Có dân tộc kể câu chuyện bằng lời nói, có dân tộc kể bằng đá hay công trình kiến trúc. Người Việt chọn kể bằng thời trang. Và ngày 17 và 18/6 tới, tại trụ sở UNESCO (Paris), bộ sưu tập áo dài "Đạo học" của nhà thiết kế Minh Hạnh sẽ được trình diễn trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 11 Đại hội đồng các quốc gia thành viên Công ước UNESCO về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể. Đây là lần đầu tiên một bộ sưu tập áo dài mang đậm chủ đề học thuật và triết lý nhân văn cổ điển của Việt Nam xuất hiện tại không gian này – nơi 185 quốc gia cùng định hướng tương lai cho những di sản nhân loại cần được gìn giữ.
Từ làng nghề truyền thống đến sân khấu Paris
(Ảnh: BTC cung cấp)
Trước khi trở thành bộ sưu tập, "Đạo học" bắt nguồn từ những chuyến đi thực tế của nhà thiết kế Minh Hạnh đến các làng nghề. Tại Kim Sơn (Ninh Bình), nghề đan cói đã tồn tại hàng trăm năm. Từ vùng đất phèn chua ven biển, bàn tay người thợ biến những cây cói thành sợi chỉ mềm mại – một vật liệu không thể thay thế bằng máy móc, chỉ có thể tạo ra bởi sự kiên nhẫn.
Tại Bảo Lộc (Lâm Đồng), những khung dệt tơ tằm vẫn hoạt động trên cao nguyên. Tơ lụa Bảo Lộc sở hữu độ óng ánh đặc trưng, khiêm tốn nhưng sang trọng.
Tại làng Phú Gia, xã Cát Tường, tỉnh Bình Định(trước hợp nhất) nay là tỉnh Gia Lai, nghề làm nón ngựa Phú Gia đã có tuổi đời hơn 300 năm. Theo lời kể của các bậc cao niên trong làng, những chiếc nón lá tinh xảo được tạo nên bởi đôi bàn tay tài hoa của người thợ từng gắn bó với nghĩa quân Tây Sơn, theo chân đoàn quân thần tốc tiến ra Bắc. Chất liệu lá non, khung nón tre dai bền và kỹ thuật khâu tinh tế tạo nên những chiếc nón vừa nhẹ nhàng, vừa vững chãi – biểu tượng của sự kiên cường và thanh lịch Việt Nam.
Tại Tây Nguyên, những tấm thổ cẩm mang hoa văn của các dân tộc Ê Đê, Ba Na, Jrai được dệt từ ký ức thế hệ, từ màu sắc học được qua truyền khẩu chứ không phải chữ viết. Mỗi họa tiết là một câu chuyện, mỗi màu sắc là một phần ký ức dân tộc.
Nhà thiết kế Minh Hạnh đã đưa tất cả những chất liệu và câu chuyện ấy vào từng tà áo dài, không như trang trí mà như lời dẫn chuyện.
(Ảnh: BTC cung cấp)
Năm giá trị cốt lõi của triết lý Việt
Tên gọi "Đạo học" không ngẫu nhiên. Bộ sưu tập được xây dựng xoay quanh năm giá trị cốt lõi đã đồng hành cùng người Việt qua nhiều thế kỷ: Nhân – Lễ – Nghĩa – Trí – Tín.
Đây chính là nền tảng đạo đức mà cha ông dùng để giáo dục nhân tài ngay từ thời kỳ đầu lập quốc, đặc biệt tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám – ngôi trường đại học quốc gia đầu tiên được thành lập năm 1076 dưới triều Lý.
Năm 2026 đánh dấu tròn 950 năm Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Sự kiện tại Paris được chọn để kỷ niệm mốc son này bằng những tà áo dài thay vì lễ hội hay diễn văn long trọng.
Lắng nghe từ chất liệu
Điều làm nên sự khác biệt của Minh Hạnh không chỉ là kỹ thuật hay thẩm mỹ, mà là cách bà tiếp cận các làng nghề. Bà không chỉ tìm chất liệu, mà thực sự lắng nghe những người thợ – những người đã sống cùng vải vóc, lá nón cả đời.
Với bà, áo dài không chỉ là trang phục, mà là một ngôn ngữ đặc biệt mà người Việt dùng để kể chuyện về đất đai, văn hóa và con người.
NTK Minh Hạnh. (Ảnh: BTC cung cấp)
Để vải lụa và những làng nghề kể câu chuyện của mình
Việc đưa ngôn ngữ ấy đến trụ sở UNESCO chính là cách khẳng định điềm tĩnh nhưng rõ ràng: những gì đang sống trong tay người thợ Kim Sơn, người dệt Bảo Lộc, thợ nón Phú Gia và phụ nữ Tây Nguyên cũng chính là di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ và lan tỏa.
Kỳ họp thứ 11 Đại hội đồng Công ước UNESCO về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể là nơi các quốc gia cùng nhìn nhận những gì của mình xứng đáng được truyền lại cho mai sau. Việt Nam không trả lời bằng báo cáo hay số liệu, mà bằng một tà áo dài được dệt từ tơ lụa Bảo Lộc, kết hợp thổ cẩm Tây Nguyên và tinh hoa từ các làng nghề truyền thống – để vải lụa và những làng nghề tự kể câu chuyện của mình.
Không cần ồn ào, không cần giải thích dài dòng. Chỉ cần xuất hiện, và để chất liệu tự kể phần còn lại.
Bình luận (0)