Các mối đe dọa trên môi trường mạng gia tăng trong bối cảnh AI

Báo cáo Cisco Relentless Defense 2026  phân tích cách các chuyên gia an ninh mạng ứng phó với môi trường đe dọa đang thay đổi dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI). Báo cáo đánh giá các tổ chức dựa trên ba yếu tố: mức độ bao phủ của các biện pháp bảo vệ; tốc độ phát hiện, ứng phó và khắc phục mối đe dọa; cùng những rào cản làm chậm quá trình này.

Điểm số an ninh mạng trung bình toàn cầu đạt 64/100, trong khi Việt Nam đạt 65/100. Tuy nhiên, chỉ 8% tổ chức trên toàn cầu và 9% tại Việt Nam thuộc nhóm Relentless Defenders (tạm dịch: Nhóm Ứng phó Kiên cường) – những tổ chức có năng lực bảo vệ toàn diện, ứng phó nhanh và hạn chế hiệu quả các rào cản trong vận hành.

Báo cáo xác định các rào cản trong vận hành là một trong những yếu tố chính cản trở năng lực an ninh mạng. Thách thức không chỉ nằm ở đội ngũ bảo mật mà còn liên quan đến quy trình phối hợp, phê duyệt và ra quyết định của các bộ phận như công nghệ thông tin (CNTT), mua sắm và lãnh đạo. Sự thiếu phối hợp, phân định trách nhiệm chưa rõ ràng và dữ liệu phân tán cũng khiến việc triển khai, quản trị AI trở nên phức tạp hơn.

Về khả năng phối hợp, chỉ 41% tổ chức trên toàn cầu cho biết các đội ngũ an ninh mạng và CNTT hoạt động thống nhất, chia sẻ dữ liệu và công cụ. Tại Việt Nam, tỷ lệ này đạt 80%.

Về khả năng trao đổi với lãnh đạo, 35% tổ chức tại Việt Nam cho biết các chỉ số an ninh mạng quá thiên về kỹ thuật để thuyết phục cấp quản lý, trong khi 51% gặp khó khăn khi sử dụng các chỉ số kinh doanh để hỗ trợ quá trình ra quyết định. Ngoài ra, 35% chưa có phương pháp nhất quán để đo lường hiệu quả bảo mật.

Khó khăn trong tiếp cận dữ liệu cũng ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý sự cố. Có 45% chuyên gia tại Việt Nam cho biết họ dành nhiều thời gian hơn cho việc thu thập, đối chiếu dữ liệu giữa các hệ thống so với xử lý các mối đe dọa thực tế. Tình trạng dữ liệu nằm ngoài phạm vi tiếp cận còn khiến một số thông tin quan trọng có thể bị bỏ sót.

Về hiệu quả ứng dụng AI, hơn 80% chuyên gia cho biết công nghệ này giúp cải thiện khả năng phát hiện và ứng phó với mối đe dọa ít nhất 25%, trong khi hơn 30% nhận định AI giúp giảm đáng kể gánh nặng vận hành.

Tại Việt Nam, gần một nửa số tổ chức đã triển khai rộng rãi các giải pháp bảo mật ứng dụng AI. Công nghệ này được ứng dụng nhiều nhất trong bảo mật mạng, trong khi hoạt động điều tra và xử lý sự cố có mức độ triển khai thấp nhất. Đây cũng là lĩnh vực AI có thể hỗ trợ giảm khối lượng công việc cho đội ngũ bảo mật. Gần 30% tổ chức cho biết đã triển khai rộng rãi các tác nhân AI trong hoạt động vận hành bảo mật.

Dù vậy, việc ứng dụng AI vẫn đối mặt với nhiều rào cản, bao gồm nguy cơ rò rỉ dữ liệu, yêu cầu tuân thủ pháp luật và những thách thức trong quản trị hệ thống AI. Đáng chú ý, chỉ 50% tổ chức tại Việt Nam hoàn toàn tự tin về khả năng phát hiện và ứng phó khi hệ thống AI bị xâm nhập.

Trên phạm vi toàn cầu, nhóm Relentless Defenders nổi bật nhờ khả năng phối hợp giữa các bộ phận, giảm rào cản vận hành và kiểm soát các tác nhân AI. Theo Cisco, kết quả tích cực của nhóm không đơn thuần đến từ mức chi tiêu lớn hơn, mà còn từ cách tổ chức quy trình và phối hợp nguồn lực, giúp đội ngũ an ninh mạng hành động nhanh chóng, hiệu quả hơn.