Cảnh báo Trái đất ấm lên làm thúc đẩy kháng kháng sinh trong đất

Theo nhóm nghiên cứu, hiện tượng kháng kháng sinh (AMR) - khi vi khuẩn, virus và nấm phát triển khả năng chống lại thuốc điều trị - đang gia tăng nhanh chóng trên toàn cầu. Đây là nguyên nhân khiến nhiều bệnh nhiễm trùng từng dễ điều trị nay trở nên khó kiểm soát, làm hàng triệu người mắc bệnh mỗi năm.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, bên cạnh việc lạm dụng kháng sinh, nhiệt độ tăng trong thời gian dài có thể làm tăng gần 24% số lượng gen kháng kháng sinh (ARG) trong đất đồng cỏ. Nguyên nhân chủ yếu là do nhiệt độ cao tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của Actinomycetota - nhóm vi khuẩn Gram dương vốn mang sẵn nhiều gen kháng thuốc. Khi nhóm vi khuẩn này gia tăng, tổng lượng ARG trong đất cũng tăng theo.

Các nhà khoa học cảnh báo rằng môi trường đất và nguồn nước xung quanh con người là "kho chứa" lớn các gen kháng kháng sinh. Những mầm bệnh nguy hiểm có thể tiếp nhận các gen này, từ đó tăng khả năng sống sót trước các loại thuốc điều trị hiện nay.

Đáng chú ý, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng hiện tượng ấm lên không chỉ làm tăng số lượng gen kháng thuốc mà còn thúc đẩy khả năng lan truyền của chúng giữa các vi khuẩn. Đồng thời, các gen liên quan đến khả năng kháng những nhóm kháng sinh quan trọng như glycopeptide và rifamycin cũng gia tăng rõ rệt.

Trong quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học đã tiến hành thí nghiệm ngoài thực địa từ năm 2009 đến 2020, sử dụng thiết bị hồng ngoại để duy trì nhiệt độ đất cao hơn 3°C so với môi trường tự nhiên, đồng thời mô phỏng các điều kiện khí hậu cực đoan như hạn hán và mưa lớn. Phân tích di truyền tiên tiến cho phép xác định chi tiết các loại gen kháng kháng sinh tồn tại trong đất.

Kết quả thử nghiệm trong phòng thí nghiệm cho thấy vi khuẩn từ các khu đất được làm ấm có khả năng kháng tới 22 loại kháng sinh cao hơn rõ rệt so với vi khuẩn ở điều kiện bình thường.

Các chuyên gia nhận định, nếu không được kiểm soát hiệu quả, kháng kháng sinh có thể gây ra tới 10 triệu ca tử vong mỗi năm vào năm 2050. Trong bối cảnh đó, việc làm rõ mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu và sự lan rộng của gen kháng thuốc được coi là yếu tố then chốt nhằm xây dựng các chiến lược ứng phó hiệu quả, bảo đảm an ninh y tế và phát triển bền vững trong tương lai.