩnh mạch, bệnh tim mạch do xơ vữa, và bệnh van tim).
Mô mỡ dư thừa không chỉ là nơi dự trữ năng lượng mà còn hoạt động như một cơ quan nội tiết - miễn dịch, có thể thúc đẩy viêm, rối loạn chuyển hóa, tăng huyết áp và ảnh hưởng đến cấu trúc, chức năng tim.
Đáng chú ý, béo phì là yếu tố nguy cơ quan trọng của suy tim. Béo phì làm tăng tốc độ chuyển hóa và do đó làm tăng nhu cầu lên hệ tim mạch, đồng thời làm tăng nguy cơ bệnh động mạch vành do xơ vữa, từ đó có thể dẫn đến suy tim có nguyên nhân thiếu máu cục bộ.
Ở bệnh nhân suy tim, béo phì liên quan với chất lượng cuộc sống kém hơn, nhiều dấu hiệu và triệu chứng suy tim hơn, khả năng gắng sức thấp hơn và nhập viện vì suy tim thường xuyên hơn.
“BMI hữu ích để sàng lọc nhưng cần kết hợp chỉ số vòng eo, phân bố mỡ, thành phần cơ thể, bệnh đồng mắc và tổn thương cơ quan giúp chẩn đoán đầy đủ hơn về tình trạng sức khỏe liên quan thừa cân, béo phì. Cách tiếp cận này giúp tránh bỏ sót người có mỡ nội tạng cao dù BMI chưa quá cao, đồng thời hỗ trợ cá thể hóa mục tiêu điều trị”, GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng khuyến nghị.
Cũng theo GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng, mục tiêu điều trị béo phì đang chuyển từ “giảm bao nhiêu kg” sang cải thiện sức khỏe và kết cục lâm sàng. Bác sĩ cần đánh giá người bệnh có giảm nguy cơ tim mạch, cải thiện khả năng vận động, triệu chứng, chất lượng sống và các bệnh đồng mắc hay không.
Điều trị cần được thực hiện lâu dài, cá thể hóa và phối hợp nhiều phương pháp. Thay đổi lối sống, gồm điều chỉnh chế độ ăn, tăng hoạt động thể lực và duy trì hành vi lành mạnh, vẫn là nền tảng.
Theo báo cáo của liên đoàn béo phì thế giới năm 2025, tỷ lệ người trưởng thành bị thừa cân và béo phì đã tăng từ khoảng 36% vào năm 2010 lên 40% vào năm 2015 và gần 48% vào năm 2022.
Hiện nay tỉ lệ thừa cân và béo phì ở Việt Nam vẫn ở mức thấp so với nhiều quốc gia và thấp hơn trung bình chung toàn thế giới. Theo các báo cáo, tỷ lệ béo phì ở người trưởng thành Việt Nam (BMI ≥ 25 kg/m2) (từ 18-69 tuổi) năm 2021 là 19,5%.8
Tuy nhiên, Việt Nam thuộc nhóm các quốc gia có tốc độ gia tăng thừa cân và béo phì nhanh nhất thế giới, với mức tăng trung bình khoảng 3,8%/năm trong giai đoạn 2000-2016 và được dự báo tiếp tục tăng khoảng 4,0%/năm trong giai đoạn 2020-2035. Đến năm 2030, ước tính có 18,92 triệu người trưởng thành ở Việt Nam bị thừa cân, béo phì.
Đáng chú ý, tỉ lệ thừa cân béo phì ở trẻ em và thanh thiếu niên cũng đang tăng rất nhanh. Trong giai đoạn 2010-2025, tốc độ gia tăng tỷ lệ thừa cân và béo phì ở trẻ em từ 5-19 tuổi đạt trung bình 7,9% mỗi năm, thuộc nhóm cao nhất thế giới. Trong năm 2025, tỷ lệ thừa cân và béo phì ở nhóm tuổi này lần lượt đạt 20,68% và 11,36%, tương ứng khoảng 4,8 triệu trẻ em và thanh thiếu niên từ 5-19 tuổi sống chung với tình trạng thừa cân hoặc béo phì.
Bình luận (0)