Cảnh báo nguy cơ quá liều paracetamol khi điều trị cúm

Trong một tháng trở lại đây, Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ ghi nhận gần 30 trường hợp nhập viện điều trị cúm mùa, tăng 70% so với tháng trước. Trong giai đoạn giao mùa, số ca mắc cúm thường gia tăng. Đáng chú ý, thói quen kết hợp nhiều loại thuốc để giảm triệu chứng có thể khiến người bệnh vô tình sử dụng quá liều paracetamol.

Theo DSCKII Trịnh Đức Thiện, Phó Trưởng khoa Dược, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, paracetamol là hoạt chất có tác dụng hạ sốt, giảm đau, thường có trong nhiều loại thuốc cảm cúm. Người bệnh có thể uống thuốc paracetamol đơn chất cùng thuốc cảm cúm tổng hợp mà không biết cả hai đều chứa hoạt chất này, làm tăng nguy cơ quá liều ngoài ý muốn.

Khi sử dụng đúng liều, paracetamol nhìn chung an toàn với phần lớn người bệnh. Tuy nhiên, quá liều có thể gây tổn thương gan cấp tính, thậm chí dẫn đến suy gan nặng và đe dọa tính mạng.

Tại gan, một phần paracetamol được chuyển hóa thành chất có độc tính N-acetyl-p-benzoquinone imine (NAPQI). Khi lượng thuốc sử dụng vượt quá khả năng khử độc của cơ thể, NAPQI có thể tích tụ và gây tổn thương tế bào gan. Nguy cơ này cần được đặc biệt lưu ý ở người mắc bệnh gan, uống nhiều rượu bia, suy dinh dưỡng hoặc có các yếu tố nguy cơ khác.

Ngộ độc paracetamol có thể chưa biểu hiện rõ ngay sau khi dùng quá liều. Người bệnh ban đầu có thể không có triệu chứng hoặc chỉ buồn nôn, nôn, mệt mỏi, đau bụng. Khi các dấu hiệu tổn thương gan xuất hiện rõ rệt, tình trạng ngộ độc có thể đã tiến triển nghiêm trọng.

Ba sai lầm thường gặp dẫn đến quá liều paracetamol là sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc có cùng hoạt chất; tự ý tăng liều hoặc rút ngắn khoảng cách giữa các lần uống; chỉ chú ý tên thuốc mà không kiểm tra bảng thành phần và hàm lượng.

Để phòng tránh, người dân cần đọc kỹ nhãn thuốc, không tự ý phối hợp nhiều chế phẩm cùng chứa paracetamol và tuân thủ liều dùng, khoảng cách giữa các lần uống theo hướng dẫn hoặc chỉ định của bác sĩ. Với trẻ em, liều thuốc phải phù hợp với cân nặng, độ tuổi và dạng bào chế; không tự ước lượng liều hoặc dùng liều của người lớn.

Người mắc bệnh gan, uống nhiều rượu bia, suy dinh dưỡng, đang sử dụng nhiều loại thuốc hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao nên hỏi ý kiến bác sĩ, dược sĩ trước khi dùng thuốc.

Nếu nghi ngờ đã uống quá liều, dùng trùng nhiều chế phẩm hoặc không xác định được tổng lượng paracetamol đã sử dụng, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay cả khi chưa có triệu chứng. Nên mang theo vỏ thuốc hoặc danh sách các thuốc đã uống để nhân viên y tế xác định hoạt chất, hàm lượng và thời điểm sử dụng. Không tự gây nôn hoặc chờ xuất hiện đau bụng, vàng da mới đi khám.

Bên cạnh nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước và theo dõi diễn biến bệnh, người dân cần sử dụng thuốc đúng hướng dẫn, tránh tự ý dùng thêm nhiều loại thuốc khi sốt chưa giảm. Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người mắc bệnh mạn tính nên được tư vấn y tế sớm khi có triệu chứng cúm. Nếu xuất hiện khó thở, đau ngực, lú lẫn, co giật, mất nước nghiêm trọng hoặc bệnh diễn biến xấu nhanh, cần đến cơ sở y tế ngay.