Tại họp báo kinh tế-xã hội TP Hồ Chí Minh mới đây, Thuế TP Hồ Chí Minh thông tin về việc xử lý các trường hợp cá nhân phản ánh bị mạo danh thông tin để đăng ký, thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Cơ quan chức năng đã tiếp nhận phản ánh của khoảng 4.000 cá nhân bị mạo danh để thành lập doanh nghiệp. Nhiều người chỉ phát hiện sự việc khi nhận thông báo nợ thuế từ vài triệu đến vài chục triệu đồng, kèm theo quyết định tạm hoãn xuất cảnh.
Bẫy rủi ro khi thông tin cá nhân bị đánh cắp
Nhìn nhận dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TNHH TGS, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội khẳng định, việc bị mạo danh thành lập doanh nghiệp tiềm ẩn hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng về trách nhiệm pháp lý, tài chính và uy tín.
“Khi doanh nghiệp phát sinh vi phạm như trốn thuế hay lừa đảo, người bị giả mạo sẽ phải làm việc với cơ quan chức năng để giải trình. Tuy nhiên, việc đứng tên trên hồ sơ không đồng nghĩa với việc đương nhiên phải chịu trách nhiệm hình sự hay mặc nhiên chịu nghĩa vụ tài chính. Trách nhiệm của mỗi cá nhân phải được xác định dựa trên hành vi thực tế, lỗi và chứng cứ liên quan”, Luật sư Tuấn phân tích.
Lý giải về nguyên nhân, Luật sư Nguyễn Văn Tuấn chỉ ra ba nhóm "lỗ hổng" chính đang tồn tại. Trước hết, ý thức bảo mật dữ liệu của một bộ phận người dân còn hạn chế, dễ dàng chia sẻ bản chụp giấy tờ tùy thân, số điện thoại hay tài khoản cho bên thứ ba khi giao dịch, vay vốn, xin việc.
Bên cạnh đó, khâu kiểm tra, xác thực danh tính và ý chí thực sự của người đứng tên trong hồ sơ đăng ký kinh doanh trực tuyến chưa hoàn toàn khép kín, khiến việc phát hiện tài liệu giả mạo hay chữ ký bị chiếm đoạt trên môi trường mạng vẫn là thách thức lớn.
Cuối cùng, tốc độ phát hiện, rà soát và xử lý của lực lượng chức năng đôi khi chưa theo kịp tốc độ khai thác, phát tán dữ liệu cá nhân trái phép của các đối tượng gian lận.
Ứng dụng công nghệ, siết chặt hậu kiểm để bảo vệ thông tin
Thực tế hiện nay, khi phát hiện bị mạo danh, gian nan lớn nhất của người dân là quy trình gỡ bỏ tên khỏi hồ sơ doanh nghiệp diễn ra rất chậm chạp. Thủ tục xác minh qua lại giữa cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan công an thường kéo dài, đẩy gánh nặng chứng minh sự vô can về phía nạn nhân.
Chuyên gia pháp lý khẳng định, cơ quan nhà nước cần sớm ban hành cơ chế phối hợp liên ngành phản ứng nhanh để gỡ tên kịp thời cho người bị mạo danh, tránh để sự việc kéo dài gây ảnh hưởng nặng nề đến đời sống và công việc của họ.
Để giải quyết triệt để bài toán này, các cơ quan quản lý nhà nước cần chuyển đổi mạnh mẽ tư duy từ "kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ" sang "xác minh tính xác thực của chủ thể giao dịch". Các cơ quan chức năng cần khai thác hiệu quả Cơ sở dữ liệu quốc gia để đối chiếu thông tin định danh, đồng thời áp dụng bước xác minh trực tiếp hoặc xác thực điện tử tăng cường đối với các hồ sơ có mức độ rủi ro cao.
"Cần tăng cường đối chiếu dữ liệu định danh điện tử, áp dụng cơ chế gửi thông báo xác nhận chủ động đến kênh liên hệ chính thức của cá nhân khi có hồ sơ đăng ký mới. Đồng thời, ứng dụng công nghệ cảnh báo rủi ro tự động đối với các trường hợp một cá nhân đứng tên bất thường tại nhiều doanh nghiệp trong thời gian ngắn", Luật sư Tuấn khuyến nghị.
Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Đoàn luật sư Thành phố Hà Nội.
Đồng thời, việc áp dụng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026) và Điều 68 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP sẽ là hành lang pháp lý quan trọng để xử lý nghiêm các hồ sơ kê khai giả mạo.
Mặt khác, thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cũng có thể ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế, người lao động, chủ nợ và đối tác ngay tình. Vì vậy, giải pháp không phải là đơn giản hóa bằng mọi giá, mà là quy định rõ đầu mối tiếp nhận, trách nhiệm xác minh và trình tự xử lý. Thủ tục phải đủ chặt chẽ để tránh xử lý sai, nhưng cũng phải đủ nhanh để người bị mạo danh không tiếp tục chịu thiệt hại vì sự chậm trễ.
Người dân có thể làm gì?
Song song đó, vị chuyên gia khuyến nghị người dân cần bình tĩnh, chủ động thực hiện các bước pháp lý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Thứ nhất, kiểm tra và thu thập chứng cứ. Người dân cần tra cứu thông tin doanh nghiệp trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, xác định tên doanh nghiệp, mã số doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở và tư cách của mình trong hồ sơ đăng ký. Đồng thời, cần lưu giữ giấy tờ tùy thân, tin nhắn, thư điện tử, tài liệu về chữ ký hoặc chữ ký số và các chứng cứ chứng minh mình không thực hiện việc đăng ký kinh doanh.
Thứ hai, gửi văn bản đến cơ quan đăng ký kinh doanh có thẩm quyền. Theo Điều 68 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP, khi có căn cứ xác định nội dung kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp là giả mạo, tổ chức, cá nhân liên quan có thể gửi văn bản đề nghị cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh xem xét xử lý theo quy định. Đối với hộ kinh doanh, người dân cần liên hệ cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi hộ kinh doanh đăng ký để đề nghị kiểm tra, xác minh và xử lý thông tin sai lệch. Trong đơn, cần trình bày rõ sự việc, nội dung bị giả mạo, yêu cầu xác minh và cung cấp các tài liệu liên quan.
Thứ ba, trình báo cơ quan công an nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Người dân có thể gửi đơn tố giác đến cơ quan công an có thẩm quyền, kèm theo chứng cứ về việc giả mạo giấy tờ, chữ ký hoặc sử dụng trái phép thông tin cá nhân. Cơ quan chức năng sẽ xem xét, xác minh và xử lý tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
Thứ tư, chủ động làm việc với cơ quan thuế và các tổ chức liên quan nếu phát sinh thông báo nợ thuế, nghĩa vụ tài chính hoặc giao dịch bất thường mang tên mình. Người dân cần yêu cầu ghi nhận việc bị mạo danh để tránh nhầm lẫn khi xác định trách nhiệm.
Đặc biệt, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 là một căn cứ pháp lý quan trọng để bảo vệ dữ liệu cá nhân. Người dân cần xử lý sự việc sớm, lưu giữ đầy đủ chứng cứ và theo dõi kết quả giải quyết bằng văn bản, thay vì chỉ phản ánh bằng lời nói.
Mới đây, Cục Thuế ban hành văn bản số 7894/CT-NVT hướng dẫn cơ quan thuế phối hợp giải quyết các trường hợp cá nhân phản ánh bị mạo danh thông tin để thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Theo hướng dẫn, việc tiếp nhận, xác định và giải quyết nội dung phản ánh về cá nhân bị giả mạo thông tin để đăng ký, thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh thuộc thẩm quyền của cơ quan đăng ký kinh doanh. Vì vậy, cơ quan thuế hướng dẫn người dân liên hệ cơ quan này để được tiếp nhận, xem xét và giải quyết theo quy định.
Thuế TP Hồ Chí Minh cho biết đã công khai thông tin đường dây nóng trên trang thông tin điện tử và các kênh truyền thông của đơn vị, tạo điều kiện để người dân, người nộp thuế kịp thời phản ánh khi bị giả mạo thông tin đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Trong thời gian tới, Thuế TP Hồ Chí Minh sẽ phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh và Sở Tài chính định kỳ chuyển thông tin phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền, phối hợp xem xét, giải quyết nhằm kịp thời xử lý kiến nghị của cá nhân.
Đối với giải pháp tháo gỡ khó khăn cho người bị mạo danh, Cục Thuế đang nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Việc xử lý các trường hợp này liên quan đến nhiều cơ quan, trong khi người bị mạo danh có thể phải đối mặt với nghĩa vụ thuế phát sinh từ doanh nghiệp không do mình thành lập. Do đó, việc phối hợp xác minh, giải quyết phản ánh và xem xét các biện pháp tháo gỡ là vấn đề được đặt ra nhằm hạn chế ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người dân.
Bình luận (0)